Салық түсімі 356 млрд теңгеге жетті. Қазақстандағы ірі маркетплейстердің бюджетке төлеген салығы төрт жылдың ішінде 10 есеге жуық артты, деп хабарлайды DKNews.kz.
2025 жылдың қорытындысы бойынша талдауға енгізілген тоғыз маркетплейс Қазақстан бюджетіне 356 млрд теңге салық төлеген. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 11,5% көп. Ал 2021 жылмен салыстырғанда көрсеткіш 9,6 есе өскен.
Нарықтың мұндай қарқынмен кеңеюі маркетплейстердің онлайн сауда алаңы ғана емес, бюджет кірісіне ықпал ететін ірі бизнеске айналып келе жатқанын көрсетеді.
Төрт жылда салық көлемі 10 есеге жуық өсті
Талдауға Қазақстанда кеңінен қолданылатын тоғыз маркетплейс, оның ішінде елде ресми өкілдігі бар шетелдік платформалар енгізілген.
Негізгі талап — классикалық маркетплейс моделі. Яғни бір цифрлық алаңда көптеген сатушыны біріктіріп, тұтынушыларға тауарлар мен қызметтердің кең таңдауын ұсынатын платформалар қарастырылған.
Негізгі көрсеткіштер:
-
2025 жылы төленген салық — 356 млрд теңге;
-
бір жылдағы өсім — 11,5%;
-
2021 жылмен салыстырғандағы өсім — 9,6 есе;
-
талдауға алынған маркетплейстер саны — тоғыз.
Бұл ретте салық түсімінің негізгі бөлігі бірнеше ірі компанияға тиесілі. Яғни нарық өскенімен, оның салықтық салмағы біркелкі бөлінбеген.
Kaspi.kz — 138 млрд теңгеден астам
Маркетплейстер арасында салық төлемдері бойынша Kaspi.kz көш бастап тұр.
2025 жылы платформаға қатысты компаниялар Қазақстан бюджетіне 138 млрд теңгеден астам салық төлеген. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 3,5% көп.
2021 жылмен салыстырғанда Kaspi.kz-ке қатысты компаниялардың салық төлемдері сегіз есеге жуық артқан.
Есепке:
-
«Kaspi Дүкен» ЖШС;
-
«Kaspi Travel» ЖШС;
-
«Колёса» АҚ;
-
«Magnum E-commerce Kazakhstan» ЖШС енгізілген.
Kaspi.kz маркетплейстер арасында ғана емес, тау-кен өндіру саласын есепке алмағанда, Қазақстанның жалпы сауда секторындағы компаниялар арасында да салық төлемдері бойынша алдыңғы орында тұр.
Бұл көрсеткіш платформаның электрондық коммерциядағы ауқымын ғана емес, бюджет кірісін қалыптастырудағы салмағын да көрсетеді.
Wildberries пен Ozon алғашқы үштікке кірді
Екінші және үшінші орындарды Қазақстанда ресми өкілдіктері бар ресейлік маркетплейстер иеленген.
2025 жылы Wildberries-тің Қазақстандағы «ИМВБКЗ» ЖШС бюджетке 58 млрд теңгеге жуық салық төлеген.
Үшінші орында Ozon Қазақстан тұр. «ОЗОН Маркетплейс Қазақстан» ЖШС-нің салық төлемдері шамамен 15 млрд теңгені құраған.
Алғашқы бестікті OLX пен Forte Market толықтырды. OLX-тің салық төлемдері 3 млрд теңгеден асса, Forte Market 1,4 млрд теңге төлеген.
Төрт маркетплейстің үлесі 1%-ға да жетпейді
Нарықтағы айырмашылық алғашқы бестіктен кейін тіпті айқын көрінеді.
Шолуға Flip.kz, Teez, Halyk Market және Satu.kz те енгізілген. Алайда осы төрт маркетплейстің жиынтық салық төлемі қарастырылған тоғыз платформаның жалпы көрсеткішінің 1%-ына да жетпейді.
Демек, Қазақстандағы маркетплейстер нарығы кеңейгенімен, бюджетке түсетін негізгі салық төлемдері санаулы ірі ойыншының айналасында шоғырланып отыр.
Бұл электрондық коммерция нарығындағы компаниялардың ауқымы мен бизнес-модельдері арасында елеулі айырмашылық бар екенін де көрсетеді.
Маркетплейстердің рөлі онлайн саудадан асып барады
Маркетплейстердің экономикаға әсері тек салықпен өлшенбейді.
Цифрлық платформалар шағын және орта бизнеске үлкен аудиторияға шығуға, онлайн сатуды жолға қоюға және тауарларын елдің әр өңіріндегі сатып алушыларға ұсынуға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге нарық көлемінің ұлғаюы маркетплейстердің сауда инфрақұрылымындағы орнын күшейтіп отыр. 2021 жылдан бері салық төлемдерінің 9,6 есе өсуі осы өзгерістің қаржылық көрсеткіштерінің бірі болды.
2025 жылғы статистика тағы бір ерекшелікті көрсетті: 356 млрд теңгенің басым бөлігі бірнеше ірі платформаға тиесілі. Kaspi.kz-ке қатысты компаниялардың өздері 138 млрд теңгеден астам салық төлеген, ал Wildberries пен Ozon алғашқы үштікті толықтырған.
Осылайша, Қазақстандағы маркетплейстер енді электрондық коммерцияны дамытатын алаң ғана емес, бюджет кірісіне тікелей ықпал ететін ірі экономикалық секторға айналып келеді.
Бұған дейін біз Қазақстандағы электрондық сауда мен маркетплейстердің дамуы бизнеске қандай мүмкіндік беріп отырғаны туралы жазған едік. Нарықтың қазіргі салық көрсеткіштері бұл сегменттің экономикадағы салмағы бірнеше жылдың ішінде қаншалықты артқанын көрсетіп отыр.
