Жұмыс берушілер жалақы қарызын өтеуге мәжбүр болды. Қазақстанда еңбек инспекторларының тексеруінен кейін жүздеген қызметкер еңбекақысын өндіріп алды. Заңсыз жұмыстан шығарылған азаматтар қызметіне қайта оралды. Ең назар аударарлық жағдайлардың бірі Алматыда тіркелді: бір қызметкерге 89 млн теңге төленді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлады. Еңбек заңнамасының бұзылу деректері Алматы, Шымкент қалаларында, Маңғыстау, Ақмола, Жамбыл және Түркістан облыстарында анықталған.
Бір қызметкерге 89 млн теңге: дау апелляцияға дейін жеткен
Алматыда тіркелген жағдайлардың бірі ерекше назар аудартады.
«Тоталь Энерджис Маркетинг Казахстан» ЖШС өз қызметкеріне 89 млн теңге көлеміндегі жалақы берешегін өтеген.
Алайда қызметкердің өзіне тиесілі қаражатты қайтарып алуы оңай болмаған. Алдымен тексеру жүргізіліп, кейін іс сотта қаралған. Дау апелляциялық сатыға дейін жеткен.
Қарыз 2026 жылдың қазан айында толық төленді.
Министрлік мұндай ірі берешектің қай кезеңде жиналғанын және қызметкердің қандай лауазым атқарғанын нақтыламады.
Жалпы, Алматыда мемлекеттік еңбек инспекторлары қабылдаған шаралардың нәтижесінде 64 кәсіпорынның 117 қызметкеріне 162,1 млн теңге жалақы қарызы қайтарылған.
Бір қызығы, соның 89 млн теңгесі бір ғана қызметкерге тиесілі. Бұл қала бойынша өтелген жалпы берешектің шамамен 55 пайызына тең.
Ақтауда 101 қызметкер 41,8 млн теңгесін қайтарып алды
Маңғыстау облысында «Ақтау машина жасау кешені» ЖШС қызметкерлеріне жалақысын уақытында төлемеген.
Кәсіпорын 2026 жылдың мамыр және маусым айлары үшін еңбекақы бойынша берешек жинаған. Соның салдарынан 101 қызметкер өзіне тиесілі ақшаны ала алмаған.
Мемлекеттік еңбек инспекторлары тексеру жүргізіп, жұмыс берушіге анықталған заңбұзушылықты жою туралы нұсқама берген.
Нәтижесінде кәсіпорын 41,8 млн теңге берешекті толық өтеді.
Осы өңірдегі «Яссы Сервис» ЖШС-де де еңбек заңнамасының бұзылғаны анықталды.
Кәсіпорын жұмыстан тыс уақытта атқарылған еңбекке ақы төлеу тәртібін сақтамаған.
Еңбек инспекциясы араласқаннан кейін қызметкерге 290 мың теңге төленді.
Бұл жағдай жұмыс беруші негізгі жалақыны уақытында төлеген күннің өзінде қосымша жұмыс үшін есептелетін ақыға қатысты заң талаптарын бұзуы мүмкін екенін көрсетеді.
Ақмола мен Жамбыл облыстарында 24 млн теңгеден астам қарыз өтелді
Ақмола облысында «Tlekei-Agro» ЖШС қызметкерлері еңбек инспекциясына ұжымдық шағым түсірген.
Жоспардан тыс тексеру барысында кәсіпорынның 27 қызметкерге 18,1 млн теңгеден астам жалақы қарызы бар екені анықталды.
Тексеру аяқталғанға дейін жұмыс беруші берешектің толық өтелгенін растайтын құжаттарды ұсынған.
Жамбыл облысында да осындай жағдай тіркелді.
«Sharapat» мектеп-гимназиясы – балабақшасы» ЖШС 24 қызметкерге 2025 жылдың тамызынан қарашасына дейінгі жалақысын толық төлемеген.
Жиналған берешек 6 млн теңгеден асқан.
Мемлекеттік еңбек инспекциясы тиісті шаралар қабылдағаннан кейін жұмыс беруші барлық қарызды белгіленген мерзімде өтеді.
Бұған дейін біз Қазақстандағы кәсіпорындардың жалақы бойынша берешегі мен жұмыс берушілерге жүргізілген тексерулер туралы жазған едік. 2026 жылғы 1 мамырдағы мәлімет бойынша, 153 кәсіпорында қызметкерлер алдындағы берешек анықталып, оның жалпы көлемі 719 млн теңгеден асқан.
Түркістан облысында екі мектеп директоры қызметіне қайта оралды
Еңбек инспекторлары тек жалақы мәселесімен шектелмеген. Заңсыз жұмыстан шығару деректері де тексерілген.
Түркістан облысында екі мектеп директоры бұрынғы қызметіне қайта орналастырылды.
Тексеру барысында олардың еңбек шарттары белгіленген талаптарды бұза отырып тоқтатылғаны анықталды.
Екі директор да кәсіподақ мүшесі болған. Ал ұжымдық шартқа сәйкес, оларды жұмыстан шығару үшін кәсіподақ ұйымының келісімі қажет еді.
Алайда жұмыс берушілер мұндай келісімді алмаған.
Мемлекеттік еңбек инспекторлары араласқаннан кейін заңбұзушылықтар жойылып, екі басшы да қызметіне қайта оралды.
Бұл жағдай жұмыс берушілер үшін ұжымдық шарт талаптарының да міндетті екенін көрсетеді. Еңбек шартын тоқтату кезінде заңнамада және ұжымдық шартта көзделген кепілдіктер сақталуы тиіс.
Кентауда медбикені түсініктеме алмай жұмыстан шығарған
Түркістан облысында тағы бір қызметкердің еңбек құқығы қалпына келтірілді.
Кентау қалалық емханасында жұмыс істеген медбике тәртіптік жаза қолдану тәртібі сақталмай жұмыстан шығарылған.
Тексеру кезінде жұмыс берушінің қызметкерден жазбаша түсініктеме сұрамағаны анықталды.
Сондай-ақ медбикеге заңнамада қарастырылған түсініктеме беру мерзімі де ұсынылмаған.
Еңбек инспекторларының араласуынан кейін жұмыстан шығару туралы бұйрықтың күші жойылды. Медбике бұрынғы қызметіне қайта орналастырылды.
Шымкентте де осыған ұқсас еңбек дауы қаралған.
Онкологиялық орталығы бар қалалық көпбейінді аурухананың қызметкері өзіне заңсыз сөгіс жарияланғанын айтып, мемлекеттік еңбек инспекциясына жүгінген.
Жоспардан тыс тексеру сөгістің заңсыз берілгенін растады.
Нәтижесінде инспекцияның нұсқамасы негізінде жұмыс беруші тәртіптік жаза қолдану туралы бұйрықтың күшін жойды.
Қазақстанда жалақы кешіктірілсе, қайда шағымдануға болады?
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әрбір қызметкердің жалақысын уақытылы әрі толық алуға құқығы бар екенін еске салды.
Жұмыс беруші еңбекақыны кешіктірсе, қызметкерді заңсыз жұмыстан шығарса немесе еңбек шартының талаптарын бұзса, азаматтар мемлекеттік еңбек инспекциясына жүгіне алады.
Шағым жұмыс беруші орналасқан жердегі мемлекеттік еңбек инспекциясының аумақтық департаментіне беріледі.
Өтінішті онлайн жолдауға да болады. Ол үшін eOtinish электрондық платформасын пайдалануға болады.
Алматыдағы 89 млн теңгеге қатысты жағдай еңбек дауларының кейде ұзаққа созылып, бірнеше сот сатысында қаралатынын көрсетті.
Дегенмен еңбек инспекторларының араласуы жалақы берешегін өндіріп алуға ғана емес, заңсыз шығарылған бұйрықтардың күшін жоюға және қызметкерлерді бұрынғы жұмысына қайтаруға да мүмкіндік берген.
Бұған дейін Астанадағы автоорталықтың 26 қызметкері прокуратураға жүгінгеннен кейін 14,9 млн теңге жалақы қарызын өндіріп алғаны туралы да хабарлаған едік.
Егер жұмыс беруші жалақыңызды кешіктірсе немесе еңбек құқығыңызды бұзса, заңбұзушылыққа қатысты құжаттарды сақтап, ресми түрде шағым түсіруге болады. Министрлік келтірген мысалдар мұндай өтініштердің нәтижесінде қызметкерлерге миллиондаған теңге қайтарылып, заңсыз жұмыстан шығарылған азаматтардың қызметіне қайта орналасқанын көрсетеді.
