Түркістан облысында 63 мың гектарға жуық егістікке су жеткізетін Қызылқұм магистральдық каналы жаңартылып жатыр. Су ресурстары және ирригация министрлігі ұзақ уақыт аяқталмай қалған нысанда құрылыс жұмыстарын қайта бастады. Министрліктің ресми мәліметіне сәйкес, Қызылқұм каналы қайта жанданған су шаруашылығы жобаларының алғашқы қатарында. Реконструкция шамамен 20 мың адам тұратын Алатау батыр ауылын су басу қаупін азайтуға да бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жоба Шардара және Арыс аудандары үшін маңызды. Канал жаңартылғаннан кейін ауыл шаруашылығы алқаптарына су жеткізудің сенімділігін арттыру және тасымалдау кезіндегі су шығынын азайту көзделіп отыр.
Қызылқұм каналының 3,8 шақырымы жаңартылады
Реконструкция жұмыстары 2026 жылдың қазан айында қайта басталды. Мердігер құрылысқа вегетациялық кезең аяқталып, канал арқылы суармалы су беру тоқтатылғаннан кейін кіріскен.
Бұл тәсіл егістікке су жеткізу маусымында құрылыс жұмыстарының кедергі келтірмеуіне мүмкіндік береді.
Жоба аясында каналдың ұзындығы 3,8 шақырым болатын учаскесі реконструкцияланады. Негізгі жұмыстар арнаның ішкі бетін бетонмен қаптауға бағытталған.
Бетондау канал қабырғалары мен түбі арқылы судың топыраққа сіңуін азайтуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде суармалы су егістікке аз шығынмен жеткізіліп, қолда бар су ресурстарын пайдалану тиімділігі артуы тиіс.
250 маман тәулік бойы үш ауысыммен жұмыс істеп жатыр
Құрылыс мерзімінің тығыздығына байланысты нысанда жұмыс күшейтілген тәртіппен ұйымдастырылған.
Қазіргі уақытта құрылыс-монтаж жұмыстары тәулік бойы үш ауысыммен жүргізіліп жатыр.
Нысандағы негізгі көрсеткіштер:
- 3,8 шақырым – реконструкцияланатын канал учаскесінің ұзындығы.
- 250-ге жуық маман – құрылысқа жұмылдырылған жұмысшылар саны.
- 50-ден астам техника – құрылыс алаңында пайдаланылып жатқан арнайы машиналар.
- Үш ауысым – жұмыстың тәулік бойы жүргізілу тәртібі.
Министрлік мердігер ұйыммен бірлесіп, қажетті еңбек, техникалық және материалдық ресурстарды жұмылдырған.
Құрылыс алаңына материалдар мен жабдықтардың үздіксіз жеткізілуі ұйымдастырылған. Сондай-ақ нысанның өзінде бетон араластырғыш қондырғы орнатылды.
Бұл қондырғы бетон қоспасын құрылыс орнында дайындауға және оны жұмыс учаскелеріне тұрақты жеткізуге мүмкіндік береді. Соның арқасында бетондау қарқынын сақтап, құрылыс барысындағы үзілістерді азайту көзделген.
Алатау батыр ауылының 20 мың тұрғыны үшін не өзгереді?
Қызылқұм каналын реконструкциялау тек ауыл шаруашылығы үшін емес, жергілікті тұрғындардың қауіпсіздігі үшін де маңызды.
Жоба шамамен 20 мың адам тұратын Алатау батыр ауылын су басу қаупін азайтуға бағытталған.
Каналдың техникалық жағдайын жақсарту су ағынын қауіпсіз өткізуге және гидротехникалық құрылыстың сенімділігін арттыруға мүмкіндік беруі тиіс.
Сонымен қатар арнаны бетондау судың жерге сіңуін азайтады. Бұл канал маңындағы жерасты суларының деңгейін төмендетуге, тұрғын үйлер іргетасының шөгуі мен ғимараттардың бүліну қаупін азайтуға ықпал етуі мүмкін.
Осылайша, реконструкцияның екі негізгі мақсаты бар: елді мекеннің қауіпсіздігін күшейту және суармалы суды тиімді пайдалану.
63 мың гектар егістікке су жеткізу жақсарады
Қызылқұм магистральдық каналы Түркістан облысының ауыл шаруашылығы үшін маңызды су инфрақұрылымының бірі саналады.
Жобаны жүзеге асыру Шардара және Арыс аудандарындағы 63 мың гектарға жуық ауыл шаруашылығы алқабын суармалы сумен қамтамасыз етуді жақсартуға мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе суармалы егіншілікке тәуелді шаруашылықтар үшін маңызды. Өйткені егістікке қажетті судың уақытында және жеткілікті көлемде берілуі ауыл шаруашылығы жұмыстарының тұрақтылығына тікелей әсер етеді.
Каналдың ішкі бетін бетонмен қаптау судың топыраққа сіңуінен болатын шығынды азайтуға бағытталған. Алайда үнемделетін судың нақты көлемі әзірге жарияланған жоқ.
Сондықтан реконструкция нәтижесінде қанша текше метр су үнемделетінін немесе егін өнімділігі қаншалықты артатынын алдын ала нақты айту мүмкін емес.
Министрлік құрылыстың сапасы мен мерзімін бақылауда ұстайды
Су ресурстары және ирригация министрлігі үшін Қызылқұм каналындағы жұмыстарды аяқтау басым міндеттердің бірі болып отыр.
Су шаруашылығы комитетінің төрағасы Нұрбек Серіков жобаның орындалуы тұрақты бақылауда екенін атап өтті.
«Қызылқұм каналын реконструкциялауды аяқтау – министрліктің басым міндеттерінің бірі. Құрылыс жұмыстарының белгіленген кестеге сәйкес жүргізілуіне, орындалатын жұмыстардың сапасына және нысанның уақытылы пайдалануға берілуіне ерекше назар аударылып отыр. Жобаның іске асырылу барысы тұрақты бақылауда», – деді Су ресурстары және ирригация министрлігі Су шаруашылығы комитетінің төрағасы Нұрбек Серіков.
Министрліктің бұған дейін жариялаған ақпаратына сәйкес, каналдың 3,8 шақырымдық учаскесін бетондау жұмыстарын 2027 жылдың ақпан айында аяқтау жоспарланған.
Бұл мерзім жұмыстардың жоспарланған аяқталу уақытын білдіреді. Нысанның нақты пайдалануға берілуі құрылыс-монтаж жұмыстарының орындалуына және қажетті қабылдау рәсімдеріне байланысты болады.
Қазақстанда аяқталмай қалған 10 су жобасы қайта қолға алынды
Қызылқұм каналындағы құрылыс – министрліктің бұрын басталып, түрлі себептермен ұзақ уақыт аяқталмаған су шаруашылығы нысандарын іске қосу жөніндегі жұмысының бір бөлігі.
Ведомство арнайы алгоритм аясында осындай 10 жобаны кезең-кезеңімен аяқтауды жоспарлап отыр.
Олардың алтауы Қызылорда және Түркістан облыстарындағы каналдарды реконструкциялау мен жаңғыртуға қатысты.
Қалған жобалар еліміздің басқа өңірлеріндегі гидротехникалық нысандарды қамтиды:
- Ақмола облысындағы Преображенский гидроторабы.
- Ақмола облысындағы Сілеті су қоймасы.
- Абай облысындағы Қусақ өзенінің гидроторабы.
- Алматы облысындағы Сүмбе өзенінің су алу құрылысы.
Қазіргі уақытта Қызылқұм каналынан бөлек, Алматы облысындағы Сүмбе өзенінің су алу құрылысында да құрылыс-монтаж жұмыстары қайта басталған.
Ал Түркістан облысындағы К-26 және К-28 каналдары бойынша конкурс рәсімдері жүргізіліп жатыр. Тағы төрт жоба мемлекеттік сараптамадан өтуде, қалған екі жобаға түзетулер енгізіліп жатыр.
Министрлік қалған 10 нысанды алдағы екі жыл ішінде аяқтап, пайдалануға беруді жоспарлаған.
Қызылқұм каналын жаңарту неге маңызды?
Түркістан облысында суармалы егіншіліктің дамуы каналдардың техникалық жағдайына тікелей байланысты. Су жеткізу жүйесіндегі шығындар көбейген сайын егістікке қажетті көлемді жеткізу қиындай түседі.
Қызылқұм каналын реконструкциялау осы мәселені шешуге бағытталған. Жаңартылған учаске арқылы су тасымалдау кезіндегі шығынды азайту және инфрақұрылымның сенімділігін арттыру көзделіп отыр.
Жобаның тағы бір маңызды нәтижесі – Алатау батыр ауылындағы қауіпсіздік жағдайын жақсарту. Бұл жерде каналдың техникалық тұрақтылығы тұрғын үйлер мен жергілікті инфрақұрылымды қорғау үшін ерекше мәнге ие.
Дегенмен барлық жоспарланған нәтижеге қол жеткізу үшін құрылысты аяқтап қана қоймай, жаңартылған нысанның жұмысын тұрақты бақылау қажет.
Бұған дейін біз Қазақстанда ұзақ уақыт аяқталмай қалған 10 су шаруашылығы жобасының қайта қолға алынғаны туралы жазған едік. Сол жобалардың қатарында Түркістан облысындағы Қызылқұм магистральдық каналы да бар.
