Кез келген қарыз шекараны жаппайды. 2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда ірі салық берешегі бар компания басшыларының, жеке кәсіпкерлердің және жеке практикамен айналысатын тұлғалардың елден шығуын уақытша шектеуге мүмкіндік беретін жаңа тетік күшіне енді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Негізгі шек — 27 000 АЕК немесе 116 775 000 теңге. Бірақ қарыздың осы сомадан асуының өзі шетелге шығуға автоматты түрде тыйым салынатынын білдірмейді.
116,8 млн теңгеден асатын қарыз туралы сөз болып отыр
Жаңа тетік Салық кодексінің 189-бабында қарастырылған. Мемлекеттік кірістер органдарының ресми түсіндірмесіне сәйкес, уақытша шектеу мына тұлғаларға қатысты қолданылуы мүмкін:
- заңды тұлғаның бірінші басшысына немесе оны алмастыратын тұлғаға;
- заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің басшысына;
- жеке кәсіпкерге;
- жеке практикамен айналысатын тұлғаға.
Басты шарттардың бірі — салық берешегі 27 000 АЕК-тен асуы керек. 2026 жылы бұл 116 775 000 теңгеден жоғары соманы білдіреді.
Екінші шарт — берешек пайда болған күннен бастап үш айдан астам уақыт өтелмеуі тиіс.
Шектеу автоматты түрде қойылмайды
116,8 млн теңгеден асатын салық қарызы бар адамның шекарадан бірден шығарылмай қалатыны туралы түсінік дұрыс емес.
Мемлекеттік кірістер органдарының түсіндіруінше, оған дейін заңнамада көзделген мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары қолданылуы тиіс. Олардың қатарына банк шоттары бойынша шығыс операцияларын тоқтату, шоттағы қаражаттан және дебиторлық берешектен өндіріп алу, мүлікке билік етуді шектеу секілді шаралар кіреді. Государственный портал РК
Ең бастысы — сот санкциясынсыз шетелге шығуға уақытша шектеу қолданылмайды. Тиісті қаулыны мемлекеттік кірістер органы шығарады, бірақ ол азаматтық процестік заңнамада белгіленген тәртіппен соттың санкциясын алуы керек. Государственный портал РК
Салық қарызы өскен сайын шаралар күшейеді
2026 жылдан бастап салық берешегін өндіріп алуда сараланған тәсіл қолданылады. Қолданылатын шара қарыз көлеміне байланысты өзгереді.
20 АЕК-тен асқан берешек кезінде салық органы хабарлама жіберіп, банк шоттары мен кассадағы шығыс операцияларын тоқтату және инкассалық өкім қолдану секілді шараларға көшеді.
45 АЕК-тен асқан кезде мүлікке билік ету шектеліп, қарызды дебиторлардан немесе шектеу қойылған мүлікті өткізу есебінен өндіріп алу мүмкіндігі пайда болады.
Ал 27 000 АЕК-тен жоғары берешек үш айдан астам өтелмесе, ең қатаң тетіктердің бірі — шетелге шығуды уақытша шектеу қолданылуы мүмкін. Мемлекеттік кірістер органдары өндіріп алу шараларының осындай кезеңдік тәртібін түсіндірген.
Қарыз өтелсе, шектеу алынуға тиіс
Шетелге шығуды шектеу тұрақты шара емес.
Ол:
- салық берешегі толық өтелгенде;
- берешектің жоқ екені расталғанда;
- салық міндеттемесі заңда белгіленген тәртіппен тоқтатылғанда алынуға жатады.
Яғни жаңа норма азаматтардың барлық салық қарызына қатысты жалпы шектеу енгізбейді. Ол ірі және ұзақ уақыт өтелмеген берешекке арналған мәжбүрлеп өндіріп алу тетігі ретінде қарастырылған.
27 000 АЕК шегі неліктен маңызды
2026 жылғы АЕК мөлшері 4 325 теңге болғандықтан, заңдағы 27 мың АЕК шегі 116 775 000 теңгені құрайды.
Сондықтан бірнеше мың немесе бірнеше миллион теңге салық берешегінің болуы дәл осы норма бойынша шетелге шығуға шектеу қоюға негіз болмайды. Мұндай берешектерге қарыз көлеміне сәйкес басқа өндіріп алу шаралары қолданылуы мүмкін.
Бұған дейін біз ЖК мен компания директорларын Қазақстаннан қандай салық қарызы кезінде шығармауы мүмкін екенін егжей-тегжейлі жазған едік. 1 шілдеден бастап күшіне енген тетіктің негізгі үш шарты өзгермейді: 116,775 млн теңгеден жоғары берешек, үш айдан астам төлемеу және сот санкциясы.
