Қазақстан кітап оқу мәдениетін дамытуға бағытталған ауқымды өзгерістерге дайындалып жатыр. «Оқырман ұлт» республикалық марафонына 1,4 миллионнан астам адам тіркелген. Ал мемлекет 2027–2031 жылдарға арналған «Зерделі ұлт» тұжырымдамасын әзірлеуде. Жаңа бастама кітапханаларға, отандық жазушылар мен баспаларға қатысты бірқатар маңызды бағытты қамтиды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселелер Алматыдағы Қазақстан Республикасының Ұлттық кітапханасында өткен дөңгелек үстелде талқыланды. Мәдениет және ақпарат министрлігінің мәліметінше, жиында кітап индустриясын дамыту, әдебиеттің қолжетімділігін арттыру және халықты кітап оқуға ынталандыру мәселелері көтерілді.
1,4 миллион қатысушы және 3 мыңға жуық іс-шара
ҚР Мәдениет және ақпарат вице-министрі Рустам Али «Оқырман ұлт» республикалық марафонының нәтижелерін таныстырды.
Ведомство дерегінше, жобаға 1,4 миллионнан астам адам тіркелген. Марафон аясында 3 мыңға жуық іс-шара ұйымдастырылып, оған 120 мың адам қатысқан.
Бұл көрсеткіштер бастаманың ауқымын аңғартады. Дегенмен марафонға тіркелу адамның тұрақты кітап оқи бастағанын білдірмейді.
Жарияланған мәліметтер жобаның кең аудиторияны қамтығанын көрсетеді. Ал қатысушылардың қанша кітап оқығаны немесе олардың қаншасы кітап оқуды күнделікті әдетке айналдырғаны туралы нақты дерек келтірілмеген.
«Зерделі ұлт»: 2027 жылдан бастап қандай өзгерістер күтіледі?
Кездесудің негізгі тақырыптарының бірі 2027–2031 жылдарға арналған «Зерделі ұлт» тұжырымдамасының жобасы болды.
Құжатта кітап оқу мәдениетін жүйелі түрде дамыту, қазақстандық қаламгерлер мен баспаларды қолдау, кітапханаларды жаңғырту және тұрғындардың кітап оқуға деген тұрақты қызығушылығын қалыптастыру көзделген.
Отандық жазушылар мен баспа ісі өкілдері үшін бұл кітап шығару және оны оқырманға жеткізу мәселелерінің ұзақ мерзімді мемлекеттік саясат аясында қарастырылатынын білдіреді.
Алайда баспаларға қаржылай қолдау көрсетудің нақты тетіктері, бөлінетін қаражат көлемі мен бағдарламаның тиімділігін бағалау көрсеткіштері әзірге жарияланған жоқ.
«Зерделі ұлт» тұжырымдамасы қазір жобалық кезеңде.
Қазақстан кітапханаларын жаңғырту көзделіп отыр
Кітапхана жүйесін дамыту да талқылаудың маңызды бағыттарының бірі болды.
Мемлекеттік органдардың, мәдениет және кітапхана саласының өкілдері, ақын-жазушылар, журналистер мен баспагерлер әдебиетті халыққа қолжетімді ету және кітапханалардың қоғамдағы рөлін күшейту жолдарын қарастырды.
Бұл міндеттер Қазақстан Президентінің 2026 жылғы 16 мамырдағы кітап оқу мәдениетін дамыту және оқырман ұлтты қалыптастыру жөніндегі Жарлығымен үндеседі.
Құжат кітапханаларды жаңа форматта дамытуға, цифрлық қызметтерді кеңейтуге және ұлттық әдеби мұраны қолдауға бағытталған.
Оқырмандар үшін мұндай өзгерістер кітапхана қорлары мен әдеби ресурстарға қол жеткізуді жеңілдетуі мүмкін. Ал кітапханалардың алдында дәстүрлі қызметтермен қатар цифрлық мүмкіндіктерді дамыту міндеті тұр.
Отандық жазушылар мен баспаларға қолдау көрсетілмек
Дөңгелек үстелде қазақстандық кітап индустриясының болашағына да ерекше назар аударылды.
«Зерделі ұлт» тұжырымдамасының жобасында отандық авторлар мен баспаларды қолдау қарастырылған. Сонымен бірге әдебиеттің халыққа қолжетімділігін арттыру жоспарланып отыр.
Бұл екі бағыт өзара тығыз байланысты. Кітаптың оқырманға жетуі тек кітапханалардың жұмысына ғана емес, шығармалардың басылып шығуына және ел аумағында таралуына да тәуелді.
Дегенмен баспаларға қандай қолдау құралдары ұсынылатыны және жаңа бастамалардың өңірлердегі кітап қолжетімділігіне қалай әсер ететіні әзірге нақтыланбаған.
Миллиондар тіркелді. Ендігі міндет — тұрақты оқырман қалыптастыру
«Оқырман ұлт» марафоны қалың аудиторияны қамтып үлгерді. Ендігі мәселе — осы қызығушылықтың қаншалықты тұрақты болатыны.
Жобаның нәтижесін тек тіркелген қатысушылардың санымен бағалау жеткіліксіз. Адамдардың марафон аяқталғаннан кейін де кітап оқуды жалғастыруы, әдебиеттің қолжетімді болуы және кітапханалардың қызмет сапасы да маңызды көрсеткіштерге айналуы мүмкін.
Мемлекеттік бастаманың нақты нәтижесі кітап оқу мәдениетінің күнделікті өмірге қаншалықты орнығатынына байланысты болмақ.
Ал әзірге белгілісі — 2027–2031 жылдарға арналған «Зерделі ұлт» тұжырымдамасы кітапхана жүйесін, отандық әдебиетті және баспа ісін дамытуға бағытталады.
Жобаның қалай жүзеге асатыны, қандай қаржы бөлінетіні және оның нәтижесі қалай өлшенетіні тұжырымдама бекітілгеннен кейін айқындалуы тиіс.
