Қазақстанда 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында қылмыстық құқық бұзушылықтар саны 14,6 пайызға азайды. Ал мемлекетке қайтарылған активтердің жалпы құны 1,3 триллион теңгеге жетті. Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Бас прокурор Берік Асыловпен кездесуінде белгілі болды, деп хабарлайды Ақорданың ресми сайты.
20 қазанда өткен кездесуде елдегі қылмыстық ахуал, бюджет қаражатының жұмсалуы, инвесторлардың құқықтарын қорғау, азаматтардың әлеуметтік мәселелері және прокуратура қызметіне жасанды интеллектіні енгізу мәселелері талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанда қылмыс азайды: тоғыз айдың нәтижесі
Бас прокурордың мәліметінше, елімізде құқық қорғау органдарының бірлескен жұмысы нәтижесінде қылмыстық құқық бұзушылықтар саны төмендеген.
2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында қылмыстық құқық бұзушылықтардың жалпы саны 14,6 пайызға, қоғамдық орындардағы құқық бұзушылықтар 22,3 пайызға, ал көшелердегі заңға қайшы әрекеттер 20,1 пайызға қысқарған.
Бұл көрсеткіштер қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және қылмыстың алдын алу бағытындағы жұмыстың нәтижесін сипаттайды.
Сонымен бірге интернет-алаяқтық, есірткі қылмысы және өзге де қауіпті құқық бұзушылық түрлеріне қарсы күрес жалғасып жатыр. Бұл бағытта прокуратура құқық қорғау органдарымен және басқа да мемлекеттік құрылымдармен бірлесіп жұмыс жүргізуде.
1,3 триллион теңге қайтарылды: қаражат қайда жұмсалды?
Кездесудегі маңызды мәселелердің бірі мемлекетке қайтарылған активтер болды.
Берік Асыловтың баяндамасына сәйкес, бүгінге дейін жалпы сомасы 1,3 триллион теңге болатын активтер қайтарылған.
Осы қаражат есебінен 466 әлеуметтік инфрақұрылым нысанының құрылысы мен реконструкциясы қаржыландырылды. Оның 378-інде жұмыстар аяқталды.
Атап айтқанда, еліміздің алты облысында ірі медициналық нысандар пайдалануға берілді. Астанада Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы футбол стадионы ашылды. Сонымен қатар Балқаш, Павлодар және Арқалық қалаларындағы әуежайларды жаңғырту жұмыстары аяқталды.
Қайтарылған қаражаттың әлеуметтік инфрақұрылымға бағытталуы өңірлердегі медициналық қызметтердің қолжетімділігін арттыруға, спорт нысандарын дамытуға және көлік байланысын жақсартуға мүмкіндік береді.
Қазақстанға 50 адам экстрадицияланды
Бас прокуратура халықаралық құқықтық ынтымақтастықты да кеңейтіп келеді.
Бүгінде ведомство 39 юрисдикциямен 92 екіжақты келісімге қол қойған.
Халықаралық ынтымақтастық аясында Қазақстанға 50 адам экстрадицияланған. Ал шет мемлекеттерге 123 адам берілген.
Мұндай келісімдер қылмыстық қудалаудан жалтарған адамдарды қайтару, активтерді іздестіру және мемлекеттер арасындағы құқықтық көмекті күшейту үшін маңызды.
3,5 мың инвестициялық жоба прокурорлардың бақылауында
Кездесуде инвестициялық жобаларды қорғау мәселесіне де ерекше назар аударылды.
Берік Асылов Президенттің 2025 жылғы 17 желтоқсандағы Жарлығын орындау аясында инвесторлардың құқықтарын қорғаудың жүйелі моделі қалыптасқанын баяндады.
2026 жылдың басынан бері 2886 инвесторға көмек көрсетілген. Қазіргі уақытта прокурорлар 3,5 мың инвестициялық жобаның іске асырылуын қадағалап отыр.
Бұл жұмысқа цифрлық технологиялар да тартылған. Атап айтқанда, Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа «Цифрлық қадағалау» жүйесімен біріктірілген.
Жүйелердің интеграциясы инвестициялық жобаларды жүзеге асыру кезінде туындайтын мәселелерді дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.
Мұндай тәсіл инвесторлардың мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылын жеңілдетуге және әкімшілік кедергілерге жедел әрекет етуге бағытталған.
413 мың қазақстандықтың құқығы қалпына келтірілді
Прокуратураның әлеуметтік-экономикалық саладағы жұмысы да ауқымды нәтижелер көрсеткен.
Бас прокурордың мәліметінше, 413 мың азаматтың конституциялық құқығы қалпына келтірілген. Олардың қатарында еңбек құқықтары қорғалған 200 мыңнан астам жұмыскер бар.
Сонымен қатар еңбекақы бойынша 2,5 миллиард теңге берешек өндірілген. Алимент бойынша өндірілген қарыз көлемі 7,9 миллиард теңгеге жеткен.
Бұл көрсеткіштер прокуратураның еңбек қатынастары, отбасылық міндеттемелер және азаматтардың әлеуметтік кепілдіктерін сақтау бағытындағы рөлін айқындайды.
Әсіресе жалақы мен алимент бойынша берешекті өндіріп алу азаматтардың күнделікті тұрмысына тікелей әсер ететін мәселелердің бірі болып қала береді.
535 миллиард теңгенің заң бұзушылығына тосқауыл қойылды
Мемлекеттік қаражаттың жұмсалуын бақылау бағытында да елеулі нәтижелер тіркелген.
Прокурорлар мемлекет қаржысын пайдалану кезінде жалпы сомасы 535 миллиард теңгеге қатысты заң бұзушылықтардың жолын кескен.
Соның нәтижесінде бюджетке 66,4 миллиард теңге қайтарылған.
Мұнда екі көрсеткіштің айырмашылығын ескеру қажет. 535 миллиард теңге заң бұзушылықтарға тосқауыл қойылған қаражат көлемін білдірсе, 66,4 миллиард теңге бюджетке нақты қайтарылған соманы көрсетеді.
Мемлекеттік қаржының мақсатты жұмсалуын қадағалау бюджет тәртібін нығайту және қаржы ресурстарын тиімді пайдалану тұрғысынан маңызды.
Прокуратура қызметіне жасанды интеллект енгізіледі
Президент пен Бас прокурор «Заң мен тәртіп» қағидатын қоғамда кеңінен орнықтыру мәселесін де талқылады.
Бұл бағыттағы жұмыста жастарға құқықтық тәрбие беру және заңға құрмет мәдениетін қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінді.
Сонымен бірге прокуратураның қадағалау қызметінде цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні қолдану мәселелері қаралды.
Мұндай технологиялар үлкен көлемдегі ақпаратты талдауды жеделдетуге, ықтимал заң бұзушылықтарды ертерек анықтауға және мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіруге көмектесе алады.
Тоқаев Бас прокурорға қандай тапсырма берді?
Кездесу қорытындысында Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің барлық саласында заңдылықты қамтамасыз ету жұмыстарын жалғастыруды тапсырды.
Президент заң үстемдігін нығайту, қоғамдық қауіпсіздікті арттыру және құқықтық тәртіпті сақтау шараларын үйлестіру қажеттігін атап өтті.
Соның ішінде электоралдық кезеңде заң талаптарының сақталуына ерекше назар аударылуы тиіс.
Мемлекет басшысы Әділетті Қазақстанның конституциялық құндылықтарын мүлтіксіз сақтау маңызды екенін де еске салды.
Осылайша, Бас прокурордың баяндамасы құқық қорғау жүйесінің қызметі тек қылмыспен күресумен шектелмейтінін көрсетті. Прокуратура мемлекеттік активтерді қайтару, бюджет қаражатын бақылау, инвесторлардың мүддесін қорғау және азаматтардың әлеуметтік құқықтарын қалпына келтіру бағыттарында да жұмыс жүргізіп жатыр.
Активтерді мемлекетке қайтару жұмыстары елдің әлеуметтік және экономикалық дамуына тікелей ықпал етіп отыр. Бұған дейін біз қайтарылған активтердің Қазақстанның дамуына қалай бағытталып жатқанын жазған едік.
