Кешіккен әр күн үшін өсімпұл төленеді. Қазақстанда жұмыс беруші жалақыны белгіленген мерзімде төлемесе, жұмыскер негізгі берешекті ғана емес, кешіктірілген әрбір күн үшін қосымша төлемді де талап етуге құқылы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанның Еңбек кодексіне сәйкес, жалақы айына кемінде бір рет және келесі айдың алғашқы онкүндігінен кешіктірілмей төленуге тиіс. Ал нақты төлем күні еңбек немесе ұжымдық шартта көрсетіледі.
Жалақы қай күнге дейін төленуі керек
Еңбек кодексінің 113-бабы жалақы төлеудің шекті мерзімін белгілейді — ақша келесі айдың алғашқы онкүндігінен кешіктірілмей берілуі керек.
Егер еңбек немесе ұжымдық шартта белгіленген төлем күні демалыс немесе мереке күніне сәйкес келсе, жалақы одан бұрын төленуге тиіс.
Яғни жұмыс беруші төлем күнінің демалысқа сәйкес келуін сылтау етіп, жалақыны кейінге қалдыра алмайды.
Жалақы кешіксе, қайда жүгіну керек
Алдымен жұмыскер жұмыс берушіге хабарласып, төлемнің кешігу себебін анықтап, жалақы бойынша берешекті өтеуді талап ете алады.
Егер мәселе шешілмесе, жұмыс берушінің орналасқан жері бойынша Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің аумақтық департаментіне жүгінуге болады.
Өтінішті онлайн режимде eOtinish жүйесі арқылы да беруге болады.
Өтінішке еңбек қатынастары мен жалақы бойынша берешекті растайтын құжаттарды тіркеген жөн:
- еңбек шарты;
- есеп айырысу парақтары;
- банк шотынан үзінді көшірмелер;
- жұмыс берушінің бұйрықтары;
- берешекті растайтын өзге де құжаттар.
Бұл материалдар жалақының қанша мөлшерде және қай уақыттан бері төленбей отырғанын анықтауға көмектеседі.
Шағымнан кейін не болады
Заңнамада көзделген негіздер болған жағдайда мемлекеттік еңбек инспекторлары бақылау іс-шараларын жүргізеді.
Егер жалақы бойынша берешек расталса, жұмыс берушіге заң бұзушылықты жою туралы орындалуы міндетті нұсқама беріледі.
Оның ішінде жалақы бойынша қалыптасқан берешекті өтеу талабы қойылады. Нұсқаманың орындалуы мемлекеттік еңбек инспекторларының бақылауында болады.
Бірақ жұмыс берушінің міндеті негізгі қарызды төлеумен аяқталмайды.
Әр кешіккен күн үшін өсімпұл есептеледі
Жұмыс беруші жұмыскерге жалақы бойынша берешекпен бірге мерзімі өткен әрбір күнтізбелік күн үшін өсімпұл төлеуге міндетті.
Еңбек кодексінің 113-бабына сәйкес, оның мөлшері жалақы төлеу жөніндегі міндеттеме орындалған күні қолданыста болған Қазақстан Ұлттық Банкінің 1,25 еселенген базалық мөлшерлемесі негізінде есептеледі.
Өсімпұл жалақы төленуге тиіс күннен кейінгі күннен бастап нақты төлем жасалған күнге дейінгі кезеңге есептеледі.
Сондықтан жұмыскерге төленетін қосымша соманың мөлшеріне үш негізгі көрсеткіш әсер етеді: жалақы бойынша берешек, кешіктірілген күндер саны және қарыз өтелген кездегі базалық мөлшерлеме.
Айыппұл 150 АЕК-ке дейін жетеді
Жалақыны уақытылы төлемеген жұмыс беруші әкімшілік жауапкершілікке де тартылуы мүмкін.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 87-бабында жалақыны толық көлемде және белгіленген мерзімде төлемегені, сондай-ақ жұмыс берушінің кінәсінен өсімпұлды есептемегені және төлемегені үшін жауапкершілік қарастырылған.
Айыппұл мөлшері жұмыс берушінің санатына байланысты:
- лауазымды тұлғаларға — 30 АЕК;
- шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға — 60 АЕК;
- орта кәсіпкерлік субъектілеріне — 100 АЕК;
- ірі кәсіпкерлік субъектілеріне — 150 АЕК.
Демек, жалақының кешігуі жұмыс беруші үшін негізгі берешекті өтеумен ғана шектелмейді. Ол кешіктірілген кезең үшін өсімпұл төлеуге міндетті, ал заңда көзделген жағдайда әкімшілік жауапкершілікке де тартылады.
Жұмыскер үшін ең маңыздысы — еңбек немесе ұжымдық шартта көрсетілген төлем мерзімі. Егер бұл мерзім өтіп кетсе және жұмыс беруші мәселені шешпесе, азамат мемлекеттік еңбек инспекциясына, соның ішінде eOtinish арқылы жүгініп, еңбек құқықтарын қорғауды талап ете алады.
