Құрылыс сапасына талап күшейді. Қазақстанда жаңа Құрылыс кодексі бойынша құрылыс нысандарына кемінде бес жыл, ал көтергіш конструкциялар, шатыр мен қасбетке кемінде он жыл кепілдік қарастырылған. Елеулі бұзушылық анықталса, құрылысты тоқтатудан бастап рұқсат құжаттарынан айыруға дейінгі шаралар қолданылуы мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Үкіметте Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 19 қыркүйектегі «Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясында берген тапсырмаларын орындау мәселелері қаралған кеңесте Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев мәлімдеді.
Құрылыс нысанына — 5 жыл, негізгі конструкцияларға — 10 жыл
Жаңа талаптардың тұрғындар үшін ең маңызды тұсы — құрылыс аяқталғаннан кейінгі кепілдік міндеттемелері.
Құрылыс кодексінде нысан үшін ең төменгі кепілдік мерзімі кемінде бес жыл болып белгіленген. Ал ғимараттың көтергіш конструкцияларына, шатыры мен қасбетіне кепілдік кемінде он жыл болуы тиіс.
Бұл норма, әсіресе, жаңа тұрғын үйден пәтер сатып алатын азаматтар үшін маңызды. Кодекстің 122-бабына сәйкес, кепілдік кезеңінде анықталған сәйкессіздіктерді мердігер немесе бас мердігер жоюға тиіс. Сонымен бірге материалдар мен жабдықтарға өндіруші белгілеген жеке кепілдік мерзімдері қолданылуы мүмкін.
«Бүгінде Кодексте кемінде бес жыл мерзімге кепілдік міндеттемелері көзделген, ал көтергіш конструкциялар, шатыр және қасбет үшін – кемінде он жыл. Сонымен қатар мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы күшейтілді. Міндет – тексерулер санын көбейту емес, ең алдымен бұзушылықтардың алдын алу. Елеулі бұзушылықтар анықталған жағдайда жедел ден қою шаралары – құрылысты тоқтатудан бастап рұқсат беру құжаттарынан айыруға дейінгі шаралар қолданылады», — деді Ерсайын Нағаспаев.
Мұнда бір маңызды шектеу бар: жаңа бес және он жылдық мерзімдерді бұрын салынған барлық үйге автоматты түрде қолдануға болмайды. Жаңа Құрылыс кодексі 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданылады, сондықтан бұрын пайдалануға берілген нысандар бойынша сол кезеңде күшінде болған нормалар мен жасалған шарттарды ескеру қажет.
Құрылыс тоқтатылып, рұқсат құжатынан айыруы мүмкін
Бақылау жүйесіндегі тәсіл де өзгереді. Министрліктің міндеті тек тексеру санын арттыру емес, ақау мен заң бұзушылықты құрылыс аяқталғанға дейін анықтау екенін Нағаспаев атап өтті.
Елеулі бұзушылықтар болған жағдайда мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы жедел шара қолдана алады. Оның ішінде:
- құрылыс жұмыстарын тоқтату;
- анықталған бұзушылықтарды жоюды талап ету;
- рұқсат беру құжаттарынан айыруға дейінгі шаралар бар.
Осылайша бақылаудың негізгі салмағы нысан пайдалануға берілгеннен кейінгі ақаулармен күресуден құрылыс барысындағы тәуекелдердің алдын алуға ауысып отыр.
384 мыңға жуық маманның жауапкершілігі өзгереді
Құрылыс сапасын тек компания деңгейінде бақылау жеткіліксіз деп танылып отыр. Жаңа модель нақты маманның кәсіби жауапкершілігін де күшейтеді.
Қазір салада 352 мыңнан астам инженерлік-техникалық қызметкер және шамамен 32 мың сарапшы жұмыс істейді. Құрылыс кодексінде инженерлер мен сарапшыларды сертификаттауға көшу қарастырылған.
Бұл шамамен 384 мың маманды қамтитын кәсіби ортаға қатысты өзгеріс. Сертификаттау маманның біліктілігімен бірге атқарған жұмысы үшін жеке кәсіби жауапкершілігін күшейтуге бағытталған.
Құрылыс барысы цифрлық жүйеден көрінеді
Тағы бір өзгеріс — құрылыс циклін цифрландыру.
2026 жылдың басынан бірыңғай құрылыс порталы жұмыс істейді. Ол жоспарлау, жобалау және құрылыс процестерін бір цифрлық ортада сүйемелдеуге мүмкіндік береді. Жүйеде BIM технологияларын пайдалану да қарастырылған.
BIM ғимаратты жай ғана үш өлшемді модель ретінде көрсетуге арналмаған. Ол нысан туралы ақпаратты жобалау, құрылыс және кейінгі пайдалану кезеңдерімен байланыстыруға мүмкіндік береді.
Қазақстанда BIM-ді кеңінен енгізу жұмыстары бұған дейін де басталған. Құрылыс саласында BIM технологияларын енгізу қалай жеделдетіліп жатқаны туралы материал
Қазақстан қалаларына міндетті дизайн-код енгізілді
Өзгерістер жеке ғимараттың сапасымен шектелмейді. Министрлік Астана Урбанистика орталығының тәжірибесін өңірлерге таратып жатыр.
Әкімдіктер 2026–2027 жылдарға арналған жол карталарын бекітті. Онда:
- ғимараттардың қасбеттерін жаңарту;
- қоғамдық кеңістіктерді абаттандыру;
- қалалардың брендбуктерін әзірлеу;
- елді мекендердің бірыңғай сәулеттік келбетін қалыптастыру қарастырылған.
Осы мақсатта Құрылыс кодексіне міндетті дизайн-код енгізілген. Яғни қаланың сыртқы келбетін қалыптастыру жекелеген нысандардың шешіміне ғана тәуелді болмай, ортақ талаптарға негізделуі тиіс.
Ендігі жауапкершілік тек құрылыс компаниясына жүктелмейді
Министрлік саланың келесі кезеңін үш қағидатқа негіздеп отыр: материалдар мен жұмыстың сапасы, аумақтарды кешенді дамыту және құрылыс процесіне қатысушылардың кәсіби жауапкершілігі.
Бұл модельде бір жағынан азаматқа нысан бойынша бес және он жылдық ең төменгі кепілдік беріледі, екінші жағынан инженерлер мен сарапшылардың жеке жауапкершілігі күшейеді. Мемлекеттік бақылау да құрылыс аяқталғаннан кейін емес, оның барысында жұмыс істеуге тиіс.
Жаңа Құрылыс кодексі қабылданған кезде кепілдік мерзімдері мен саладағы басқа өзгерістер туралы бұған дейін егжей-тегжейлі жазған едік. Онда құрылыс нысанына бес жыл, ал көтергіш конструкциялар, қасбет пен шатырға он жылдық кепілдік қарастырылғаны айтылған.
