Қазақстан миллиардтаған доллар инвестиция тартуға уағдаласты. Шымкентте жалпы құны $4,8 млрд болатын 22 құжатқа қол қойылды. Олардың қатарында жаңа мектептер, жел электр станциясы, теңіз терминалы және деректер орталығын салу жобалары бар. Алайда қол қойылған құжаттардың барлығы құрылыс жұмыстары бірден басталады дегенді білдірмейді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл келісімдер Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов қатысқан IX Қазақстандық жаһандық инвестициялар жөніндегі дөңгелек үстелдің (KGIR-2026) қорытындысы бойынша жасалды. 22 қазанда Шымкентте өткен форумға әлемнің 40-тан астам елінен 500-ден аса инвестор мен бизнес өкілі жиналды.
Форумдағы ең қызықты жайт – инвестицияның қай салаларға бағытталғаны. Ірі жобалардың басым бөлігі шикізат өндіруге емес, білім беру, көлік, энергетика, медицина және цифрлық инфрақұрылымды дамытуға арналған.
Әрқайсысы $1 млрд тұратын екі жоба: мектептер мен Құрық порты
Шымкентте қол қойылған құжаттардың ішінде құны бір миллиард доллардан асатын емес, дәл $1 млрд болатын екі ірі жоба бар.
Біріншісі – Қазақстан өңірлерінде 20 инклюзивті мектеп салу.
Бұл жөніндегі меморандумға ҚР Оқу-ағарту министрлігі мен «DSKZ & KAMC» ЖШС қол қойды.
Жоба өңірлердегі білім беру инфрақұрылымын дамытуға бағытталған. Дегенмен жаңа мектептердің нақты қай елді мекендерде салынатыны, құрылыстың қашан басталатыны және қанша оқушыға арналғаны әзірге жарияланған жоқ.
Екінші миллиардтық жоба Құрық портын дамытуға қатысты.
«Бәйтерек» ұлттық инвестициялық холдингі мен қытайлық Guoyou Materials Group Co., Ltd. компаниясы портты дамытудың бірінші кезеңі аясында көпфункционалды терминал салу туралы меморандумға қол қойды.
Бұл жоба Қазақстанның транзиттік және логистикалық мүмкіндіктеріне тікелей қатысты.
Жаңа терминал теңіз арқылы жүк тасымалдау инфрақұрылымын дамытуға бағытталған. Алайда оның өткізу қабілеті мен пайдалануға беру мерзімі әзірге нақтыланбаған.
Қостанай облысында $730 млн-ға жел электр станциясы салынады
Энергетика саласындағы ең ірі келісімдердің бірі Қостанай облысына қатысты.
ҚР Энергетика министрлігі мен «Turan Wind Energy» ЖШС қуаты 1 000 МВт болатын жел электр станциясын салу жөнінде инвестициялық келісімге қол қойды.
Жобаның жалпы құны – $730 млн.
Станция құрамында энергия сақтау жүйесі де қарастырылған. Мұндай технология желден өндірілген электр энергиясын жинақтап, оны электр желісіне тұрақтырақ жеткізуге мүмкіндік береді.
Қазақстанда шетелдік серіктестердің қатысуымен басқа да жаңартылатын энергия жобалары жүзеге асырылып жатыр.
Пленарлық отырыс басталар алдында Олжас Бектенов Жамбыл облысындағы Masdar жел электр станциясының жобасымен, сондай-ақ China Energy компаниясының Қарағанды және Түркістан облыстарындағы бастамаларымен танысты.
Екібастұздағы деректер орталығына $500 млн инвестиция салынады
Цифрлық инфрақұрылым да ірі инвестициялық келісімдерден тыс қалған жоқ.
ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен Amsa Digital компаниясы қуаты 250 МВт болатын деректер орталығын салу жөнінде меморандумға қол қойды.
Жобаға $500 млн инвестиция салу жоспарланған.
Нысан Екібастұздағы «Деректер орталықтары алқабы» аумағында орналасады.
Бұл бастама Қазақстанның технологиялық инфрақұрылымын дамытуға және ірі цифрлық жобаларды жүзеге асыруға бағытталған.
Мұндағы 250 МВт көрсеткіші деректерді сақтау көлемін немесе есептеу жылдамдығын емес, орталықтың энергетикалық қуатын білдіреді.
Құрылыстың басталу мерзімі мен қолданылатын жабдықтардың техникалық сипаттамалары әзірге жарияланбады.
$650 млн-ға медициналық қала салынады
Инвестициялық келісімдердің тағы бір бағыты – әлеуметтік инфрақұрылым.
«KAZAKH INVEST» ұлттық компаниясы мен Shoval Kazakhstan Ltd. жалпы құны $650 млн болатын «Қазақстанның халықаралық медициналық қаласы» жобасын жүзеге асыру туралы меморандумға қол қойды.
Әзірге медициналық кешеннің қай жерде орналасатыны, қандай мекемелерді қамтитыны және құрылыстың қанша уақытқа созылатыны белгісіз.
Бұдан бөлек, Астанада британдық білім беру үлгісіне негізделген университет кампусы мен студенттер жатақханасын салу жоспарланып отыр.
Құны $40,8 млн болатын жоба бойынша ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі мен Coventry University Kazakhstan келісімге келді.
Нәтижесінде инвестициялар білім беру жүйесінің екі түрлі бағытына жұмсалмақ: өңірлерде инклюзивті мектептер желісін дамыту және елордада жоғары білім беру инфрақұрылымын кеңейту.
Freedom Lab жолдарды бақылау жүйесіне $249,6 млн инвестиция салады
Көлік саласында интеллектуалды жол бақылау жүйесін құруға қатысты келісім жасалды.
ҚР Көлік министрлігі мен «Freedom Lab» ЖШС Қазақстан автомобиль жолдарында интеллектуалды бақылау жүйесін енгізу жөнінде $249,6 млн көлеміндегі инвестициялық келісімге қол қойды.
Жоба ИСКАД деп аталады.
Жүйе жол қозғалысы мен автомобиль жолдарындағы бақылау процестерін технологиялық тұрғыдан жетілдіруге бағытталған. Дегенмен оның нақты қандай қызмет атқаратыны, қай жолдарға орнатылатыны және қашан іске қосылатыны әзірге көрсетілмеген.
Өңдеу өнеркәсібінде де бірнеше жоба бар.
ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі мен Aktobe Steklo компаниясы Ақтөбеде $150 млн-ға шыны ыдыс шығаратын зауыт салу жөнінде келісім жасады.
Ал Шымкентте ПЭТ-преформалар өндіретін және пластикті қайта өңдейтін кәсіпорын салу жоспарланған.
Бұл жобаға $74,3 млн инвестиция көзделіп отыр. Тиісті негіздемелік келісімге Шымкент әкімдігі мен «KOKSAN» ЖШС қол қойды.
Түркістан облысында $111,1 млн-ға ет кластері құрылады
Ауыл шаруашылығы да инвесторлардың назарында.
Түркістан облысының әкімдігі мен «Nurym Group» ЖШС жалпы құны $111,1 млн болатын ет кластерін құру туралы меморандумға қол қойды.
Жоба агроөнеркәсіп саласын дамытуға арналған. Алайда өндірістің нақты қуаты мен іске асыру мерзімдері жарияланған жоқ.
Қызылорда облысында полипропилен қаптар мен биг-бэгтер шығаратын зауыт салу жоспарланып отыр.
Жоба құны – $8,8 млн. Тиісті меморандум Apex Packaging компаниясымен жасалды.
Форумда қазірдің өзінде жүзеге асырылып жатқан өндірістік жобалар да таныстырылды.
Олардың арасында Шымкенттегі Alsera жылыжай кешені мен QazAlPack зауыты, Алматы облысындағы Carlsberg Group сусын өндірісі, Harvest Agro Holding агроөнеркәсіптік кластері және Mars компаниясының үй жануарларына арналған азық өндіру жобасы бар.
Сонымен қатар Stadler Rail Астанада жаңа буындағы жолаушылар вагондарын шығаруды жолға қойған. Air Liquide компаниясы сутегі өнеркәсібіндегі жобаларын дамытып жатыр.
Бектенов бес жылда қанша шетелдік инвестиция тартылғанын айтты
«Тұрақтылықтан өсімге: Қазақстанның жаңа инвестициялық кезеңі» тақырыбындағы пленарлық отырыста Премьер-министр Олжас Бектенов ел экономикасының негізгі көрсеткіштерін жариялады.
Оның айтуынша, 2025 жылы Қазақстанның жалпы ішкі өнімі $300 млрд-тан асып, экономикалық өсім 6,5% болды.
Үкімет басшысы шетелдік капитал тарту мәселесіне ерекше тоқталды.
«Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан жарты триллион долларға жуық тікелей шетелдік инвестиция тартты. Соңғы бес жылдың өзінде 100 млрд доллардан астам инвестиция тартылды», – деді Олжас Бектенов.
Премьер-министрдің сөзінше, елдің инвестициялық саясаты алдағы уақытта озық технологияларды енгізуге, жаңа өндірістер ашуға және шикізатты терең өңдеуге бағытталады.
Бұл басымдықтар 2030 жылға дейінгі жаңартылған Инвестициялық саясат тұжырымдамасында қамтылған.
Басым салалардың қатарында өңдеу және химия өнеркәсібі, азық-түлік өндірісі, көлік машинасын жасау, агроөңдеу, цифрландыру және IT-инфрақұрылым бар.
«Қазақстан ұзақ мерзімді инвестициялар үшін ашық әрі болжамды ел болып қала береді», – деді Олжас Бектенов.
Үкімет басшысы халықаралық инвесторларды Екібастұздағы «Деректер орталықтары алқабы» мен Alatau City жоғары технологиялық қаласын дамыту жобаларына қатысуға шақырды.
Инвесторларға 100-ден астам қолдау тетігі ұсынылады
Форумда шетелдік инвесторларға арналған мемлекеттік қолдау құралдары да таныстырылды.
Kazakhstan Investment House бірыңғай орталығы арқылы экспорттық және өнеркәсіптік қолдаудың 100-ден астам түрін ұсыну көзделген.
Сонымен қатар елде инвесторларға арналған Altyn visa арнайы визалық режимі енгізіліп жатыр.
Инвесторлар «Астана» халықаралық қаржы орталығының ағылшын құқығы нормаларына негізделген құқықтық тетіктерін де пайдалана алады.
Инвесторлардың құқықтарын қорғау Бас прокуратура деңгейінде жүзеге асырылады. Ал ірі инвестициялық жобаларды сүйемелдеуге Үкімет жанындағы кеңес қатысады.
Олжас Бектенов Қазақстанның халықаралық рейтингтердегі көрсеткіштеріне де тоқталды.
Ұсынылған мәліметке сәйкес, S&P агенттігі соңғы он жылда алғаш рет Қазақстанның егемен кредиттік рейтингін тұрақты болжаммен BBB деңгейіне көтерген.
Ал Global Investment Risk and Resilience Index рейтингінде Қазақстан 17 саты жоғарылап, 53-орынға шыққан.
$4,8 млрд инвестицияның барлығы бірден игеріле ме?
Шымкентте қол қойылған 22 құжаттың құқықтық мәртебесі бірдей емес.
Олардың арасында инвестициялық келісімдер, меморандумдар және негіздемелік келісім бар.
Сондықтан жарияланған $4,8 млрд – инвесторлар Қазақстанға қазірдің өзінде аударып қойған қаржы емес, келісілген жобалардың жалпы құны.
Меморандумға қол қою мен нақты кәсіпорынның іске қосылуының арасында бірнеше кезең бар. Оған қаржыландыруды қамтамасыз ету, жобалау, құрылыс жүргізу және нысанды пайдалануға беру кіреді.
Инвестициялық форумның нақты нәтижесін бағалау үшін осы жобалардың қаншасы құрылыс кезеңіне өтіп, қаншасы іске қосылғанын бақылау қажет.
Соған қарамастан, келісімдердің құрылымы Қазақстанның шетелдік капиталды қай салаларға бағыттауға ұмтылып отырғанын көрсетеді.
Ірі қаржы тек энергетика мен өнеркәсіпке емес, мектептерге, медициналық инфрақұрылымға, логистикаға және деректер орталықтарына да қарастырылған.
Бұған дейін біз Қазақстанға шетелдік инвестиция тарту және ірі инфрақұрылымдық жобаларды дамыту тақырыбын да жазған едік.
Ал Шымкенттегі KGIR-2026 қорытындысы бойынша құны $4,8 млрд болатын 22 құжат рәсімделді. Ендігі негізгі көрсеткіш – қол қойылған келісімдердің сомасы емес, нақты салынып, іске қосылатын нысандардың саны.
