Білім миллиард долларлық экспортқа айналды. Қазақстанның IT-қызметтер экспорты 2025 жылы $1 млрд-тан асып, отандық цифрлық шешімдер әлемнің 100-ден астам еліне шықты, передает DKNews.kz.
Қаржы сарапшысы Айбар Олжаев Facebook-тегі жазбасында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың AI & Digital Bridge форумында айтқан негізгі тезистерін талдап, Қазақстанның IT-қызметтер экспортының өсуіне, отандық цифрлық шешімдердің халықаралық нарыққа шығуына және жасанды интеллектіні дамытудағы жауапкершілік мәселесіне назар аударды.
Суретті түсірген: facebook.com/aybarolzhayev
Сарапшының пікірінше, Қазақстанның IT-қызметтер экспорты ерекше назар аударуға тұрарлық көрсеткішке жеткен: өткен жылы оның көлемі $1 млрд-тан асты. Ал қазақстандық цифрлық шешімдер бүгінде әлемнің 100-ден астам елінде қолжетімді.
«Заттан ми қымбат»
Айбар Олжаев AI & Digital Bridge форумындағы Президент сөзінен үш негізгі бағытты бөліп көрсетеді.
Олар — АҚШ-та көтерілген Суперинтеллект туралы келісім, Қазақстанның миллиард доллардан асқан IT-қызметтер экспорты және отандық цифрлық шешімдердің 100-ден астам елге таралуы.
Олжаевтың пайымынша, бұл көрсеткіштер технологиялық дамудың ауқымымен бірге оған жүктелетін жауапкершіліктің де артып келе жатқанын аңғартады.
Қасым-Жомарт Тоқаев форумда АҚШ-тың жетекші технологиялық компаниялары Президент Дональд Трамптың бастамасымен Суперинтеллект туралы келісімге қол қойғанына тоқталды. Мемлекет басшысы мүдделі елдер бұл тәсілді мұқият зерделеп, оны жаһандық деңгейде қолдану мүмкіндігін қарастыра алатынын айтты.
Президенттің сөзінде жасанды интеллектінің мүмкіндіктері артқан сайын оны дамытуға деген жауапкершілік те күшеюі тиіс деген ұстаным көрініс тапты.
Айбар Олжаев бұл мәселенің Қазақстан үшін практикалық маңызы бар екенін атап өтті. Себебі елдің өзі халықаралық технология нарығына өнім мен қызмет ұсына бастады.
Қазақстанның IT-қызметтер экспорты $1 млрд-тан асты
Форумда Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның технологиялық экспорты бойынша негізгі көрсеткіштердің бірін атады.
«Өткен жылы қазақстандық IT-қызметтер экспорты 1 миллиард доллардан асты. Цифрлық шешімдеріміз әлемнің 100-ден аса елінде қолжетімді», – деді Мемлекет басшысы.
Бұл көрсеткіш Қазақстанның бірнеше жыл бұрын қойған межесінен өткенін білдіреді. Бұған дейін Президент IT-қызметтер экспортын 2026 жылға қарай $1 млрд-қа жеткізу міндетін қойған болатын.
Айбар Олжаев миллиард долларлық көрсеткішті тек сыртқы сауда статистикасы ретінде қарастырмауды ұсынады.
«Бір миллиард доллар. Осы санның артында мамандардың білімі, инженерлердің еңбегі, кәсіпкерлердің тәуекелі тұр. Шетелдік тапсырыс беруші қазақстандық команданың қызметіне ақша төлесе, демек, біздің маман оның мәселесін шеше алған. Білімнің экономикалық құны осылай қалыптасады. Ол экспорттық түсімге, жалақыға, бизнестің өсу мүмкіндігіне айналады», – деп жазды сарапшы.
Нақтырақ статистика да осы өзгерістің ауқымын көрсетеді. 2025 жылдың қорытындысында Қазақстанның IT-қызметтер экспорты $1,142 млрд-қа жеткен. 2020 жылы бұл көрсеткіш $33,5 млн болған. Яғни бес жылда экспорт шамамен 34 есе өсті.
100-ден астам ел — келесі міндет тұрақты сұраныс қалыптастыру
Екінші маңызды көрсеткіш — қазақстандық цифрлық шешімдердің географиясы.
Олжаевтың пікірінше, 100-ден астам елде қолжетімді болу отандық технологиялық өнімдердің ұлттық нарық шекарасынан шыға алғанын көрсетеді. Бірақ мұны барлық нарықта толық орнықтық деп қабылдауға болмайды.
«Ал 100-ден аса елде қолжетімді болу сол білімнің географиялық шекарадан өте алғанының белгісі. Әрине, бұл барлық нарықта бірдей орнығып үлгердік дегенді білдірмейді. Бірақ қазақстандық цифрлық өнімдердің халықаралық ауқымға шыға алатынын көрсетеді. Ендігі міндет осы мүмкіндікті тұрақты сұранысқа, ұзақмерзімді келісімшарттарға айналдыру болып тұр», – деп атап өтті Айбар Олжаев.
Бұл жерде экспорт көлемінен бөлек, оның тұрақтылығы маңызды бола бастайды. Қазақстандық компания үшін бір рет шетелдік нарыққа шығудан гөрі тұрақты тапсырыс алып, халықаралық клиенттермен ұзақмерзімді жұмыс істеу маңыздырақ.
AI Challenge стартаптарға нақты өндірістік міндет ұсынбақ
Президент форумда стартаптарды қолдаудың тағы бір механизмін ұсынды.
Қасым-Жомарт Тоқаев экономиканың нақты қажеттіліктеріне негізделген өнеркәсіптік міндеттер тізімін әзірлеп, соның негізінде AI Challenge өткізуді ұсынды. Бастама қазақстандық және шетелдік командаларды нақты өндірістік мәселелерді шешуге тартуға бағытталған.
Айбар Олжаев бұл тәсілдің стартаптар үшін практикалық құндылығына назар аударады.
Егер технологиялық команда кәсіпорынның нақты мәселесін шешіп, оның өнімі өндіріске енгізілсе, стартап келесі клиентке тек идеямен емес, жұмыс істеп тұрған шешіммен бара алады.
Бұл Қазақстанның IT-экспорты үшін де келесі кезең болуы мүмкін: технологиялық командалардың білімі алдымен нақты өндірістік міндетті шешуге, кейін сол тәжірибенің халықаралық нарықта сатылатын өнімге айналуына мүмкіндік береді.
Осы тұрғыдан Айбар Олжаевтың «заттан ми қымбат» деген тұжырымы Қазақстанның технологиялық экспортындағы өзгерісті сипаттайды. Экспорттық табыстың бір бөлігі енді физикалық шикізаттан емес, бағдарламалық өнімнен, инженерлік шешімнен және мамандардың білімінен қалыптасып отыр.
Бұған дейін біз Қазақстанның IT-қызметтер экспорты $1,142 млрд-қа қалай жеткенін егжей-тегжейлі жазған едік: 2020 жылы бұл көрсеткіш небәрі $33,5 млн болған.
