Қазақ тілін дамыту өзге тілдерге қарсы бағытталмауы тиіс. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының құрылтайында мемлекеттік тілдің ел бірлігін нығайтудағы рөліне тоқталып, тіл мәселесін қоғамда алауыздық туғызу үшін пайдалануға болмайтынын мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мемлекет басшысы бұған дейін де Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында мемлекеттік тіл мен этносаралық келісімнің маңызын атап өткен болатын.
Президенттің айтуынша, қазақ тілі қоғамды біріктіретін басты құндылықтардың бірі болуы керек. Ал тілдік айырмашылықтарды адамдарды бір-біріне қарсы қою үшін пайдалану елдің тұтастығына кері әсер етуі мүмкін.
Қазақ тілін дамыту өзге тілдерді шектеу емес
Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекеттік тілдің мәртебесін нығайту мен Қазақстандағы басқа тілдердің дамуына жағдай жасау бір-біріне қайшы келмейтінін айтты.
Президент бұл мәселеге қатысты ұстанымын Қазақстан Халық Кеңесінің бірінші сессиясында да білдіргенін еске салды.
«Мен Қазақстан Халық Кеңесінің бірінші сессиясында ел бірлігін бекемдейтін ең маңызды фактор – мемлекеттік тіл екенін нақты айттым.
Дегенмен мына нәрсені есте ұстаған абзал: Қазақ тілін дамыту – еліміздегі өзге тілдердің дамуына кедергі келтіру емес. Басқаша айтқанда, ана тілімізді басқа тілдерге қарсы қоюға мүлдем болмайды.
Осылайша, Мемлекет басшысы қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейту қоғамдағы тілдік әралуандыққа қарсы әрекет ретінде қабылданбауы керектігін атап өтті.
Тіл мәселесін арандату үшін пайдаланғандарға ескерту
Президент тіл төңірегіндегі пікірталастарды қоғамдық жанжалға айналдыруға тырысатын адамдардың әрекетін сынға алды.
Оның айтуынша, тілдік айырмашылықтарды пайдаланып, азаматтарды бір-біріне қарсы қою әрекеттеріне құқықтық тұрғыдан жауап берілуі тиіс.
«Тілдерді пайдаланып, қоғамдық жанталас, жанжал жасағысы келетін арандатушылар өте қауіпті істермен айналысып жүр. Сондықтан оларды «Заң мен тәртіп» қағидасына сәйкес жауапкершілікке тарту керек.
Бұл мәлімдемеде Президент тіл мәселесін қоғамды бөлудің құралына айналдырмау қажеттігін алға тартты. Сонымен бірге қандай да бір әрекет үшін заңдық жауапкершілік оның нақты мән-жайына және қолданыстағы заңнамаға сәйкес айқындалуы тиіс.
Тоқаев барлық тілге құрметпен қарауға шақырды
Мемлекет басшысы кез келген тілдің адамзат үшін құндылық екенін атап өтті. Оның пікірінше, бір тілді екіншісіне қарсы қоюға болмайды.
«Осы жерде тағы да қайталап айтқым келеді: кез келген тілге қарсы шығу – Жаратқанның адамға берген нығметіне қарсы шығумен бірдей.
Бір тілді басқа тілге қарсы қоюға болмайды. Бұл – үлкен күнә. Оның салдарын өз көзімізбен көріп жатырмыз.
Президенттің бұл сөздері мемлекеттік тілді қолдау мен басқа тілдерге құрмет көрсету қатар жүруі керек деген ұстанымды білдіреді.
Қазақ тілі бірлік пен ынтымақ тілі болуы керек
Қасым-Жомарт Тоқаев қазақ тілінің болашағына қатысты басты міндеттердің бірін атады. Оның айтуынша, мемлекеттік тіл ел ішіндегі өзара түсіністік пен ынтымақты нығайтуға қызмет етуі қажет.
«Біз қазақ тілін ең алдымен бірлік пен ынтымақ тілі ретінде дамытуымыз керек. Ана тіліміз жаһан жұртшылығына тартымды тіл болуы керек.
Бұл ұстаным қазақ тілінің қоғамдағы қолданысын кеңейтумен қатар, оны үйренуге қызығушылықты арттырудың маңызын көрсетеді.
Мемлекеттік тілдің тартымдылығы білім беру, мәдениет, ғылым, цифрлық технологиялар және күнделікті қарым-қатынас салаларындағы мүмкіндіктерімен де байланысты.
«Бірлік бар жерде тірлік бар»
Президент сөзінің соңында Қазақстан халқының тұтастығын сақтаудың маңызына тоқталды. Ол азаматтарды өзара сыйластық пен құрметті нығайтуға шақырды.
«Біртұтас халқымызды бөліп-жаруға мүлдем болмайды. Өз тұтастығын сақтай алмаған халық басқаларға үлгі-өнеге көрсете алмайды, басқа елдердің құрметіне ешқашан ие болмайды.
«Бірлік бар жерде тірлік бар», бұл – өмірдің талай сынағынан өткен ақиқат. Біз бір-бірімізге құрмет көрсетіп, өзара сыйластықпен қарап, ынтымағымызды нығайта беруіміз қажет».
Мемлекет басшысының мәлімдемесіндегі негізгі ой – қазақ тілін дамыту мен елдегі қоғамдық келісімді сақтау өзара байланысты міндеттер. Президент мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыруды басқа тілдерді шектеу емес, Қазақстан азаматтарын ортақ құндылықтар төңірегінде біріктіру жолы ретінде сипаттады.
Бұған дейін біз Тоқаевтың Қазақстан халқы Ассамблеясы сессиясында мемлекеттік тіл мен этносаралық келісім туралы айтқанын жазған едік. Сол кезде Президент Қазақстанның көптілді ел екенін атап өтіп, қазақ тілін дамыту мен өзге тілдерге құрмет көрсетудің маңызын түсіндірген болатын.
