Қазақстандықтардың шетелге жасаған төлемдері онлайн форматқа көшіп жатыр. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында қазақстандық банк карталарымен шетелдік интернет-дүкендер мен цифрлық сервистерге жасалған төлемдер көлемі 2,3 трлн теңгеге жетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ал бір операцияның орташа сомасы азайып, шетелде қолма-қол ақша шешу көлемі қысқарған.
Бұл туралы Қазақстан Ұлттық банкінің 2026 жылғы қаңтар–қыркүйек айларындағы статистикалық деректерінен белгілі болды. Осы кезеңде қазақстандық төлем карталарымен шетелде жасалған операциялардың жалпы көлемі 4 трлн теңгеден асты.
Алайда ең үлкен өзгеріс жұмсалған қаржы көлемінде емес, қазақстандықтардың ақшаны қалай төлейтінінде байқалады.
Шетелдік онлайн-төлемдер 25,6%-ға өсті
Бұрын шетелде банк картасын пайдалану көбіне саяхатпен, дүкен аралаумен немесе мейрамханада есеп айырысумен байланысты болатын. Қазір жағдай өзгерді.
Қазақстандықтар шетелдік интернет-дүкендерден тауар сатып алып, халықаралық платформалар мен цифрлық сервистердің ақысын елден шықпай-ақ төлей алады.
2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында интернет және ұялы телефон арқылы жүргізілген осындай операциялардың көлемі 2,31 трлн теңгеге жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 1,84 трлн теңге болған.
Өсім 25,6%-ды құрады.
Қазір шетелге бағытталған қолма-қол ақшасыз төлемдердің 61,3%-ы интернет пен мобильді арналар арқылы жүзеге асырылады. Өткен жылдың сәйкес кезеңінде бұл үлес 55,3% болған.
Демек, қазақстандық карталармен шетелге жасалған әрбір 100 теңгелік қолма-қол ақшасыз төлемнің 61 теңгеден астамы қашықтан жүргізіледі.
Бірақ бұл көрсеткіштің барлығын шетелге саяхаттаған азаматтардың шығыны деп қарастыруға болмайды.
Қазақстандық карталардың шетелдегі айналымы 4 трлн теңгеден асты
2026 жылдың тоғыз айында қазақстандық төлем карталарымен шетелде жасалған операциялардың жалпы көлемі 4,04 трлн теңгеге жетті.
Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш шамамен 3,66 трлн теңге болған.
Жалпы айналымның басым бөлігін қолма-қол ақшасыз есеп айырысу құрап отыр.
Ұлттық банк деректеріне сәйкес, мұндай төлемдердің көлемі 3,77 трлн теңгеге жетіп, өткен жылмен салыстырғанда 13,3%-ға өскен.
Нәтижесінде қолма-қол ақшасыз операциялардың үлесі 91,1%-дан 93,5%-ға дейін ұлғайды.
Яғни қазақстандық карталармен шетелде жүргізілген әрбір 100 теңгелік операцияның 93 теңгеден астамы қолма-қол ақша шешпей жүзеге асырылады.
Салыстыру үшін, 2019 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында шетелдегі карточкалық операциялардың жалпы көлемі небәрі 627,6 млрд теңге болған.
Жеті жылдың ішінде бұл көрсеткіш 6,4 есеге, ал қолма-қол ақшасыз төлемдер көлемі 8 еседен астам өсті.
Шетелдегі POS-терминалдар арқылы төлемдер азайды
Интернет арқылы жасалатын төлемдер қарқынды өсіп жатқанда, шетелдегі кәдімгі сауда терминалдары арқылы жүргізілген операциялар керісінше қысқарды.
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында POS-терминалдар арқылы төлем көлемі 1,32 трлн теңгені құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 1%-ға аз.
Мұндай операциялардың шетелдегі қолма-қол ақшасыз төлемдер құрылымындағы үлесі 39,9%-дан 34,8%-ға төмендеді.
2019 жылғы жағдай мүлде басқаша еді. Ол кезде шетелдік POS-терминалдар арқылы жасалған төлемдердің көлемі интернет пен мобильді телефон арқылы жүргізілген операциялардан екі еседен астам көп болған.
Қазір арақатынас өзгерді. Онлайн-төлемдер дәстүрлі терминалдар арқылы есеп айырысудан айтарлықтай озып кетті.
Бұл шетелдік интернет-дүкендер мен цифрлық платформалар үшін қазақстандық карталар арқылы түсетін төлем айналымының ұлғайғанын көрсетеді.
Дегенмен статистика мұндай төлемдердің қаншасы Қазақстан аумағынан, ал қаншасы шетелге сапар кезінде жасалғанын нақты ажыратпайды.
Бір төлемнің орташа сомасы 14,1 мың теңгеге дейін төмендеді
Шетелге жасалған қолма-қол ақшасыз төлемдердің жалпы көлемі артқанымен, бір операцияға жұмсалатын орташа ақша азайып келеді.
2025 жылдың алғашқы тоғыз айында орташа чек 17 мың теңге болса, 2026 жылдың сәйкес кезеңінде 14,1 мың теңгеге дейін төмендеген.
Әсіресе интернет пен мобильді телефон арқылы жасалған төлемдерде айырмашылық айқын байқалады.
Бір қашықтан төлемнің орташа сомасы 13,6 мың теңгеден 11,6 мың теңгеге азайды.
Ал шетелдік POS-терминалдар арқылы жасалған төлемдердің орташа чегі 23,3 мың теңгеден 20,6 мың теңгеге түсті.
Яғни қазақстандық карталармен шетелге аударылатын төлемдердің жалпы көлемі көбейіп жатыр, бірақ әр операцияға жұмсалатын қаражат орта есеппен азайған.
Бұл шағын сомадағы онлайн-төлемдер санының артуымен сәйкес келеді. Алайда статистика нақты қандай тауарлар мен қызметтердің өсімге көбірек әсер еткенін көрсетпейді.
Шетелде қолма-қол ақша шешу көлемі 20%-ға жуық қысқарды
Қазақстандықтар шетелде картамен көбірек есеп айырысқанымен, банкоматтан қолма-қол ақша алу көлемі төмендеп келеді.
2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында шетелде қазақстандық карталар арқылы 262,4 млрд теңге қолма-қол ақша алынған.
Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 326,3 млрд теңгені құраған. Демек, төмендеу шамамен 19,6%-ға жетті.
Қолма-қол ақшаның негізгі бөлігі бұрынғыдай банкоматтар арқылы алынады.
Тоғыз айда шетелдік банкоматтардан 252,7 млрд теңге шешілген. Бұл барлық қолма-қол ақша алу операциялары көлемінің 96,3%-ына тең.
Ал POS-терминалдар арқылы 9,7 млрд теңге берілген.
Бір қызығы, ақша шешудің жалпы көлемі азайғанымен, бір операцияның орташа сомасы өскен.
2025 жылы шетелде қолма-қол ақша алудың орташа чегі 83,9 мың теңге болса, биыл 86,1 мың теңгеге жеткен.
Демек, шетелде қолма-қол ақшаға сұраныс көлемі төмендегенімен, бір операцияда алынатын қаражат орта есеппен көбейген.
Шетелдегі шығындардың бәрі саяхатқа байланысты емес
Қазақстандықтардың шетелдік онлайн-дүкендер мен цифрлық сервистерге төлем жасауы халықаралық карточкалық операциялар статистикасының мазмұнын өзгертті.
Бұрын шетелде қазақстандық карталар арқылы жұмсалған қаражатты көбіне сапар шығындарымен байланыстыруға болатын.
Қазір мұндай операциялардың ішінде Қазақстанда отырып шетелдік компанияларға жасалған төлемдер де бар.
Бұл тұтынушылық шығындарды талдау және шетелдік онлайн-қызметтерге деген сұранысты бағалау кезінде ескерілуі тиіс.
Алайда қолда бар деректер арқылы қазақстандықтардың қанша ақшаны шетелде саяхаттап жүріп, қаншасын елден шықпай жұмсағанын анықтау мүмкін емес.
Бұған дейін біз қазақстандық банк карталарының шетелдегі айналымы мен қолма-қол ақшасыз төлемдердің өсуі туралы жазған едік. 2025 жылдың алғашқы бес айында шетелдегі карточкалық айналым 2 трлн теңгеге жуықтап, қолма-қол ақшасыз төлемдер 41,9%-ға артқан болатын.
2026 жылы жалпы өсім қарқыны біршама баяулағанымен, интернет арқылы жүргізілетін операциялардың үлесі ұлғайып отыр.
Қазір қазақстандық карталармен шетелде жасалған барлық операциялардың 57,3%-ы интернет пен мобильді телефон арқылы жүзеге асырылады.
