Қазақстандықтар ақша жинап жатыр, бизнес салымдарын азайтуда: банктерде не болып жатыр

637
Анастасия Ким Редактор
Фотосурет: коллаж DKNews.kz/AI-generated

Қазақстан банктерінде депозиттер азайды. Тамыз айында елдегі банктердің депозиттік портфелі 669,3 млрд теңгеге қысқарды. 23 банктің 14-і салымдарының азайғанын тіркесе, қалған тоғыз банк клиенттердің қаражатын тартуды жалғастырған, деп хабарлайды DKNews.kz.

2026 жылғы тамыздың қорытындысы бойынша Қазақстанның екінші деңгейлі банктеріндегі депозиттердің жалпы көлемі 51 трлн теңгені құрады. Бір айда бұл көрсеткіш 1,3%-ға төмендеді.

Алайда жыл басынан бергі жағдай мүлде басқаша. Сегіз айда банктердегі депозиттер 2,3 трлн теңгеге өскен. Бұл өсімге негізінен халықтың жинақ ақшасы ықпал етті, ал бизнес салымдары керісінше азайған.

Halyk Bank бір айда 508,6 млрд теңгеге қысқарды

Тамыз айында ірі банктер арасындағы ең елеулі төмендеу Halyk Bank-те тіркелді.

Банктің депозиттік портфелі бір айда 508,6 млрд теңгеге азайды. Салыстыру үшін айтсақ, бүкіл банк секторындағы депозиттердің жалпы көлемі осы кезеңде 669,3 млрд теңгеге қысқарған.

Демек, сектордағы таза айлық төмендеудің шамамен 76%-ы Halyk Bank көрсеткішіне сәйкес келеді.

Бұл басқа банктер де дәл осындай көлемде қаражат жоғалтты деген сөз емес. Өйткені кейбір қаржы ұйымдары керісінше жаңа депозиттер тартып, нарықтағы жалпы төмендеуді ішінара өтеген.

Соған қарамастан, Halyk Bank депозиттер көлемі бойынша Қазақстандағы көшбасшылық орнын сақтап қалды. Қыркүйек айының басында банктегі салымдар 14,2 трлн теңгені құрады.

Басқа ірі банктерде де төмендеу байқалды.

Банк ЦентрКредиттің депозиттік портфелі 28,9 млрд теңгеге, ал ForteBank-тің көрсеткіші 51,6 млрд теңгеге қысқарды.

Елдегі депозит көлемі ең жоғары бес банктің ішінде тек Kaspi Bank пен Отбасы банк қана айды өсіммен аяқтады.

Kaspi Bank 81 млрд теңге тартып, көш бастады

Банк секторының басым бөлігінде депозиттер азайғанымен, Kaspi Bank керісінше ең жоғары айлық өсім көрсетті.

Тамыз айында банктегі депозиттер 81 млрд теңгеге ұлғайып, 8,8 трлн теңгеге жетті.

Екінші орынға Freedom Bank жайғасты. Оның депозиттік портфелі 68,6 млрд теңгеге өсіп, 1,9 трлн теңгені құрады.

Тамыз айында депозит көлемін ең көп арттырған бес банк:

Банк

Бір айдағы өсім

Депозит көлемі

Kaspi Bank

+81 млрд тг

8,8 трлн тг

Freedom Bank

+68,6 млрд тг

1,9 трлн тг

Қытайдың өнеркәсіптік-коммерциялық банкі

+37,6 млрд тг

345,3 млрд тг

Ситибанк Қазақстан

+37,4 млрд тг

967,7 млрд тг

KZI Bank

+15,7 млрд тг

245,3 млрд тг

Отбасы банк те оң нәтиже көрсетті. Бір айда оның депозиттік портфелі 4,1 млрд теңгеге ұлғайып, 3,7 трлн теңгеге жетті.

Жалпы, Қазақстандағы 23 банктің тек тоғызы депозит көлемін арттыра алған.

Бұл сандар банк нарығындағы қаражат қозғалысының біркелкі емес екенін көрсетеді. Сектор бойынша депозиттер азайған кезеңнің өзінде жекелеген банктер ондаған миллиард теңге тартып отыр.

Жыл басынан бері Kaspi Bank депозиттері 873 млрд теңгеге жуық өсті

Тамыздағы төмендеуге қарамастан, 2026 жылдың алғашқы сегіз айында Қазақстан банктеріндегі депозиттердің жалпы көлемі артқан.

Қаңтар мен тамыз аралығында депозиттік портфель 2,3 трлн теңгеге немесе 4,7%-ға ұлғайды.

Бұл көрсеткіш бойынша да Kaspi Bank бірінші орында.

Жыл басынан бері банктегі депозиттер 872,7 млрд теңгеге, яғни 11%-ға өскен.

Бұл бүкіл банк секторындағы таза өсімнің 38%-дан астамына тең.

Екінші орында Отбасы банк тұр. Оның депозиттік портфелі сегіз айда 469,6 млрд теңгеге ұлғайды.

Үшінші орынға 428,8 млрд теңге өсім көрсеткен Freedom Bank шықты.

Ал Банк ЦентрКредит депозиттер көлемін 297,7 млрд теңгеге арттырып, 6,7 трлн теңгеге жеткізді.

Halyk Bank-те жыл басынан бергі өсім 250,3 млрд теңгені құрады. Банктің жалпы депозиттік портфелі 14,2 трлн теңгеге жетті.

Яғни тамыз айында айтарлықтай қаражат азайғанына қарамастан, Halyk Bank жыл басынан бергі оң нәтижесін сақтап қалған.

Ал Kaspi Bank бір мезгілде айлық өсім бойынша да, жыл басынан бергі көрсеткіш бойынша да көш бастап отыр.

Қазақстандықтардың депозиттері 30,7 трлн теңгеге жетті

Банк секторындағы жалпы төмендеудің тасасында тағы бір қызық үрдіс бар: халық банктердегі жинақ ақшасын көбейтуді жалғастырған.

Тамыз айында жеке тұлғалардың депозиттері 132,8 млрд теңгеге өсіп, 30,7 трлн теңгеге жетті.

Ал жыл басынан бері қазақстандықтардың банктердегі жинағы 2,4 трлн теңгеге немесе 8,6%-ға ұлғайған.

Қазір екінші деңгейлі банктердегі барлық депозиттің 60,1%-ы халықтың қаражатына тиесілі.

Жеке тұлғалардың депозиттерін тарту бойынша да Kaspi Bank көшбасшы атанды.

Жыл басынан бері бұл банктегі халық салымдары 783,5 млрд теңгеге немесе 11,1%-ға көбейіп, 7,8 трлн теңгеге жеткен.

Басқаша айтқанда, Kaspi Bank депозиттік портфелінің басым бөлігін жеке клиенттердің ақшасы құрайды.

Халықтың депозитке қызығушылығын салыстырмалы түрде жоғары пайыздық мөлшерлемелер, жинақтан табыс табу мүмкіндігі және цифрлық банк қызметтерінің қолжетімділігі қолдап отыр.

Бұған дейін біз Қазақстан банктеріндегі депозиттердің табыстылығы мен жинақ сақтаудың тиімді шарттары туралы да жазған едік. Депозит таңдағанда тек пайыздық мөлшерлемеге емес, ақшаны мерзімінен бұрын алу, шотты толықтыру және сыйақы есептеу шарттарына да назар аударған жөн.

Компаниялардың банктегі қаражаты 139,7 млрд теңгеге азайды

Халық депозиттерін көбейтіп жатқанда, корпоративтік секторда кері үрдіс байқалады.

2026 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша заңды тұлғалардың банктердегі салымдары 20,3 трлн теңгені құрады.

Жыл басынан бері бұл көрсеткіш 139,7 млрд теңгеге немесе 0,7%-ға төмендеген.

Нәтижесінде корпоративтік депозиттердің банк секторындағы үлесі 39,9% болды.

Дегенмен барлық банкте бірдей төмендеу тіркелген жоқ.

Корпоративтік салымдарды тарту бойынша Freedom Bank ең жоғары өсім көрсетті.

Жыл басынан бері банктегі заңды тұлғалардың депозиттері 234,1 млрд теңгеге немесе 39,7%-ға ұлғайған.

Қыркүйек айының басында олардың жалпы көлемі 823,7 млрд теңгеге жетті.

Компаниялардың банктегі салымдарын азайтуы олардың қаржылық жағдайы нашарлады дегенді білдірмейді.

Кәсіпорындар қаражатын басқа қаржы құралдарына бағыттауы, банктер арасында қайта бөлуі немесе күнделікті қызметіне жұмсауы мүмкін.

Алайда мұндай өзгерістер банктер үшін маңызды. Себебі корпоративтік депозиттердің едәуір бөлігі санаулы ірі клиенттердің қолында шоғырлануы мүмкін.

Сондықтан бір ірі компанияның қаражатын басқа банкке ауыстыруының өзі қаржы ұйымының депозиттік көрсеткішіне айтарлықтай әсер ете алады.

Банктердегі ақшаның 60%-ы халыққа тиесілі

2026 жылдың алғашқы сегіз айында Қазақстан банк секторындағы депозиттердің өсуін толықтай жеке тұлғалардың жинақ ақшасы қамтамасыз етті.

Халықтың депозиттері 2,4 трлн теңгеге көбейіп, корпоративтік салымдардың 139,7 млрд теңгеге қысқаруын өтеді.

Бұл банктердің қаржыландыру құрылымына тікелей әсер етеді.

Депозиттер — банктер үшін несие беруді және басқа да операцияларды қаржыландырудың негізгі көздерінің бірі.

Тұрақты депозиттік база банктерге сырттан қымбатырақ қаражат тартуға тәуелділікті азайтуға мүмкіндік береді.

Жеке тұлғалардың салымдары, әдетте, көптеген клиент арасында бөлінеді. Ал корпоративтік депозиттер жекелеген ірі компанияларға тәуелді болуы мүмкін.

Сондықтан халықтың кең ауқымынан тартылған қаражат банктердің тұрақтылығы үшін маңызды. Дегенмен депозиттердің сенімділігі олардың мерзіміне, клиенттердің қаржылық тәртібіне және қаражатты пайдалану шарттарына да байланысты.

Қазақстандықтар үшін банктер арасындағы бәсеке депозит шарттарын салыстырып, өзіне тиімді ұсынысты таңдауға мүмкіндік береді.

Бірақ белгілі бір банктегі депозиттердің жылдам өсуі сол банктің міндетті түрде ең жоғары пайыз ұсынатынын білдірмейді.

Бұған дейін Қазақстанның қаржы нарығындағы өзгерістер мен банк өнімдерінің шарттары жөнінде де жазған болатынбыз.

Тамыздың қорытындысы банк нарығындағы екі түрлі үрдісті айқын көрсетті: жалпы депозит көлемі 669,3 млрд теңгеге қысқарғанымен, халықтың жинағы өсе берген.

23 банктің тек тоғызы ғана депозиттік портфелін ұлғайтты. Ал жыл басынан бергі бүкіл сектордағы таза өсімнің шамамен 60%-ын екі банк — Kaspi Bank пен Отбасы банк қамтамасыз етті.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -