Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің басшысы Арман Ахметқалиев сұхбатында салық органдарының қатаң бақылаудан бизнеспен серіктестікке негізделген өзара іс-қимыл моделіне көшіп жатқанын айтты. Оның сөзінше, салық және кеден рәсімдерін цифрландыру, бұзушылықтарды проактивті түрде жою, тексерулер санын қысқарту және ҚҚС қайтаруды жеделдету кәсіпкерлерге түсетін әкімшілік жүктемені азайтып, өңірде бизнесті дамыту үшін қолайлы жағдай жасауға тиіс.
Арман Нұрланұлы, сәлеметсіз бе! Соңғы уақытта салық органдарының жаңа тәсілі — қатаң бақылаудан бизнеспен шынайы әріптестікке көшу туралы көп айтылуда. Бұл Маңғыстау облысында тәжірибеде қалай көрініс табады?
Ахметқалиев А.Н.: Сәлеметсіз бе! Шынында да, біз бүгін мүлде жаңа уақытта өмір сүріп жатырмыз. Біздің басты міндеті — бақылау үшін бақылау емес, кәсіпкерлердің адал әрі артық қиындықсыз бизнес жүргізуіне түсінікті және қолайлы жағдайлар жасау, бизнестің адал әрі жайлы жұмыс істеуіне көмектесу. Біз «тексер де жазалау» моделінен «кеңес бер де қолдау» моделіне көшіп жатырмыз. Маңғыстауда бұл әсіресе маңызды: өңір серпінді, мұнай сервисі, логистика, сауда және қызмет көрсету саласында кәсіпкерлер көп. Біз олардың әрқайсысы өзін сенімді сезініп, уақытын артық есептер мен тексерулерге емес, ісін дамытуға жұмсағанын қалаймыз.
Көптеген кәсіпкерлер цифрлық сервистердің ыңғайлылығын атап өтеді. Қазір не жұмыс істеп тұр және бұл бизнестің өмірін қалай жеңілдетеді?
Ахметқалиев А.Н.: Цифрландыру бізде қарқынды жүріп жатыр және өте жақсы нәтиже беруде. Салық төлеушінің кабинеті (СӘИЖ), e-Salyq Business және e-Salyq Azamat мобильді қосымшалары — бұл енді жай құралдар емес, шынайы көмекшілер. Декларацияларды алдын ала толтыру, push-хабарламалар, жеке салық күнтізбесі, тәуекелдерді нақты уақыт режимінде көру мүмкіндігі — мұның бәрі жұмыс істеп тұр.
Шағын және микробизнес әсіресе «таза парақтан» бағдарламасынан ұтты: мыңдаған кәсіпкер негізгі берешекті өтеп үлгерді, ал өсімпұл мен айыппұлдар есептен шығарылды. Бұл жаңадан бастағысы келетіндер үшін нақты қолдау. Сондай-ақ есептілік нысандарының саны шамамен үштен бірге қысқарды — бұл үнемделген сағаттар мен күндер.
Тексеру процесі қалай өзгерді? Бизнес жиі дәл осыған шағымданады.
Ахметқалиев А.Н.: Біз тәсілді түбегейлі өзгерттік. Қазір ауытқулардың 80 пайыздан астамы проактивті режимде өңделеді: жүйе өзі хабарлама жібереді, кәсіпкер түзетеді — және мәселе жабылады. Камералдық бақылау барған сайын ешқандай араласусыз аяқталады. Жақын арадағы мақсатымыз — өнімсіз тексерулердің үлесі 20 пайыздан аспауы, ал бизнеске араласудың жалпы саны 40 пайызға қысқаруы.
Тексерулер негізінен жоспар бойынша емес, нақты тәуекелдер негізінде жасанды интеллектпен тағайындалады. Әсіресе ірі салық төлеушілерге қатысты — олар үшін көлденең мониторинг жұмыс істейді. Қақтығыс орнына диалог: нәтижесі — қалыпты жұмыс қатынастарын сақтай отырып, бюджетке қосымша түсімдер.
ҚҚС қайтару және кедендік рәсімдер туралы не айтасыз? Порттары мен транзиті бар Маңғыстау үшін бұл өте өзекті.
Ахметқалиев А.Н.: Мұнда да елеулі ілгерілеу бар. ҚҚС қайтару мерзімі айтарлықтай қысқарды, көптеген санаттар үшін жеңілдетілген тәртіп қолданылады — қосымша тексерусіз 15 жұмыс күні.
Кеден бойынша «КЕДЕН» платформасы белсенді енгізілуде. Транзиттік жүктерді өңдеу жылдамдығы айтарлықтай өсті, электрондық кезек, тауарларды автоматты түрде шығару жұмыс істейді. Шекарадағы уақытты барынша азайтуға тырысамыз. Бұл біздің көлік компаниялары мен логистика операторлары үшін маңызды — өңір бизнес үшін одан да тартымды болып келеді.
Маңғыстау облысының кәсіпкерлеріне не айтқыңыз келеді?
Ахметқалиев А.Н.: Құрметті кәсіпкерлер! Біз сіздердің жағыңыздамыз. Жаңа сервистерді пайдаланыңыздар, Салық төлеушінің кабинетінде белсенді жұмыс істеңіздер, сұрақтармен жүгінуден қорықпаңыздар. Біздің ортақ диалогымыз неғұрлым ашық әрі айқын болса, өңір соғұрлым тез дамиды, ал сіздердің бизнесіңіз өседі.
Біз ұсыныстарға ашықпыз және сервистерді бірге жақсартуға дайынбыз. Бастысы — ортақ мақсат: Маңғыстаудың және бүкіл Қазақстанның мықты экономикасы!
Арман Нұрланұлы, мазмұнды әңгімеңіз үшін көп рақмет!
Ахметқалиев А.Н.: Сізге де рақмет! Қашанда қарым-қатынасқа қуаныштымын.
