Батыста су инфрақұрылымы жаңарып жатыр. Барбастау өзеніндегі төрт су қоймасы реконструкцияланғаннан кейін олардың есебінен суарылатын жердің жобалық көлемін 40 мың гектарға дейін ұлғайту көзделген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов Батыс Қазақстан облысына жұмыс сапары барысында су қоймалары, магистральдық каналдар, сорғы станциялары мен тасқыннан қорғайтын нысандардағы жұмыстарды тексерді.
Төрт су қоймасы 125 млн текше метрден астам су жинай алады
Теректі ауданындағы Покатиловка, Ұзынкөл, Жаңаөмір және Кемер елді мекендеріне жақын орналасқан Барбастау өзеніндегі төрт су қоймасы коммуналдық меншіктен республикалық меншікке қабылданған.
Енді олардың барлығын реконструкциялау жоспарланып отыр. Жобалар Су шаруашылығын дамытудың кешенді жоспарына енгізілген және әрқайсысы бойынша мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынған.
Төрт су қоймасының жиынтық сыйымдылығы жоғары қарқынмен толтыру деңгейінде 125 млн текше метрден асады. Қалыпты су деңгейіндегі көлемі 48,5 млн текше метрді құрайды.
Реконструкциядан кейін осы нысандар арқылы суарылатын жердің жобалық ауданы 40 мың гектарға дейін ұлғаймақ.
Киров су қоймасы 63 млн текше метрге дейін су жинайды
Ақжайық ауданында министр биыл маусымда ауқымды реконструкциясы аяқталған Киров су қоймасының жұмысын тексерді.
Тоған ауылындағы нысан 63 млн текше метрге дейін су жинай алады. Жоба аясында:
- Көшім жеткізуші каналы;
- су қоймасының бөгеті;
- пайдалану жолы;
- су тастау құрылысы;
- Первомай, Бударин және Киров-Шежін магистральдық каналдарының бас құрылыстары жаңғыртылды.
Сонымен бірге екі бақылау-өткізу пункті салынып, электрмен жабдықтау желілері тартылды.
Киров су қоймасы Жайық-Көшім суландыру және жайылымдарды сумен қамтамасыз ету жүйесіне кіреді. Жиналған су тұрақты және лиманды суаруға, сондай-ақ жайылымдарды суландыруға пайдаланылады.
Жәнібек каналында 76,3 шақырым учаске жаңғыртылып жатыр
Өңірдегі тағы бір ірі жоба Жәнібек магистральдық каналында жүргізілуде.
Қазір ұзындығы 76,3 шақырым болатын учаскелер, 38 гидротехникалық құрылыс және тораптық сорғы станциясы реконструкцияланып жатыр.
Бұдан бөлек, жалпы ұзындығы 90 шақырымнан асатын Р-1, Р-2, Р-3 және Р-4 тарату каналдары мен олардың гидротехникалық құрылыстарын жаңарту көзделген.
Құрылыс-монтаждау жұмыстарын келесі жылы аяқтау жоспарланып отыр.
Бұл инфрақұрылымның жасы жарты ғасырдан асты. Жәнібек суландыру және жайылымдарды сумен қамтамасыз ету жүйесі 1975 жылы пайдалануға берілген. Оның құрамында бас сорғы станциясы мен жалпы ұзындығы 392,4 шақырым болатын 17 канал бар.
Көшім мен Шағанда 69 шақырым арна тазартылады
Бәйтерек ауданында Көшім магистральдық каналы мен Шаған өзені тармағын механикалық тазарту жүріп жатыр.
Жоба шамамен 69 шақырым учаскені тазалауды, кеңейтуді және тереңдетуді қамтиды. Су өлшеу станцияларын салу және заманауи су есептеу құралдарын орнату да жоспарланған.
Жұмыстарды 2027 жылғы су тасқыны басталғанға дейін аяқтау көзделіп отыр.
Министр Көшім ауылындағы «Қазсушар» РМК Батыс Қазақстан филиалының өндірістік базасын да аралады. Ведомство басшысы кәсіпорын техникасын сенімді пайдалануға мүмкіндік беретін жөндеу цехының құрылысын бастауды тапсырды.
«Жыл сайын каналдардың кемінде 30%-ын тазарту қажет. Филиалдың бұған мүмкіндігі бар. Министрлік 50 жаңа арнайы техника бөлді, механизаторлардың жалақысы көтерілді, іссапар шығындары өтеледі. Осы шаралардың арқасында «Қазсушар» РМК техникалық жарақтандырылуы бойынша еліміздегі үлгілі ұйымдардың біріне айналды. Енді отын тасымалдау мәселесін шешу қажет. Әрбір өндірістік учаскеде жанар-жағармай материалдарының өз қоры болуы тиіс», – деді Нұржан Нұржігітов.
Үлкен Өзенге экологиялық су жіберіліп жатыр
Бәйтерек ауданындағы Жайық өзенінде орналасқан қалқымалы сорғы станциясында сегіз сорғы агрегаты жұмыс істейді. Әрқайсысының өнімділігі секундына 1,66 текше метр.
Қазір Жайық-Көшім суландыру және жайылымдарды сумен қамтамасыз ету жүйесінен Үлкен Өзен өзеніне экологиялық су жіберіліп жатыр.
Бұл жұмыс биыл қазан айына дейін жалғасады.
Су бөлу Батыс Қазақстан үшін ауыл шаруашылығымен ғана шектелмейді. Экологиялық су жіберу өзендер мен су айдындарының гидрологиялық жағдайын қолдауға бағытталған.
«Жайықбай» каналының 33 шақырымы жаңартылды
Тасқала ауданында «Жайықбай» каналын реконструкциялау жалғасып жатыр.
Каналдың жалпы ұзындығы 50,5 шақырым, ал суармалы жерлердің жобалық ауданы 58,7 мың гектар. Нысан Киров-Шежін каналы арқылы сумен қамтамасыз етіледі.
Қазір 33 шақырым учаскені реконструкциялау аяқталған. Бес тоған тазартылып, бөгеттер мен су өткізгіш құрылыстар қалпына келтіріліп жатыр.
Алдағы кезеңде су тастағыштар мен су есептеу құралдарын орнату, дюкер салу және ұзындығы 8,8 шақырым болатын «Жұмалы» каналын реконструкциялау жоспарланған.
«Жайықбай» каналын келесі жылы пайдалануға беру көзделіп отыр.
Деркөл өзенінде тасқыннан қорғайтын жұмыстар жүріп жатыр
Өңірдегі су жобаларының тағы бір бағыты — елді мекендерді тасқыннан қорғау.
Тасқала ауданында Деркөл өзенінің жеті шақырымдық бөлігінде арнаны кеңейту және тазарту жұмыстары жүргізілуде. Оларды жыл соңына дейін аяқтау жоспарланған.
Орал қаласында Жайық өзенінің жағалауын нығайту жұмыстары да жалғасып жатыр. Бұл шаралар көктемгі тасқын кезінде тұрғындардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Нұржан Нұржігітов өңірдің су шаруашылығын дамыту жөніндегі кеңесте инфрақұрылымдық жобаларды жергілікті деңгейде мұқият жоспарлауды тапсырды.
«Барлығымыздың ортақ міндетіміз – тұтынушыларға судың тұрақты берілуін қамтамасыз ету. Бұл – мемлекет тарапынан шаруа қожалықтарына, мал шаруашылығымен айналысатындарға және кәсіпорындарға көрсетілетін қызмет. Сондықтан оның сапасын арттыру бағытында жұмыс істеуіміз керек. Бізге жүктелген міндеттердің тиісті деңгейде орындалуын қамтамасыз ету үшін су шаруашылығы нысандарын салу, жөндеу және реконструкциялау жұмыстары көзделген. Алайда бұл жұмыстар жергілікті филиалдар тарапынан мұқият жоспарлауды және тиісті негіздемені талап етеді», – деді министр.
Бұған дейін біз Батыс Қазақстандағы осы су жүйесінің көктемгі кезеңдегі жұмысын жазған едік. 2025 жылы Жайық-Көшім жүйесі арқылы 18 мың гектардан астам шабындық жер суландырылып, Жайықтан жүйеге 307 млн текше метр су жіберілген.
