Ақмола облысында су тасқынының алдын алуға 5,5 млрд теңге бөлінді. ҚР Үкіметінің баспасөз қызметі хабарлағандай, қаражат үш ірі гидротехникалық жобаны жүзеге асыруға бағытталған. Жұмыстарды 2027 жылғы көктемгі су тасқыны басталғанға дейін аяқтау жоспарланып отыр. Нәтижесінде 9 мыңға жуық тұрғынның қауіпсіздігін күшейту көзделген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жобалар Мемлекет басшысының «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Қазақстан халқына Жолдауында жарияланған «Халықтық құрылыс» бағдарламасы аясында жүзеге асырылады. Негізгі жұмыстар Астрахан, Шортанды және Бұланды аудандарында жүргізіледі.
5,5 млрд теңге қандай жобаларға жұмсалады?
Бөлінген қаражат өзен арналарын тазартуға, қорғаныс бөгеттерін салуға және қолданыстағы гидротехникалық құрылыстарды жаңғыртуға бағытталған.
Үш жобаның қаржыландыру көлемі мен негізгі міндеттері:
- 4,4 млрд теңге – Астрахан ауданындағы Қалқұтан өзенінің арнасын тереңдету, тазарту және түбін нығайту.
- 793,7 млн теңге – Шортанды ауданындағы Основное бөгенінің шлюз-қақпаларын жөндеу.
- 314,1 млн теңге – Бұланды ауданындағы Иванковская бөгенін реконструкциялау.
Жекелеген жобаларға бөлінген қаражаттың жиынтығы 5 млрд 507,8 млн теңгені құрайды. Үкімет жалпы қаржыландыру көлемін дөңгелектеп, 5,5 млрд теңге деп көрсеткен.
Ең көп қаражат Қалқұтан өзеніндегі жұмыстарға бағытталады. Бұл жоба жалпы қаржыландырудың шамамен 80%-ын қамтиды.
Қалқұтан өзенінің 20,8 шақырымы тазартылмақ
Астрахан ауданында су тасқынына қарсы ең ауқымды жұмыстардың бірі жүргізіледі. Қалқұтан өзенінің жалпы ұзындығы 20,8 шақырым болатын үш учаскесін тазарту, тереңдету және түбін нығайту жоспарланған.
Сонымен қатар Ескі Қалқұтан және Қалқұтан ауылдарында екі топырақ бөгеті салынады.
Бұл шаралар өзен арнасының су өткізу қабілетін арттыруға бағытталған. Көктемде қар күрт еріп, су деңгейі көтерілген кезде арнаның жеткілікті тереңдігі мен өткізу мүмкіндігі ерекше маңызға ие.
Жаңа бөгеттер елді мекендерге қарай бағытталатын тасқын суға қосымша тосқауыл болады. Ал өзен арнасын тазарту судың кедергісіз ағуына жағдай жасауы тиіс.
Шортанды ауданында су ағызу жүйесі жаңартылады
Шортанды ауданындағы Основное бөгенінің шлюз-қақпаларын жөндеуге 793,7 млн теңге бөлінген.
Жоба аясында тасқын суды өткізуге арналған арнайы су ағызу арнасы салынады. Сондай-ақ Жолболды өзенінің арнасындағы топырақ бөгеті таспен нығайтылады.
Шлюз-қақпалардың техникалық жағдайы су тасқыны кезінде аса маңызды. Олар су ағынын реттеуге және гидротехникалық құрылысқа түсетін жүктемені басқаруға мүмкіндік береді.
Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін бөгеннің сенімділігін арттыру және қарғын судың қауіпсіз өтуін қамтамасыз ету көзделген.
Бұланды ауданында алты су қабылдау камерасы қалпына келтіріледі
Үшінші жоба Бұланды ауданындағы Иванковская бөгенін реконструкциялауға арналған. Оған 314,1 млн теңге қарастырылған.
Жоспар бойынша ұзындығы 49 метр болатын су ағызу құрылысы мен алты су қабылдау камерасы толық қалпына келтіріледі.
Бұл жұмыстар қарғын судың қозғалысын дәлірек бақылауға және су ағынын қауіпсіз реттеуге мүмкіндік беруі тиіс.
Гидротехникалық құрылыстардың дұрыс жұмыс істеуі әсіресе көктемгі қар еру кезеңінде маңызды. Өйткені су көлемі күрт көбейген жағдайда оны уақытында және қауіпсіз өткізу қажет.
9 мыңға жуық тұрғынның қауіпсіздігі күшейтіледі
Үкіметтің мәліметінше, үш жобаны жүзеге асыру нәтижесінде Ақмола облысының 9 мыңға жуық тұрғынын су тасқыны қаупінен қорғау көзделген.
Жоспарланған жұмыстар бірнеше маңызды міндетті шешуге бағытталған:
- Елді мекендерді су басу қаупін азайту.
- Тұрғын үйлер мен инженерлік инфрақұрылымды қорғау.
- Жолдарды су басу ықтималдығын төмендетіп, көлік қатынасын сақтау.
- Гидротехникалық құрылыстардың сенімділігін арттыру.
- Су сапасын жақсартуға және өңірдің су жүйесінің тұрақтылығын нығайтуға жағдай жасау.
Бұл нәтижелерге жобалар толық аяқталып, жаңғыртылған нысандар пайдалануға берілгеннен кейін қол жеткізу жоспарланып отыр.
Су тасқынының нақты ауқымы ауа райына, қар қорының мөлшеріне, топырақтың тоңдануына және көктемгі жауын-шашынға да байланысты. Сондықтан инженерлік қорғаныс шараларымен қатар тұрақты гидрологиялық бақылаудың маңызы сақталады.
2025 жылы Ақмола облысында қандай жұмыстар атқарылды?
Өңірде су тасқынының алдын алу шаралары бұған дейін де жүргізілген. 2025 жылы бірнеше ауданда қорғаныс құрылыстары салынып, өзен арналары тазартылды.
Атап айтқанда, Аршалы ауданында қорғаныс бөгеті салынып, 15 мыңға жуық тұрғынның қауіпсіздігі қамтамасыз етілді.
Бұланды ауданының Макинск қаласында шлюздері бар бөгет пен бетон науалар салынды. Бұл құрылыстар орманды-дала аймағынан келетін қарғын суды қауіпсіз өткізуге мүмкіндік берді.
Ал Астрахан ауданында Қалқұтан өзенінің 4,7 шақырымдық арнасы тазартылып, тереңдетілді. Үкімет мәліметінше, жүргізілген жұмыстар тиісті учаскелерде елді мекендерді су басу қаупін жоюға мүмкіндік берген.
Осылайша, 2027 жылғы тасқынға дайындық бұрын басталған инфрақұрылымдық жұмыстардың жалғасы болмақ.
Неліктен барлық жұмысты 2027 жылдың көктеміне дейін аяқтау маңызды?
Жаңа жобалардың басты ерекшелігі – олардың аяқталу мерзімі нақты белгіленген. Үш нысандағы жұмыстар 2027 жылғы су тасқыны кезеңі басталғанға дейін бітуі тиіс.
Бұл дегеніміз, өзен арналарын тазарту, бөгеттерді нығайту және су ағызу жүйелерін қалпына келтіру жұмыстары көктемгі қарғын су келгенге дейін аяқталуы қажет.
Мерзімнің сақталуы әсіресе Қалқұтан өзені бойындағы елді мекендер үшін маңызды. Мұнда өзен арнасын кең көлемде тазартумен қатар жаңа қорғаныс бөгеттерін салу жоспарланған.
Жобалардың жүзеге асуы Ақмола облысындағы су тасқынына қарсы қорғаныстың сенімділігін арттырып, тұрғын үйлерді, жолдарды және басқа да инфрақұрылым нысандарын қорғауға мүмкіндік беруі тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстан өңірлерінде су тасқынына дайындық жұмыстары қалай жүргізіліп жатқаны туралы жазған едік. Сол материалда Ақмола облысының Атбасар және Бұланды аудандарындағы қауіпті учаскелерді тексеру, өзен арналарын тереңдету және гидротехникалық құрылыстардың жағдайын бақылау мәселелері қамтылған.
