Қазақстанның құрылыс саласы жаңа цифрлық талаптарға көшіп жатыр. Ғимараттарды ақпараттық модельдеу технологиялары (BIM), ашық деректер стандарттары және жасанды интеллект құрылыс жобаларын әзірлеу мен сараптаудың маңызды құралдарына айналуда. Бұл мәселелер Алматыда өткен II buildingSMART Kazakhstan Conference & Awards 2026 конференциясында талқыланды, деп хабарлайды ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.
Конференцияның негізгі тақырыбы — құрылыс объектілерін ақпараттық модельдеу технологияларын (ҚОАМТ/BIM) міндетті қолдануға көшу. Жаңа талаптар жобалаушылардың, құрылыс компанияларының және сарапшылардың цифрлық модельдермен жұмыс істеу тәсілін өзгертуге бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
BIM технологиясына көшу: құрылыс компаниялары дайын ба?
Алматыдағы конференцияға мемлекеттік органдардың, жобалау және құрылыс компанияларының, бағдарламалық қамтамасыз ету әзірлеушілерінің, білім беру ұйымдарының және сарапшылар қауымдастығының өкілдері қатысты.
Іс-шараны ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы Бақытжан Жүнісбеков ашты.
Ол құрылыс саласын цифрлық дамытудың басым бағыттары мен заманауи технологияларды жобалау және құрылыс процестеріне енгізудің маңызына тоқталды.
Конференцияда Алматы қаласы әкімінің орынбасары Бейбіт Шаханов та құттықтау сөз сөйледі.
Негізгі талқылаулар құрылыс объектілерін ақпараттық модельдеу технологияларын міндетті қолдануға көшуге арналды. Сарапшылар саланың жаңа талаптарға қаншалықты дайын екенін, цифрлық модельдерді енгізу кезінде қандай қиындықтар туындайтынын және оларды қалай шешуге болатынын қарастырды.
Алайда министрліктің конференция туралы хабарламасында BIM технологияларын міндетті қолданудың барлық құрылыс нысандарына ортақ нақты мерзімі мен толық қамту аясы көрсетілмеген. Сондықтан жаңа талаптарды әрбір жобаға бірдей қолданылатын әмбебап міндет ретінде түсіндіруге болмайды.
BIM деген не және ол құрылысқа қалай әсер етеді?
BIM (Building Information Modeling) — ғимараттар мен инфрақұрылым нысандарының ақпараттық цифрлық моделін жасау және басқару технологиясы.
Бұл жүйе сәулеттік шешімдерді, құрылыс конструкцияларын, инженерлік желілерді және объектінің басқа да техникалық сипаттамаларын бір цифрлық ортада біріктіруге мүмкіндік береді.
Дәстүрлі сызбалардан айырмашылығы, BIM-модельде нысанның геометриялық көрінісімен қатар, оның элементтеріне қатысты құрылымдалған ақпарат та сақталады.
Мұндай тәсіл жобалау барысында ықтимал қателерді ертерек анықтауға, инженерлік жүйелер арасындағы сәйкессіздіктерді тексеруге және әртүрлі мамандардың жұмысын үйлестіруге көмектеседі.
Мысалы, ғимараттың желдету жүйесі электр желілерімен немесе басқа инженерлік коммуникациялармен қиылысып кетсе, мұндай мәселені құрылыс басталмай тұрып цифрлық модель арқылы анықтауға болады.
Бұл құрылыс алаңында жобаны қайта өзгерту қажеттілігін азайтып, уақыт пен ресурстарды тиімді пайдалануға жағдай жасайды.
openBIM: әртүрлі бағдарламалар бір-бірімен қалай жұмыс істейді?
Конференция бағдарламасының маңызды бөлігі openBIM ашық стандарттарына арналды.
Бұл тәсіл әртүрлі бағдарламалық қамтамасыз ету жүйелерінде жасалған ақпараттық модельдер мен инженерлік деректердің өзара үйлесімділігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Құрылыс жобаларын жүзеге асыруға көптеген ұйым қатысады. Сәулетшілер, конструкторлар, инженерлер және мердігерлер әртүрлі цифрлық құралдарды қолдануы мүмкін.
Ашық стандарттар осы жүйелер арасында деректер алмасуды жеңілдетіп, ақпараттың жоғалу қаупін азайтуға көмектеседі.
Сонымен қатар openBIM белгілі бір бағдарламалық өнімге тәуелділікті төмендетіп, цифрлық модельді жобалау, құрылыс және пайдалану кезеңдерінде қолдануға мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект құрылыс жобаларын қалай өзгертеді?
Алматыдағы конференцияда жасанды интеллектіні құрылыс саласына енгізу мәселесіне де ерекше назар аударылды.
Қатысушылар инженерлік деректерді басқару, цифрлық модельдерді талдау және BIM технологияларын құрылыс алаңдарында практикалық қолдану мүмкіндіктерін талқылады.
Жасанды интеллект үлкен көлемдегі жобалық ақпаратты өңдеуге, ықтимал сәйкессіздіктерді анықтауға және кейбір тексеру процестерін автоматтандыруға көмектесе алады.
Мысалы, цифрлық құралдар ақпараттық модельдегі элементтердің сипаттамаларын салыстырып, жетіспейтін деректерді немесе ықтимал техникалық қайшылықтарды анықтауға пайдаланылуы мүмкін.
Алайда мұндай технологиялардың нәтижелі жұмыс істеуі бастапқы деректердің сапасына және мамандардың кәсіби бақылауына байланысты.
Сондықтан жасанды интеллект құрылыс инженерлері мен сарапшылардың орнын толық алмастыратын құрал емес, олардың жұмысын қолдайтын қосымша технология ретінде қарастырылады.
Цифрлық модельдер сараптамасы: жобалаушылар қандай қателер жібереді?
Конференция аясында ақпараттық модельдерді сараптамаға дайындауға арналған практикалық мастер-класс өтті.
Қатысушылар цифрлық модельдерді тексеру ерекшеліктерін, сараптамаға ұсыну тәртібін және жобалау ұйымдары жиі жіберетін қателерді қарастырды.
BIM технологиясына көшу кезінде ғимараттың үшөлшемді бейнесін жасау жеткіліксіз. Ақпараттық модельде құрылыс элементтері туралы нақты әрі құрылымдалған деректер болуы қажет.
Модельдегі ақпараттың толық болмауы, элементтердің дұрыс сипатталмауы немесе әртүрлі бөлімдердің өзара сәйкеспеуі цифрлық сараптаманың сапасына әсер етуі мүмкін.
Сондықтан жобалау ұйымдары үшін модельдердің техникалық сапасын бақылау және ақпаратты бірыңғай талаптарға сәйкес дайындау маңызды міндетке айналады.
Жаңа талаптарға көшуге не кедергі?
«ҚОАМТ енді міндетті: алғашқы айларда не кедергі, не көмектеседі?» атты панельдік пікірталаста цифрлық технологияларды енгізудің практикалық мәселелері талқыланды.
Сарапшылар өтпелі кезеңдегі негізгі қиындықтарға, құрылыс нарығы қатысушыларының дайындығына және туындаған мәселелерді шешу жолдарына назар аударды.
Сала үшін маңызды міндеттердің қатарында мамандарды оқыту, бағдарламалық құралдарды жаңарту, ақпараттық модельдерге қойылатын талаптарды біріздендіру және жобалау ұйымдары арасындағы деректер алмасуды ұйымдастыру бар.
Әсіресе шағын және орта жобалау компаниялары үшін цифрлық технологияларға бейімделу қосымша ресурстар мен кәсіби дайындықты қажет етуі мүмкін.
Сондықтан BIM технологияларын енгізудің нәтижесі тек жаңа талаптардың қабылдануына емес, олардың іс жүзінде қаншалықты түсінікті әрі тиімді қолданылатынына байланысты болады.
buildingSMART Kazakhstan Awards 2026: үздіктер марапатталды
Конференция аясында buildingSMART Kazakhstan Awards 2026 марапаттау рәсімі өтті.
Іс-шарада құрылыс саласын цифрландыру және ашық стандарттарды қолдану бағытында жетістікке жеткен компаниялар мен мамандардың еңбегі атап өтілді.
Мұндай кәсіби бастамалар құрылыс саласындағы озық тәжірибені таратуға, жаңа технологияларды қолданатын ұйымдарды қолдауға және цифрлық жобалаудың мүмкіндіктерін кеңінен таныстыруға бағытталған.
Министрліктің жарияланған хабарламасында марапатталған компаниялар мен мамандардың толық тізімі келтірілмеген.
Satbayev University мен Shakarim University студенттері үздік атанды
Іс-шараның тағы бір маңызды бөлігі Student SMART Cup 2026 студенттік байқауының жеңімпаздарын марапаттау болды.
Байқау болашақ мамандардың цифрлық құрылыс саласындағы кәсіби құзыреттерін дамытуға бағытталған.
Жарыс қорытындысы бойынша бірінші орынды Satbayev University иеленді. Екінші орын Семей қаласындағы Shakarim University студенттеріне бұйырды.
Студенттердің мұндай жобаларға қатысуы болашақ сәулетшілер мен инженерлердің ақпараттық модельдеу, цифрлық жобалау және инженерлік деректермен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Құрылыс саласында цифрлық технологиялардың кеңінен қолданылуы жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларына да жаңа талаптар қояды.
Қазақстанның құрылыс саласын қандай өзгерістер күтіп тұр?
II buildingSMART Kazakhstan Conference & Awards 2026 конференциясы құрылыс саласындағы цифрлық трансформацияның бірнеше маңызды бағытын айқындады.
Біріншіден, ақпараттық модельдеу технологияларын қолдану жобалау мен құрылыс процестерінің ажырамас бөлігіне айналып келеді.
Екіншіден, openBIM стандарттарын дамыту әртүрлі цифрлық платформалардың өзара үйлесімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Үшіншіден, жасанды интеллектіні қолдану жобалық деректерді талдау мен сараптама процестерін жетілдірудің жаңа мүмкіндіктерін ашады.
Бұл өзгерістердің түпкі мақсаты — жобалау сапасын арттыру, құрылыс кезінде жіберілетін қателерді азайту және нысандарды салу мен пайдаланудың тиімділігін жақсарту.
Дегенмен цифрлық технологиялардың нақты нәтижесі құрылыс компанияларының дайындығына, мамандардың біліктілігіне және жаңа стандарттардың іс жүзінде қаншалықты тиімді енгізілетініне байланысты болады.
Қазақстанда құрылыс саласын цифрландыру жұмыстары бұған дейін де жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Осы орайда біз Қазақстанда BIM технологияларын енгізуді жеделдету және құрылыс саласын кешенді цифрландыру жөніндегі бастамалар туралы жазған едік. Алматыдағы конференция осы бағыттағы жұмыстың енді ашық стандарттарды қолдану, цифрлық сараптама және мамандарды даярлау мәселелерін де қамтып отырғанын көрсетті.
