Бір салық есебі жойылды. 2026 жылдан бастап Қазақстандағы компаниялар бірінші тоқсан үшін КТС бойынша аванстық төлемдердің СЕН 101.01 есебін тапсырмайды — тиісті сомаларды салық органдары автоматты түрде есептейді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа тәртіп туралы Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті хабарлады. Мемлекеттік кірістер комитетінің түсіндіруіне сәйкес, жаңа Салық кодексінде корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдерді есептеу тәртібімен қатар, оларды төлеу міндеті туындайтын кіріс шегі де өзгерді.
КТС бойынша шек 600 000 АЕК-ке дейін көтерілді
Салық кодексінің 348-бабына сәйкес, аванстық төлемдерді төлеу міндеті салық төлеушінің жиынтық жылдық кірісіне байланысты.
Алдыңғы салық жылының алдындағы кезең үшін түзетулерді ескере отырып, ЖЖК белгіленген шектен асатын заңды тұлғалар КТС бойынша аванстық төлемдер төлеуге тиіс.
2026 жылдан бастап бұл шек 600 000 АЕК деңгейінде белгіленді. Бұған дейін 350 000 АЕК мөлшеріндегі шек қолданылғанын Мемлекеттік кірістер комитетінің аумақтық департаменттері түсіндірген.
Бұл өзгеріс бұрын аванстық төлем төлеуге міндетті болған кейбір компаниялардың енді осы талаптан босатылатынын білдіреді.
Аванстық төлемдерді төлеуден:
- кірісі 600 000 АЕК шегінен аспайтын салық төлеушілер;
- жаңадан құрылған салық төлеушілер — ағымдағы және келесі салық жылы ішінде;
- Салық кодексінің 329-бабының 1-тармағы мен 330-бабының талаптарын қолданатын коммерциялық емес ұйымдар;
- Салық кодексінің 331-бабының талаптарына сәйкес келетін мүгедектігі бар адамдардың ұйымдары;
- «Астана Хаб» қатысушылары;
- Салық кодексінің 348-бабында көрсетілген өзге де салық төлеушілер босатылады.
СЕН 101.01 жойылды, бірақ төлемнің өзі қалған
Бизнес үшін негізгі өзгерістің бірі бірінші тоқсанға қатысты.
Бұрын салық төлеушілер декларация тапсырылғанға дейін аванстық төлемдердің СЕН 101.01 есебін ұсынатын. Енді бұл есеп жойылды.
Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің түсіндіруіне сәйкес, қаңтар, ақпан және наурыз айлары үшін аванстық төлемдерді салық органдары дербес шоттарға автоматты түрде есептейді.
Әр айға тиесілі сома алдыңғы кезеңдегі аванстық төлемдердің жалпы сомасының 1/12 мөлшерінде айқындалады.
Демек, СЕН 101.01 нысанының жойылуы бірінші тоқсанда КТС бойынша аванстық төлемдер де жойылды дегенді білдірмейді. Тек оларды есептеу механизмі өзгерді.
СЕН 101.02 нысанын 20 сәуірге дейін тапсыру қажет
Сәуірден желтоқсанға дейін басқа тәртіп қолданылады.
Салық төлеушілер декларациядан кейінгі аванстық төлемдердің СЕН 101.02 есебін өздері ұсынады. Оны ағымдағы жылдың 20 сәуірінен кешіктірмей тапсыру қажет.
Бұл мерзім Қаржы министрлігінің салық күнтізбесінде де көрсетілген.
Егер жыл ішінде компанияның болжамды кірісі өзгерсе, аванстық төлемдер сомасын қайта қарауға болады. Ол үшін салық төлеуші СЕН 101.02 бойынша қосымша есеп ұсынады.
Мұны есепті салық кезеңінің 31 желтоқсанына дейін жасауға болады.
Осылайша, бизнес жыл басында белгіленген сомамен шектелмейді. Қаржылық нәтиже өзгерген жағдайда аванстық төлемдерді нақты жағдайға қарай түзетуге мүмкіндік бар.
Аванстық төлем әр айдың 25-іне дейін төленеді
Есептілік тәртібі өзгергенімен, төлемдердің ай сайынғы сипаты сақталды.
КТС бойынша аванстық төлемдерді әр айдың 25-күнінен кешіктірмей төлеу қажет.
Сондықтан компаниялар үшін екі мерзімді ажыратып қарау маңызды:
- СЕН 101.02 — 20 сәуірге дейін;
- аванстық төлем — әр айдың 25-күніне дейін.
Бірінші тоқсанда есепті салық органы автоматты түрде жүргізгенімен, компания өзінің дербес шотындағы есептелген сомаларды бақылауы қажет.
20 пайыздан асқан айырма айыппұлға әкелуі мүмкін
Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті компанияларға аванстық төлемдерді уақытылы түзетуге ерекше назар аударуды ұсынып отыр.
Себебі салық кезеңінің қорытындысы бойынша нақты есептелген КТС сомасы төленген аванстардан едәуір жоғары болып шығуы мүмкін.
Егер іс жүзінде есептелген корпоративтік табыс салығының сомасы аванстық төлемдерден 20 пайыздан астам асып кетсе, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 278-бабының 3-бөлігі бойынша жауапкершілік туындайды.
ДГД мәліметінше, мұндай жағдайда асқан соманың 20 пайызы мөлшерінде әкімшілік айыппұл қарастырылған.
Сондықтан компания үшін негізгі міндет — жылдың соңын күтпей, кіріс пен күтілетін КТС өзгерген кезде СЕН 101.02 арқылы аванстық төлемдерді уақытылы түзету.
Бұл өзгерістер 2026 жылдан бастап күшіне енген жаңа салық тәртібінің бір бөлігі. Бұған дейін біз жаңа Салық кодексі бизнеске қандай өзгерістер әкелгенін егжей-тегжейлі жазған едік — реформа салық мөлшерлемелерімен қатар есептілік пен салықтық әкімшілендіруге де әсер етті.
