Несие қаржылық тұзаққа айналуы мүмкін.
Астанада студенттерге қарыз жүктемесін дұрыс бағалау, алаяқтық схемаларды тану және бірнеше кредитор алдындағы міндеттемелерді орындау қиындаған жағдайда не істеу керектігі түсіндірілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Несие туралы иллюзиясыз: мүмкіндіктер, тәуекелдер және жауапкершілік» форумы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Fingramota.kz халықтың қаржылық сауаттылығын арттыру жобасы аясында өтті.
Іс-шара студенттерді, қаржы нарығының сарапшыларын және салалық ұйымдардың өкілдерін біріктірді. Негізгі тақырыптар қатарында несиелер, жеке қаржылық стратегия, дербес деректерді қорғау, қаржылық алаяқтық және дропперлік болды.
Несиені тез рәсімдеуге болады, ал міндеттеме ұзаққа қалады
ЕҰУ-дың әлеуметтік және инфрақұрылымдық даму жөніндегі проректоры Ляззат Толегенқызы цифрлық экономика қарқынды дамып жатқан жағдайда студенттердің қаржылық жоспарлау, сыни ойлау және өз қаржысына жауапкершілікпен қарау дағдыларын қалыптастыру қажет екенін айтты.
Fingramota.kz халықтың қаржылық сауаттылығын арттыру жобасының жетекшісі Айгүл Қанатбаева да қаржы өнімдерін дұрыс пайдалану, ақпаратты талдау және алаяқтық схемаларды дер кезінде анықтау қазіргі жастар үшін қаржылық қауіпсіздіктің негізгі дағдыларына айналғанын атап өтті.
Форумның бірінші бөлігі несие мен банк өнімдеріне арналды.
«Forte» АҚ атқарушы директоры Андрей Гриненко банк карталарын, несиелерді және өзге де қаржы құралдарын пайдалану мәселелерін түсіндірді. Негізгі қағидалардың бірі — қаржылық міндеттеме алмас бұрын өнімнің барлық шарттарын мұқият зерделеп, болашақ төлемдерді өз мүмкіндігіңмен салыстыру.
Іс жүзінде бұл несие таңдағанда тек ақша алу мүмкіндігіне емес, келісім талаптарына, алдағы қарыз жүктемесіне және оны бүкіл мерзім бойы өтеу қабілетіне де назар аудару қажет екенін білдіреді.
Несие өнімдері мен олардың шарттары туралы ақпарат Forte-нің ресми сайтында да жарияланған.
Қаржылық стратегия несие рәсімдеуден бұрын құрылуы тиіс
Қаржы блогері Батырхан Елемесов несие сауаттылығына және қарыз рәсімдер алдында тексерілуі тиіс шарттарға тоқталды.
Жеке қаржылық стратегия да бөлек қаралды. Ол табысты дұрыс бөлу, жинақ қалыптастыру және нақты қаржылық мүмкіндікті ескере отырып инвестициялық шешім қабылдау мәселелерін қамтиды.
Студенттер үшін бұл әсіресе өзекті. Цифрлық банк өнімдері қаржы қызметтерін рәсімдеуді айтарлықтай жеңілдеткенімен, олардың артындағы міндеттемелер нақты есеп пен тәртіпті талап етеді.
Бірнеше кредитор алдындағы қарызды бір сервис арқылы реттеу
Форумдағы ең практикалық тақырыптардың бірі Finkelisim.kz платформасы болды.
Айгүл Қанатбаева сервистің бірнеше кредитор алдындағы проблемалық берешегі бар азаматтарға қарызды реттеуге арналғанын айтты.
Finkelisim.kz арқылы өтініш беруге, құжаттарға қол қоюға және өтеу кестесін қалыптастыруға болады. Форум қатысушыларына өтініш беру тәртібі мен бірыңғай қарыз өтеу кестесін жасау тетігі түсіндірілді.
Платформа 2026 жылғы 1 шілдеден бастап жұмыс істей бастады. Fingramota.kz бұған дейін хабарлағандай, оны Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Бірінші кредиттік бюромен бірлесіп, берешекті «бір терезе» қағидаты бойынша реттеу үшін әзірлеген.
Бұл проблемалық қарызбен жұмыс істеу тәртібін жеңілдетеді: белгіленген талаптарға сәйкес келген жағдайда қарыз алушы әр міндеттеме бойынша жеке әрекет етудің орнына бірыңғай реттеу тетігін пайдалана алады.
Дропперлік студенттермен жеке талқыланды
Форумның екінші бөлігі несие мәселесінен қаржылық алаяқтыққа ауысты.
Астана қаласы полиция департаментінің өкілі Бағдәулет Оспанбаев алаяқтық схемалардың салдары туралы айтып берді. Дропперлікке, яғни алаяқтардың қаржылық операцияларында үшінші тұлғалардың банк шоттары мен карталарын пайдалануына ерекше назар аударылды.
«Forte» АҚ Antifraud талдау және сүйемелдеу тобының жетекшісі Әсел Сәдуақасова банктің антифрод жүйесі қалай дамып жатқанын және алаяқтыққа қарсы іс-қимыл тетіктері іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін түсіндірді.
Бұл тақырып күнделікті қолданылатын цифрлық құралдармен тікелей байланысты: банк картасы, мобильді қосымша және дербес деректер. Сондықтан форумда абстрактілі қауіптер емес, нақты алаяқтық жағдайлары мен жеке қаржыны қорғаудың тәсілдері талқыланды.
Киберқауіпсіздік туралы үздік видеолар марапатталды
Форум «Киберқорғаныс өзіңнен басталады» видеороликтер байқауымен қорытындыланды. Үздік студенттік жұмыстардың авторлары құрметті марапаттарға ие болды.
Несие туралы әңгіме тек қарызды қайдан және қалай алуға болады деген мәселемен шектелген жоқ. Талқылаудың өзегіне қаржылық шешімдердің салдары шықты: қарыз жүктемесі, мерзімі өткен берешек, алаяқтық және жеке банк құралдарын пайдаланудағы жауапкершілік.
