Қазақстанда жүздеген суару каналы жаңғыртылып жатыр. 2026 жылдың соңына дейін 962 шақырым ирригациялық желіні реконструкциялау жоспарланған. Соның нәтижесінде шамамен 200 мың гектар суармалы жердің сумен қамтамасыз етілуі жақсармақ, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің мәліметінше, қазір жалпы ұзындығы 4,6 мың шақырымнан асатын 746 каналда жұмыстар жүргізіліп жатыр. Негізгі мақсат — суды егістікке жеткізу кезінде болатын шығынды азайтып, су ресурстарын есепке алу жүйесін жетілдіру.
200 мың гектар жер: диқандар қандай пайда көреді?
Қазақстанның ауыл шаруашылығы үшін суару каналдарының жағдайы ерекше маңызды. Өйткені егістікке жеткенше судың бір бөлігі ысырап болса, шаруаларды қажетті мөлшерде сумен қамтамасыз ету қиындай түседі.
Каналдарды реконструкциялау осы шығынды қысқартуға бағытталған. Министрліктің жоспарына сәйкес, 962 шақырым суару желісіндегі жұмыстар аяқталғаннан кейін шамамен 200 мың гектар суармалы алқапқа су жеткізу жақсарады.
Бұл жерде жаңа егістік жерлерді игеру туралы емес, қазірдің өзінде суарылып жатқан алқаптарды сумен тұрақтырақ қамтамасыз ету туралы сөз болып отыр.
Әсіресе, бұл жұмыстар Қазақстанның оңтүстік өңірлері үшін өзекті. Себебі ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілердің едәуір бөлігі осы аймақтарда шоғырланған, ал егіншілік суармалы суға тікелей тәуелді.
Ұзындығы 4,6 мың шақырымнан асатын каналдар жаңартылады
2026 жылы аяқталуы тиіс жұмыстар — ауқымды бағдарламаның бір бөлігі ғана.
Қазір министрлік жалпы ұзындығы 4,6 мың шақырымнан асатын 746 каналды реконструкциялаумен айналысып жатыр.
Ирригациялық инфрақұрылымды жаңарту суды ауыл шаруашылығы өндірушілеріне жеткізу жүйесінің тиімділігін арттыруға бағытталған.
Дегенмен каналдарды жөндеумен мәселе толық шешілмейді. Судың қайда және қанша көлемде жұмсалып жатқанын нақты есепке алу да қажет.
Сондықтан бірқатар жобада автоматтандыру элементтерін енгізу қарастырылған. Бұл су ресурстарының қозғалысын бақылауға және оларды тиімдірек бөлуге мүмкіндік бермек.
Суару каналдарында автоматтандыру жүйесі енгізіледі
Су ресурстары және ирригация вице-министрі Жандос Салимов инфрақұрылымды жаңғырту ауыл шаруашылығында суды үнемді пайдалануға тікелей байланысты екенін айтты.
«Қазақстан халқына Жолдауында Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығында суды тиімдірек пайдалану қажеттілігіне ерекше назар аударды. Су шаруашылығы инфрақұрылымын дамыту су ресурстарын үнемдеуге ықпал етеді. Бұл әсіресе ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің негізгі бөлігі шоғырланған оңтүстік өңірлер үшін маңызды. Реконструкцияланып жатқан нысандарда су есебін қамтамасыз ету мақсатында автоматтандыру элементтері енгізіліп жатыр», — деді Жандос Салимов.
Автоматтандыру жүйесі жаңартылған нысандар арқылы өтетін судың көлемін дәлірек есептеуге көмектесуі тиіс.
Алайда мұндай технологияларды енгізу жекелеген жобаларда қарастырылған. Яғни 746 каналдың барлығы толық автоматтандырылады деген сөз емес.
Бес су қоймасы салынып, 142 елді мекен ауызсумен қамтылады
Министрліктің жұмысы тек суару каналдарын жаңартумен шектелмейді.
Қазір жалпы сыйымдылығы 887 миллион текше метр болатын бес су қоймасының құрылысы жүргізіліп жатыр. Бұл нысандар суды жинақтау және оның қорын реттеу мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған.
Сонымен қатар 12 гидротехникалық құрылыс реконструкциялануда.
Тағы бір маңызды бағыт — халықты сапалы ауызсумен қамтамасыз ету.
Осы мақсатта 142 елді мекенге арналған 12 ауызсумен жабдықтау нысаны салынып жатыр.
Ирригациялық жобалар негізінен ауыл шаруашылығының қажеттілігін өтеуге бағытталса, ауызсу нысандары тұрғындардың күнделікті тұрмыс жағдайына тікелей әсер етеді.
2026 жылы қандай нәтиже күтіледі?
Қазақстандағы су шаруашылығы жобалары бірнеше маңызды міндетті қатар шешуге бағытталған. Олардың қатарында егістікке су жеткізу, тасымалдау кезіндегі шығынды азайту, су қорын жинақтау және елді мекендерді ауызсумен қамту бар.
Ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін биылғы негізгі көрсеткіш — 962 шақырым суару каналын реконструкциялау жұмыстарын аяқтау.
Алайда жаңғыртудың нақты нәтижесі жөнделген каналдардың ұзындығымен ғана өлшенбейді. Судың егістікке қаншалықты тиімді жеткізілетіні және тұтынушылар арасында қалай бөлінетіні де маңызды.
Бұған дейін біз Қазақстанда 42 су қоймасын салу және 14,5 мың шақырым суару каналын жаңарту жоспары туралы жазған болатынбыз. Бұл жобаларды 2030 жылға дейін жүзеге асыру көзделген.
Ал 2026 жылдың соңына дейін аяқталуы жоспарланған жұмыстардың басты нәтижелерінің бірі — шамамен 200 мың гектар суармалы жердің сумен қамтамасыз етілуін жақсарту. Бұл көрсеткіштің орындалуы жаңартылған инфрақұрылымның ауыл шаруашылығына беретін нақты пайдасын бағалауға мүмкіндік береді.
