Қазақстан AI-хаб құруға кірісті. Астанада басталған AI & Digital Bridge 2026 форумында елдің жасанды интеллект саласындағы жаңа моделі көрсетілді: мамандандырылған университеттен бастап, өндірістегі цифрлық телнұсқалар мен қуаты 1 ГВт-қа дейін жететін дата-орталықтар кластеріне дейінгі жобалар бір экожүйеге біріктірілмек, передает DKNews.kz.
1 қазанда басталған халықаралық технологиялық форум — Қазақстанда өтіп жатқан AI MONTH 2026 бағдарламасының басты оқиғасы. Биыл форумның негізгі тұжырымдамасы Kazakhstan is the Eurasian AI Hub — «Қазақстан — Еуразияның жасанды интеллект орталығы» формуласына құрылған.
Тоқаевқа Қазақстанның жаңа AI-жобалары көрсетілді
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев форумның алғашқы күні жасанды интеллект, цифрлық технологиялар мен робототехника саласындағы жобалар көрмесін аралады.
Мемлекет басшысына Qazaq AI Research University базасында іске асырылған AI-Enabled University моделі таныстырылды. Университеттің ресми мәліметіне сәйкес, Qazaq AI Research University — Орталық Азиядағы алғашқы AI-Enabled университет. Мұнда жасанды интеллект жеке пән ретінде ғана емес, білім беру, зерттеу және университет жұмысын ұйымдастыру ортасының бір бөлігі ретінде қарастырылған.
Көрмеде бірнеше бағыттағы әзірлемелер ұсынылды:
-
Trusted Kazakhstan цифрлық сервисі;
-
ауылдық шағын жинақты мектептерге ЖИ енгізуге арналған ALFA жобасы;
-
Aitu ұлттық мессенджерінің жаңа мүмкіндіктері;
-
«Самұрық-Қазына» тобының AI-шешімдері;
-
кен орнының цифрлық телнұсқасы;
-
Smart Диагностика жобасы;
-
Higgsfield.ai генеративті ЖИ технологиялары;
-
Data Center Valley инфрақұрылымдық жобасы.
Бұл тізім Қазақстанның AI стратегиясы тек бағдарламалық өнім жасаумен шектелмейтінін көрсетеді. Ел бір мезгілде кадр даярлау, есептеу қуатын арттыру, өнеркәсіпке ЖИ енгізу және технологиялық өнімдерді халықаралық нарыққа шығару бағыттарын дамытуды көздеп отыр.
Data Center Valley қуаты 1 ГВт-қа дейін жетуі мүмкін
Осы модельдегі ең ауқымды инфрақұрылымдық жобалардың бірі — Data Center Valley.
Үкіметтің жоспары бойынша, Екібастұзда орналасатын жоба Орталық Азиядағы ең ірі дата-орталықтар кампусы ретінде дамытылмақ. Оның жоспарланған энергетикалық қуаты кезең-кезеңімен 1 ГВт-қа дейін ұлғайтылуы мүмкін.
Data Center Valley айналасында бұған дейін де ірі келісімдер жасалған. Қазақстан Үкіметі, Firebird және NVIDIA жасанды интеллект пен цифрлық инфрақұрылым саласында $10 млрд көлеміндегі келісімдер пакетіне қол қойды. Жоба 100 мың заманауи GPU негізіндегі ауқымды есептеу кластерін қалыптастыруды көздейді.
Осылайша, «Еуразияның AI-хабы» тұжырымдамасының артында тек форумдық позиционирование емес, нақты есептеу инфрақұрылымын қалыптастыру жоспары да тұр.
Тоқаев технологиялық серпілістің үш шартын атады
AI & Digital Bridge форумының негізгі оқиғаларының бірі Мемлекет басшысы қатысқан пленарлық отырыс болды.
Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллекттің экономика мен қоғамның бірнеше саласын бір мезетте өзгертіп жатқанын атап өтті.
«Бәріміз жасанды интеллект технологияларының өнеркәсіпті, қаржы саласын, білім беруді, ғылымды, мемлекеттік басқаруды және азаматтардың күнделікті тұрмысын түбегейлі өзгертіп жатқанының куәсіміз. Осыған орай, AI & Digital Bridge форумының күн тәртібі жыл сайын жаңарып отырады: жаңа өзекті тақырыптар қосылып, қатысушылар қатары кеңейе түсуде. Цифрландыру бағытымен қатар, форумда есептеу инфрақұрылымы, үлкен тілдік модельдер және робототехника мәселелері де жан-жақты талқыланады. Сонымен қатар заңнамалық реттеуге және ғылым мен технология саласындағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге баса мән беріледі. Осылайша, AI & Digital Bridge жаңа технологиялар саласындағы халықаралық байланыстарды нығайтудың тиімді алтын көпіріне айналып отыр», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент технологиялық серпіліс үшін қажетті үш негізгі шартты да атады.
«Технологиялық серпіліс жасау үшін үш маңызды шарт қажет: түсінікті әрі тұрақты ережелер, кәсіпкерлер қауымдастығының сенімі және мемлекет, бизнес пен ғылымның тығыз ынтымақтастығы. Бізге халықаралық деңгейде білім алмасу, бірлескен зерттеулер, инвестициялар, технологиялық әріптестік және таланттарды дамыту аса маңызды. Қазақстан жасанды интеллекттің бейбіт, қауіпсіз әрі жауапты түрде дамуын дәйекті түрде қолдайды. Біздің ұстанымымыз өзгермейді», — деді Мемлекет басшысы.
Бұл тәсіл Қазақстанның AI-индустриясын тек мемлекеттік жобалар арқылы емес, бизнес, ғылым, халықаралық капитал және технологиялық компанияларды бір ортаға біріктіру арқылы дамытуға бағытталған.
NVIDIA мен халықаралық инвесторлар Астанаға келді
Форумның халықаралық құрамы да осы міндетпен байланысты.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі жариялаған бағдарламада NVIDIA компаниясының Physical AI симуляциясы жөніндегі вице-президенті Рев Лебаредян, General Atlantic басшысы Билл Форд, Network School негізін қалаушы Баладжи Шринивасан және E-Space негізін қалаушы Грег Уайлер секілді технологиялық индустрия өкілдері бар.
Рев Лебаредянның қатысуы Data Center Valley жобасымен де байланысты. NVIDIA вице-президенті Қазақстанның AI-инфрақұрылымды дамыту мүмкіндіктерін бағалай отырып, жасанды интеллект экожүйесінің негізінде энергия, есептеу қуаты және сол мүмкіндіктерді нақты салалық өнімдерге айналдыратын қолданбалы деңгей тұратынын айтқан.
Қазақстанның жаһандық AI-индустриямен байланысының тағы бір мысалы — Higgsfield. Министрліктің дерегінше, Astana Hub қатысушысы саналатын платформа 2026 жылғы тамызда Series B кезеңінде $400 млн тартып, компанияның бағалауы $5,4 млрд-қа жеткен. Платформа NVIDIA инфрақұрылымын пайдаланып, күніне алты миллионнан астам бейне мен сурет генерациялайды.
QAIRU жасанды интеллект мамандарын жаңа модельмен даярламақ
Форумның алғашқы күніндегі тағы бір маңызды оқиға — Qazaq Artificial Intelligence Research University-дің ашылуы.
QAIRU ресми мәліметіне сәйкес, университет 2026 жылы мемлекеттік лицензия алған және білім беру жүйесін жасанды интеллект төңірегінде құрып отыр. Бакалавриат үш жылға есептелген, ал оқу бағдарламалары AI & Machine Learning, Physical AI, AI+X және Business Analytics & AI сияқты бағыттарды қамтиды.
Студенттерге суперкомпьютерлік ресурстар, alem.cloud бұлтты платформасы, AlemLLM ұлттық тілдік моделі және Alem.ai экожүйесіне қолжетімділік қарастырылған.
Университеттің ашылуына қатысқан Премьер-Министрдің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев білім мен экономиканың арасындағы байланысты күшейту міндетін атап өтті.
«Бұл университет таланттарды тарту орталығына және жаңа білім беру технологияларын дамытатын көшбасшы алаңға айналуы тиіс. Біздің міндетіміз – жасанды интеллектті қолдана отырып, дербестендірілген білім беру жүйесіне көшу және оқыту мен зерттеуден бастап өндіріске, технологиялық өнімдерді әзірлеуге және оларды коммерциялық айналымға енгізуге дейінгі толық циклді қалыптастыру. Түлектер заманауи жасанды интеллект құралдарын жетік меңгеріп қана қоймай, оларды тәжірибеде тиімді қолдана білуі және алған білімдерін нақты экономикалық әсерге айналдыра алуы тиіс», — деді Жаслан Мәдиев.
AI & Digital Bridge 2–3 қазанда жалғасады
Форумның негізгі ашық бағдарламасы 2–3 қазанда жалғасады.
Ресми бағдарламада жасанды интеллект пен есептеу инфрақұрылымы, венчурлық инвестициялар, цифрлық қаржы, технологиялық кәсіпкерлік, киберқауіпсіздік, адами капитал, GameDev және креативті индустриялар қамтылған.
Форумның масштабы да ұлғайып келеді. Министрліктің мәліметінше, жеті жыл ішінде іс-шараларға 100 елден 127 мыңнан астам адам қатысып, 1 500-ден астам спикер сөз сөйлеген және 600-ден астам стартап таныстырылған.
Ендігі негізгі мәселе — Қазақстанның Eurasian AI Hub идеясын нақты экономикалық нәтижеге айналдыруы. Бұл үшін дата-орталықтар салу ғана жеткіліксіз: есептеу қуатын отандық өнімдерге, экспорттық қызметтерге, жаңа компанияларға және жоғары білікті жұмыс орындарына айналдыру қажет.
Бұған дейін біз AI & Digital Bridge 2026 форумына бизнес не үшін баруы керек және Астанада инвесторлар мен технологиялық компанияларға қандай мүмкіндіктер ашылатыны туралы егжей-тегжейлі жазған едік.
