Бір табысқа екі елде салық салынуы мүмкін. Қазақстан мұндай жағдайдың алдын алу үшін 55 мемлекетпен арнайы келісім жасасқан. Алайда халықаралық келісімдердің жеңілдіктерін пайдалану үшін табыс пен төленген салықты растайтын құжаттар қажет, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті хабарлады. Ведомство шетелден табыс алатын азаматтарға салық конвенцияларының қалай жұмыс істейтінін, кімдерге қолданылатынын және қандай құжаттарды алдын ала дайындау керектігін түсіндірді.
Қазақстанның 55 елмен салық келісімі бар: ол кімдерге тиімді?
Шетелде жұмыс істеу, басқа елдегі компаниядан дивиденд алу, банктегі салымнан пайыздық кіріс табу немесе шетелде кәсіп жүргізу екі мемлекет алдында бірдей салық міндеттемесін туындатуы мүмкін.
Мәселен, азамат табыс тапқан елінде салық төлейді. Ал Қазақстан оны өз салық резиденті деп таныса, сол кіріске Қазақстанда да салық салынуы ықтимал.
Осындай жағдайларды реттеу үшін қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық келісімдер қолданылады.
Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми мәліметіне сәйкес, Қазақстан 55 мемлекетпен осындай конвенция жасасқан. Олардың қатарында АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Қытай, Ресей, Оңтүстік Корея, Біріккен Араб Әмірліктері және басқа елдер бар.
Бұл келісімдер белгілі бір табысқа қай мемлекеттің салық салуға құқылы екенін, қандай жағдайда төмендетілген мөлшерлемелер қолданылатынын және бұрын төленген салықтың қалай есепке алынатынын айқындайды.
Дегенмен халықаралық келісім бар екен деп азамат барлық салықтан автоматты түрде босатылмайды. Кей жағдайларда екі елде де салық міндеттемесі туындайды, ал қосарланған салық салу бұрын төленген соманы есепке алу арқылы реттеледі.
Шетелде төленген салықты Қазақстанда есепке алуға болады
Шетелден табыс табатын қазақстандықтар үшін ең тиімді тетіктердің бірі — басқа мемлекетте төленген салықты есепке жатқызу.
Егер азамат Қазақстанның салық резиденті болса және шетелде салық салынатын табыс алса, тиісті талаптарды орындаған жағдайда сол елде төлеген салығын Қазақстандағы салық міндеттемесін есептеу кезінде ескере алады.
Бірақ бұл шетелде төленген ақшаның бәрі қайтарылады деген сөз емес.
Есепке жатқызылатын сома табыстың түріне, қолданыстағы салық заңнамасына және екі мемлекет арасындағы келісімге байланысты анықталады.
Егер шетелде төленген салық есепке жатқызуға рұқсат етілген сомадан асып кетсе, артық бөлігі Қазақстандағы салық міндеттемесін міндетті түрде азайтпайды.
Мұндағы басты талаптардың бірі — төленген салықты құжатпен растау.
Құжат болмаса, салық жеңілдігін пайдалану қиындайды
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті шетелден алынған табыс пен төленген салықты растайтын құжаттарға ерекше назар аударуға шақырады.
Әдетте салықты есепке жатқызу үшін шетелдің салық органы берген немесе растаған ресми құжат қажет. Онда алынған табыс пен төленген салық туралы мәліметтер көрсетілуі тиіс.
Қолданылатын талаптарға қарай мынадай құжаттар сұралуы мүмкін:
- шетелдік құжаттың заңдастырылған немесе апостиль қойылған нұсқасы;
- құжаттың қазақ немесе орыс тіліне нотариалды куәландырылған аудармасы;
- алынған табыс пен шетелде төленген салық сомасын растайтын мәліметтер.
Қажетті құжаттар жылдық салық декларациясын тапсыру мерзіміне дейін дайын болуы керек.
Егер азамат шетелде салық төлегенімен, оны талапқа сай растай алмаса, Қазақстанда сол соманы есепке жатқызу қиынға соғуы мүмкін.
Сондықтан шетелден тұрақты табыс алатын азаматтарға құжаттарды декларация тапсыратын кезде емес, алдын ала рәсімдеген тиімді.
Жалақы, зейнетақы, дивиденд: әр табысқа әртүрлі талап қойылады
Халықаралық салық конвенциялары тек ірі компаниялар мен инвесторларға арналған емес.
Олардың ережелері шетелмен қаржылық байланысы бар қарапайым азаматтарға да қатысты.
Атап айтқанда, келісімдер мынадай табыс түрлеріне қолданылуы мүмкін:
- шетелде жұмыс істегені немесе қызмет көрсеткені үшін алынған жалақы мен сыйақы;
- шетелдік тапсырыс берушілерден түсетін қаламақы және роялти;
- дивидендтер мен пайыздық кірістер;
- басқа мемлекеттен төленетін зейнетақы;
- шетелдегі мүлік пен кәсіпкерлік қызметтен алынатын табыс.
Әр табыс түрінің салық салу тәртібі бөлек болуы мүмкін.
Мысалы, жалақыға қатысты ережелер дивидендтерге қолданылатын талаптардан ерекшеленеді. Ал зейнетақыға қай елде салық салынатыны нақты мемлекеттер арасындағы келісімге байланысты.
Тағы бір ескеретін жайт: азаматтық пен салық резиденттігі бір ұғым емес.
Қазақстан азаматы болу адамның барлық жағдайда Қазақстанның салық резиденті екенін білдірмейді. Халықаралық келісімді қолдану үшін оның салық тұрғысынан қай мемлекеттің резиденті саналатынын анықтау қажет.
Салық резиденттігін растайтын сертификат төлем мөлшеріне әсер етеді
Шетелдік азаматтар мен компаниялардың Қазақстаннан алатын табысына да арнайы ережелер қолданылады.
Егер халықаралық келісімде салықтың төмендетілген мөлшерлемесі немесе одан босату көзделсе, шетелдік табыс алушы әдетте өзінің салық резиденттігін растауы тиіс.
Ол үшін Қазақстандағы салық агентіне резиденттік сертификаты ұсынылады.
Бұл құжат халықаралық келісімде көзделген жеңілдікті қолдануға негіз бола алады.
Ал тиісті растау құжаты болмаса, салық агенті халықаралық шарттағы жеңілдікті қолданбай, Қазақстан заңнамасына сәйкес салық ұстауға міндетті болуы мүмкін.
Халықаралық келісімдер мен олардың қолданылу тәртібі жөніндегі мәліметтерді Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми сайтынан тексеруге болады.
Қазақстан шетелдік табыстар туралы ақпарат алмаса алады
Халықаралық салық келісімдерінің тағы бір бағыты бар. Олар азаматтарды қосарланған салықтан қорғаумен қатар, салық төлеуден жалтаруға қарсы күресуге де мүмкіндік береді.
Қазақстан салық базасын азайтуға және пайданы салық салудан шығаруға қарсы шараларды жүзеге асыру жөніндегі көпжақты конвенцияға (MLI) қатысады.
Бұл құжат халықаралық салық келісімдерін теріс пайдаланудың алдын алуға бағытталған.
Бірқатар келісімдер бойынша MLI ережелері ескерілген біріктірілген мәтіндер де жарияланған.
Сонымен бірге Қазақстан салық мәселелері бойынша өзара әкімшілік көмек көрсету туралы Страсбург конвенциясына қосылған.
Аталған конвенция мемлекеттердің салық органдары арасында ақпарат алмасуды және халықаралық ынтымақтастықты қарастырады.
Демек, шетелден табыс алатын азаматтар мен кәсіпкерлер екі елдің салық талаптарын ғана емес, мемлекеттер арасындағы ақпарат алмасу тетіктерін де ескергені жөн.
Шетелден табыс алсаңыз, декларацияға дейін нені тексеру керек?
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті халықаралық салық келісімдерін қолдану кезінде төрт негізгі мәселеге назар аударуды ұсынады: табыс түскен мемлекет, табыстың түрі, алушының салық резиденттігі және растайтын құжаттардың болуы.
Егер азамат Қазақстанмен салық конвенциясын жасасқан мемлекеттен табыс алса, сол елмен бекітілген келісімнің талаптарын жеке қарастыруы қажет.
Өйткені шетелден түсетін барлық табысқа ортақ бір ғана салық тәртібі жоқ.
Келісімдердің қолданыстағы нұсқаларын және салық салу шарттарын Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми ресурсынан тексеруге болады. Қосымша сұрақтар бойынша азаматтар тұрғылықты жеріндегі мемлекеттік кірістер органдарына, байланыс орталығына немесе электрондық сервистерге жүгіне алады.
Бұл мәселе әсіресе шетелдік тапсырыс берушілермен жұмыс істейтіндерге, шетелдік компаниялардан дивиденд алатындарға және басқа мемлекеттерде активтері бар қазақстандықтарға қатысты.
Қосарланған салық салуды болдырмау үшін халықаралық келісімнің болуы жеткіліксіз. Оны қолдануға мүмкіндік беретін құжаттарды да уақытында рәсімдеу қажет.
