Қазақстанда Әскери реформа жоспары мақұлданды. Мерзімді әскери қызмет екі кезеңге бөлініп, армия құрамында Ұшқышсыз жүйелер күштері құрылмақ. Сондай-ақ әскери қызметшілердің құқықтарын қорғаудың жаңа тетіктері енгізіледі. Бұл шешімдер 21 қазанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен Қауіпсіздік Кеңесінің отырысында қабылданды. Бұл туралы Ақорданың ресми хабарламасында айтылған.
Реформа әскердегі басқару жүйесінен бастап сарбаздарды даярлауға, кадр саясатына, әскери білімге және технологиялық жарақтандыруға дейінгі негізгі бағыттарды қамтиды. Ұйымдастыру шараларын 2026 жылдың соңына дейін, ал басты тұжырымдамалық өзгерістерді 2027 жылы жүзеге асыру жоспарланған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Тоқаев заманауи әрі ұтқыр армия құруды талап етті
Қауіпсіздік Кеңесінің отырысында Мемлекет басшысы Қазақстандағы ауқымды өзгерістерді ескере отырып, қорғаныс саласын түбегейлі жаңарту қажеттігін атап өтті.
Президенттің айтуынша, елге қысқа мерзімде заманауи, ұтқыр және технологиялық тұрғыдан озық армия қажет. Бұл үшін жекелеген шешімдермен шектелмей, бүкіл әскери жүйені қамтитын кешенді реформа жүргізілуі тиіс.
«Қарулы күштердің сапасын өзгерту міндеті қойылды. Өзгерістер басқару ісін, әскери қызметшілерді даярлауды, кадр саясатын, әскери білім беруді, қорғанысты жоспарлау мен технологиялық жарақтандыруды қамтуға тиіс. Әскери қызметтің қауіпсіздігіне, әскерге басшылық ету мәдениетіне және мемлекет ресурстарын тиімді пайдалануға айрықша мән беру керек. Армияның қоғаммен қарым-қатынасы да өзгеруге тиіс. Кешенді реформа қажет. Бұл істе толыққанды шешімдер қабылданбайынша, көздеген нәтижеге жету мүмкін емес, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев»
Осылайша, алдағы өзгерістер тек жаңа қару-жарақ пен әскери техника сатып алуға бағытталмайды. Басқару сапасы, командирлердің жауапкершілігі, әскери қызметтің қауіпсіздігі және мемлекеттік ресурстарды тиімді пайдалану да реформаның негізгі өлшемдеріне айналмақ.
Аида Балаева әскери реформаның негізгі бағыттарын таныстырды
Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары Аида Балаева отырыста Әскери реформа жоспарының басты ережелерін ұсынды.
Құжатты әзірлеу кезінде әскерді жасақтаудың халықаралық тәжірибесі, қазіргі заманғы ұрыс қимылдарының ерекшеліктері және отандық мамандардың ұсыныстары ескерілген.
Аида Балаева таныстырған жоспардың негізгі бағыттары:
- Қазақстан Қарулы Күштерінің құрылымы мен құрамын қайта қарау.
- Әскери басқару және қорғанысты жоспарлау тетіктерін жетілдіру.
- Ұшқышсыз жүйелер күштерін құру.
- Армияның негізгі компоненттерін нығайту.
- Мерзімді әскери қызметтің екі кезеңді үлгісіне көшу.
- Әскери қызметшілердің қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау жүйесін күшейту.
- Әскери білім мен әскери-патриоттық даярлықты дамыту.
Бұл өзгерістер мемлекеттің бүкіл әскери жүйесінің тиімділігін арттыруға бағытталған.
Әсіресе Ұшқышсыз жүйелер күштерін құру туралы бастама назар аудартады. Қазіргі қарулы қақтығыстарда ұшқышсыз аппараттардың барлау, бақылау және жауынгерлік міндеттерді орындаудағы рөлі артып келеді.
Дегенмен жаңа күштердің нақты құрылымы, жеке құрамының саны мен техникалық жарақтандыру жоспары әзірге жарияланған жоқ.
Әскердегі бір жылдық қызмет екі кезеңге бөлінеді
Реформаның ең маңызды жаңалықтарының бірі мерзімді әскери қызметке қатысты.
Жаңа үлгі бойынша әскерге шақырылған азаматтар бір жылдық қызметін екі кезеңде өткереді:
- Алғашқы алты ай — сарбаздар арнайы оқу орталықтарында әскери даярлықтан өтеді.
- Кейінгі алты ай — әскери бөлімдерде қызмет етіп, жауынгерлік даярлыққа және бөлімше құрамында міндеттер орындауға басымдық береді.
Бұл тәсіл сарбаздарды даярлау мен олардың әскери бөлімдердегі қызметін нақты кезеңдерге бөлуге мүмкіндік береді.
Алғашқы кезеңде әскери мамандықты меңгеруге және қажетті дағдыларды қалыптастыруға назар аударылса, екінші кезеңде сол білімді бөлімше құрамында қолдану көзделеді.
Маңыздысы, жарияланған жоспар мерзімді қызметтің жалпы ұзақтығын екі жылға дейін арттыруды қарастырмайды. Әңгіме қолданыстағы бір жылдық қызметті ұйымдастыру тәсілін өзгерту туралы болып отыр.
Жаңа жүйенің барлық әскери бөлімде нақты қашан енгізілетіні әзірге хабарланған жоқ.
Әскери қызметшілердің құқықтарын қорғайтын жаңа институт құрылады
Қауіпсіздік Кеңесінде сарбаздардың өмірі мен денсаулығын қорғау мәселесіне ерекше көңіл бөлінді.
Реформа аясында әскери қызметшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және олардың құқықтарын қорғау тетіктерін күшейту жоспарланып отыр.
Атап айтқанда:
- Әскери консультанттар институтын құру.
- Әскери қызметшілер істері жөніндегі уәкіл институтын енгізу.
- Жарғыға сай келмейтін іс-әрекеттердің алдын алу.
- Әскери тәртіпті нығайту.
- Қызмет барысында қауіпсіздік талаптарының сақталуына назар аудару.
Бұл бастамалар әскердегі құқық қорғау тетіктерін жетілдіруге бағытталған. Алайда жаңа институттардың өкілеттіктері, жұмыс тәртібі және әскери қызметшілердің оларға жүгіну рәсімдері әзірге нақтыланбаған.
Сондықтан олардың тиімділігі тиісті құқықтық және ұйымдастырушылық шешімдер қабылданғаннан кейін белгілі болады.
«Жас айбын» жүйесі мен әскери мектептер дамытылады
Әскери реформа жастарды даярлау жүйесін де қамтиды.
«Адал азамат» тұжырымдамасына негізделген «Жас айбын» бірыңғай әскери-патриоттық даярлық жүйесін дамыту көзделіп отыр.
Сонымен қатар мамандандырылған әскери мектептер желісін кеңейту және бастапқы әскери даярлықтың сапасын арттыру жоспарланған.
Бұл шаралар жастардың әскери қызмет туралы түсінігін қалыптастыруға, әскери мамандықтарға қызығушылығын арттыруға және болашақ әскери қызметшілерді жүйелі даярлауға бағытталған.
Мамандандырылған мектептердің нақты саны мен олардың қай өңірлерде ашылатыны әзірге жарияланған жоқ.
Қорғаныс министрі армияны жаңғырту жоспарын баяндады
Қауіпсіздік Кеңесінің отырысында Қорғаныс министрі Айдос Мырзахметов Қарулы Күштерді жаңғырту жөніндегі жоспарды таныстырды.
Реформаның тағы бір маңызды бағыты — армияның жаңа ақпараттық-коммуникациялық стратегиясын қабылдау.
Сонымен бірге Конституциядағы «Заң мен тәртіп» қағидатына сәйкес әскери бөлімдердегі тәрбие жұмысының сапасын арттыру көзделген.
Бұл шаралар әскердегі тәртіпті күшейтуге және қоғамның Қарулы Күштерге деген сенімін нығайтуға бағытталады.
Осылайша, армияның қоғаммен байланысы мен ақпараттық жұмысы әскери реформаның дербес бағыттарының біріне айналмақ.
Әскери реформа қашан жүзеге асырылады?
Ақорданың мәліметінше, жоспарды іске асыру екі негізгі кезеңге бөлінген.
- 2026 жылдың соңына дейін — ұйымдастыру шараларын жүзеге асыру.
- 2027 жылы — негізгі тұжырымдамалық өзгерістерді іске асыру.
Сонымен қатар Президент Қорғаныс министрлігінің қызметін кешенді тексеріп жатқан комиссияның жұмысын осы жылдың соңына дейін аяқтауды тапсырды.
Бұл тексеру қорғаныс саласындағы жағдайды жан-жақты бағалауға бағытталған.
Әскери қызметтің жаңа үлгісі, Ұшқышсыз жүйелер күштері және құқық қорғау институттары бойынша жекелеген мерзімдер әзірге көрсетілмеген.
Әскери реформа мақұлданды: енді не болады?
Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы қорытындысында Әскери реформа жоспары мақұлданды.
Қасым-Жомарт Тоқаев әскери қауіпсіздік бүкіл мемлекетке ортақ міндет екенін атап өтті. Сондықтан жоспарланған өзгерістерді іске асыру барлық мүдделі мемлекеттік органның үйлесімді жұмысын талап етеді.
Реформаның орындалуын үйлестіру Үкімет пен Қауіпсіздік Кеңесіне жүктелді.
Алдағы уақытта негізгі назар қабылданған шешімдердің іс жүзінде орындалуына аударылады. Әскердегі басқару сапасы, сарбаздардың қауіпсіздігі, жауынгерлік даярлық және технологиялық мүмкіндіктер нақты нәтижені көрсететін маңызды бағыттар болмақ.
Бұған дейін біз Тоқаевтың армияда түбегейлі әскери реформа жүргізуді тапсырғаны туралы жазған едік. Енді Қауіпсіздік Кеңесі сол тапсырма негізінде әзірленген жоспарды мақұлдап, оны жүзеге асыруды Үкімет пен Қауіпсіздік Кеңесіне жүктеді.
