Жауапкершілік қатаң. Қазақстанда сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін айыппұл мен бас бостандығынан айырудан бастап, белгілі бір лауазымдарды атқару құқығынан өмір бойына айыруға дейінгі жаза қарастырылған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы 24 қыркүйекте Қазақстанның Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінде өткен «Заң мен тәртіп аясындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет» тақырыбындағы семинарда айтылды. Іс-шара Әдеп жөніндегі уәкілдің жұмыс жоспары аясында ұйымдастырылды.
Жемқорлықтың құқықтық табиғаты түсіндірілді
Семинарда заң ғылымдарының докторы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Конституциялық және азаматтық құқық кафедрасының профессоры Жамаладен Ибрагимов дәріс оқыды.
Қатысушылар сыбайлас жемқорлықтың құқықтық табиғатын, құқық бұзушылықтардың ерекшеліктерін және олардың алдын алудағы «Заң мен тәртіп» қағидатының рөлін қарастырды.
Негізгі тақырыптар:
- сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру;
- сыбайлас жемқорлықтың құқықтық мәні;
- әкімшілік және қылмыстық жауаптылық;
- құқық бұзушылықтардың алдын алу;
- мемлекеттік қызметте жемқорлыққа төзбеушілікті қалыптастыру.
Жамаладен Ибрагимов Қазақстан аумағындағы сыбайлас жемқорлықтың пайда болуы мен дамуының тарихи аспектілеріне де тоқталды.
Әртүрлі тарихи кезеңдердегі жемқорлық құбылыстарын түсіндіру тәсілдері мен «сыбайлас жемқорлық» ұғымының құқықтық мазмұны қарастырылды.
Сингапур мен Эстония тәжірибесі қарастырылды
Семинардың жеке бөлігі халықаралық тәжірибеге арналды.
Қатысушылар Эстония, Сингапур, Финляндия және Дания сияқты мемлекеттердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл тәсілдерімен танысты.
Негізгі назар жемқорлық фактісі анықталғаннан кейінгі жауапкершілікке ғана емес, құқық бұзушылықтың алдын алуға бағытталған тетіктерге аударылды.
Халықаралық тәжірибе аясында сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілікті қалыптастыру және мемлекеттік жүйедегі профилактикалық шаралар да талқыланды.
Жемқорлық үшін қандай жаза қолданылуы мүмкін
Құқықтық блок барысында мемлекеттік қызметшілерге әкімшілік және қылмыстық жауаптылықтың ерекшеліктері түсіндірілді.
Атап айтқанда, әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының құрамдары және заңнамада белгіленген жауаптылық түрлері қарастырылды.
Қылмыстық жаза ретінде заңда көзделген жағдайларда:
- айыппұл;
- бас бостандығынан айыру;
- мүлікті тәркілеу;
- белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойына айыру қолданылуы мүмкін.
Нақты жауаптылық жасалған құқық бұзушылықтың немесе қылмыстың құрамына және істің мән-жайына байланысты айқындалады.
Негізгі мақсат — жемқорлықтың алдын алу
Мұндай семинарлардың міндеті тек заң бұзған жағдайда қандай жаза қолданылатынын түсіндірумен шектелмейді.
Басты бағыттардың бірі — мемлекеттік қызметшілердің құқықтық сауаттылығын арттыру және жемқорлық тәуекелдерін құқық бұзушылық орын алмай тұрып азайту.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру осы тұрғыдан мемлекеттік қызметтегі күнделікті шешімдермен тікелей байланысты.
Қызметкер заңнамадағы шектеулерді, жауаптылықтың салдарын және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін түсінген жағдайда профилактикалық тетіктердің тиімділігі артады.
Сондықтан «Заң мен тәртіп» қағидаты аясындағы жұмыстың негізгі мақсаты — жемқорлық фактісіне кейін әрекет ету ғана емес, оның туындауына жол бермеу.
