130 мың тонна астықтың шығу тегі өзгертілген. АФМ тергеуінің нұсқасы бойынша, импорттық астық құжат жүзінде Қазақстанда өндірілген өнім ретінде рәсімделіп, Өзбекстан, Ауғанстан және Тәжікстанға экспортталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Схема туралы Қаржылық мониторинг агенттігі хабарлады. Ведомствоның Батыс Қазақстан облысы бойынша департаменті істі тергеп, бес адамды күдікті деп таныған. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру аяқталды, қазір процеске қатысушылар іс материалдарымен танысып жатыр.
11,2 млрд теңгенің астығы үш елге шығарылған
Тергеу дерегінше, Қазақстан аумағы арқылы шамамен 130 мың тонна астық экспортталған. Оның жалпы құны 11,2 млрд теңгеге бағаланып отыр.
Өнім үш бағытқа жөнелтілген:
- Өзбекстанға;
- Ауғанстанға;
- Тәжікстанға.
АФМ нұсқасы бойынша, бұл астық бастапқыда импортталған. Кейін құжаттарда оның шығу тегі өзгертіліп, Қазақстанда өндірілген өнім ретінде көрсетілген.
Бұл айырмашылық тасымалдау құнына тікелей әсер еткен. «Қазақстанда өндірілген» деген мәртебе астықты тасымалдау кезінде жеңілдетілген тарифті пайдалануға мүмкіндік берген.
Жалған шарттар арқылы астыққа қазақстандық өнім мәртебесі берілген
Тергеу материалдарына сәйкес, схеманы жүзеге асыру үшін коммерциялық ұйымдар алдын ала жалған басшылардың атына тіркелген.
Кейін осы компаниялар мен қазақстандық шаруа қожалықтарының арасында астық сатып алу туралы жалған шарттар рәсімделген деп көрсетілген.
Осы құжаттардың негізінде импортталған астыққа отандық өнім түрі беріліп, экспорт кезінде жеңілдетілген тасымалдау тарифі қолданылған.
АФМ мәліметінше, тергеліп жатқан схемада «Bakery Nan», «KazGrano», «Perfect Seed», «Weizen» және «Golden Grain Kazakhstan» ЖШС-лары пайдаланылған.
Бұл компаниялардың схемаға қатысуы туралы мәліметтер тергеу нұсқасы екенін ескеру қажет. Іс бойынша түпкілікті құқықтық бағаны сот береді.
ҚТЖ-ға келтірілген залал 1 млрд теңгеден асқан
Астықтың шығу тегін өзгертіп көрсетудің негізгі қаржылық салдарының бірі теміржол тарифіне қатысты.
Тергеу дерегінше, тиісті транзиттік тарифтің төленбеуінен «ҚТЖ – Жүк тасымалы» ЖШС-не 1 млрд теңгеден астам залал келтірілген.
Яғни схема тек астықтың құжаттағы шыққан елін ауыстырумен шектелмеген. Тергеу нұсқасы расталған жағдайда, қазақстандық өнімге арналған тасымалдау шарттары импорттық тауарды экспорттауға пайдаланылған болып шығады.
Экспорттаушы компаниялардан ақша үлестес ұйымдарға аударылған
АФМ істің тағы бір бөлігін компаниялардың қаржылық операцияларымен байланыстырып отыр.
Тергеу нұсқасы бойынша, күдіктілер салық берешегін мәжбүрлеп өндіріп алудан және кредиторлар алдындағы міндеттемелерді орындаудан жалтару үшін бақылауындағы экспорттаушы компаниялардың шоттарындағы қаражатты үлестес ұйымдарға аударған.
Осыдан кейін банкроттық туралы талап арыздар берілген.
Агенттік аталған әрекеттерден мемлекет мүддесіне келтірілген залалды 1,2 млрд теңгеге бағалап отыр.
Бұл көрсеткіш пен «ҚТЖ – Жүк тасымалына» қатысты 1 млрд теңгеден астам залал бірдей эпизод емес: АФМ оларды істің екі бөлек қаржылық салдары ретінде көрсеткен.
Іс бойынша бес адам күдікті деп танылды
Қылмыстық іс бойынша бес адам күдікті мәртебесіне ие.
Сотқа дейінгі тергеп-тексеру аяқталған. Қазір процеске қатысушылар қылмыстық іс материалдарымен танысуға кіріскен.
Бұл кезең істің сотқа жолданғанын немесе күдіктілердің кінәсі дәлелденгенін білдірмейді. Қазақстан заңнамасына сәйкес, адамның кінәсі заңды күшіне енген сот үкімімен белгіленеді.
АФМ Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабына сүйене отырып, тергеу мүддесіне қатысты өзге ақпаратты жариялаған жоқ.
Бұған дейін біз Қазақстанда астық экспортына қатысты көлеңкелі схемалармен күрес қалай күшейтіліп жатқаны туралы жазған едік. Жаңа істегі көлемнің өзі назар аударарлық: тергеу нұсқасы бойынша, құны 11,2 млрд теңге болатын шамамен 130 мың тонна астық үш елге шығарылған.
