Қазақстанда 655 медициналық нысан салынды. «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 200-ден астам ауыл алғаш рет өз медициналық мекемесіне ие болды. Бұл туралы Астанада 12–13 қараша күндері өтіп жатқан халықаралық конгресте Денсаулық сақтау министрі Ақмарал Әлназарова мәлімдеді. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, елімізде медициналық-санитариялық алғашқы көмекті жаңарту, ауруларды ерте анықтау және цифрлық технологияларды енгізу жұмыстары жалғасып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңғырту тек жаңа ғимараттар салумен шектелмейді. Емханаларда шұғыл көмек кабинеттері ашылып, балалардың дамуын ерте бағалайтын орталықтар құрылуда. Ал 2027 жылдан бастап алғашқы медициналық көмек көрсететін 77 мыңнан астам маманға еңбек өтілі үшін қосымша төлем енгізу жоспарланған.
200-ден астам ауыл алғаш рет медициналық мекемеге ие болды
Мемлекет басшысының тапсырмасымен жүзеге асырылған «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 655 медициналық-санитариялық алғашқы көмек нысаны салынды.
Олардың қатарында дәрігерлік амбулаториялар, фельдшерлік-акушерлік және медициналық пункттер бар. Жаңа ғимараттардың бір бөлігі бұрын медициналық инфрақұрылымы болмаған елді мекендерде ашылды.
Нәтижесінде 200-ден астам ауыл алғаш рет өз медициналық ұйымына ие болды. Бұл нысандар заманауи диагностикалық және телемедициналық жабдықтармен жарақтандырылған.
Ауыл тұрғындары үшін мұндай өзгерістің маңызы зор. Бұрын қарапайым медициналық кеңес немесе тексеру үшін көрші елді мекенге баруға тура келсе, енді алғашқы көмектің бір бөлігін тұрғылықты жерінде алу мүмкіндігі кеңейді.
Емханаларда медициналық көмек көрсету тәртібі өзгеріп жатыр
Министрдің айтуынша, медициналық-санитариялық алғашқы көмек жүйесін жаңғыртудың келесі маңызды бағыты – емханалардың жұмысын жетілдіру.
Негізгі назар пациентке көмекті уақтылы көрсетуге және ауруларды асқынғанға дейін анықтауға аударылып отыр.
Қазір алғашқы медициналық көмек ұйымдарында бірнеше бағыт қатар дамып жатыр:
- Медициналық көмектің командалық моделін дамыту.
- Шұғыл көмек кабинеттерін ашу.
- Аурулардың алдын алу шараларын күшейту.
- Диагностикалық қызметтердің қолжетімділігін арттыру.
- Пациенттерді бақылауда цифрлық технологияларды қолдану.
Командалық модель дәрігерлер мен орта буын медицина қызметкерлерінің бірлесіп жұмыс істеуіне негізделген. Мұндай тәсіл пациенттің денсаулық жағдайын кешенді бақылауға және қажетті көмекті ұйымдастыруға бағытталған.
Балаларға арналған 440-тан астам орталық ашылды
Соңғы бір жылда Қазақстандағы алғашқы медициналық көмек ұйымдарының базасында 440-тан астам даму және ерте араласу орталығы ашылды.
Бұл орталықтар балалардың дамуындағы ықтимал ауытқуларды уақытылы анықтауға және отбасыларға қажетті қолдау көрсетуге арналған.
Мамандар баланың даму ерекшеліктерін бағалап, қажет болған жағдайда қосымша тексеруге немесе тиісті көмекке бағыттайды.
Ерте араласудың басты артықшылығы – баланың дамуындағы қиындықтарды мүмкіндігінше ерте кезеңде анықтау. Бұл отбасыларға уақытылы кеңес алуға және қолдау шараларын ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект инсульт пен обырды анықтауға көмектесуде
Қазақстанның денсаулық сақтау жүйесінде жасанды интеллект технологияларын қолдану аясы кеңейіп келеді.
Ақмарал Әлназарованың айтуынша, отандық цифрлық әзірлемелер дәрігерлерге бірнеше маңызды ауруды диагностикалауға көмектесіп жатыр.
Атап айтқанда, жасанды интеллект негізіндегі шешімдер:
- Инсультті диагностикалауда.
- Сүт безі обырын ерте анықтауда.
- Өкпе обырын ерте анықтауда қолданылып жатыр.
Мұндай технологиялар медициналық кескіндерді талдауға және дәрігердің назарын қосымша тексеруді қажет ететін өзгерістерге аударуға көмектеседі.
Дегенмен жасанды интеллект дәрігердің шешімін алмастырмайды. Диагноз қою және емдеу тактикасын анықтау медицина мамандарының құзыретінде қалады.
Қазақстандықтардың өмір сүру ұзақтығы 75,97 жасқа жетті
Министр денсаулық сақтау жүйесіндегі ұзақ мерзімді өзгерістерге де тоқталды.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстандағы күтілетін өмір сүру ұзақтығы 75,97 жасқа жетті. Бұл – ел тарихындағы ең жоғары көрсеткіш.
Салыстыру үшін, 1991 жылы қазақстандықтардың күтілетін өмір сүру ұзақтығы 67,6 жасты құраған.
Осылайша, тәуелсіздік жылдарында бұл көрсеткіш 8,37 жылға ұлғайды.
Министр келтірген мәліметтерге сәйкес, осы кезеңде өлім-жітімнің бірқатар көрсеткіші айтарлықтай төмендеген:
- Нәресте өлімі 4,5 еседен астам азайды.
- Ана өлімі 6 есе төмендеді.
- Туберкулезден болатын өлім 10 есе қысқарды.
Бұл көрсеткіштер денсаулық сақтау саласындағы ұзақ мерзімді өзгерістерді сипаттайды. Ал 75,97 жас – қазіргі азаматтардың барлығы дәл осы жасқа дейін өмір сүреді деген болжам емес, белгілі бір кезеңдегі өлім-жітім деңгейіне негізделген статистикалық көрсеткіш.
2027 жылдан бастап 77 мыңнан астам медицина қызметкеріне қосымша төлем беріледі
Денсаулық сақтау жүйесін дамытудағы маңызды мәселелердің бірі – медицина қызметкерлерін қолдау.
Ақмарал Әлназарованың мәліметінше, 2025–2026 жылдары салада тоғыз негізгі заң қабылданды. Олардың аясында медицина қызметкерлерінің құқықтық қорғалуы күшейтіліп, кәсіби жауапкершілігін сақтандыру енгізілді.
Сонымен қатар Президенттің тапсырмасы бойынша медицина қызметкерлерінің жалақысын кезең-кезеңімен арттыру жұмыстары жалғасуда.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап медициналық-санитариялық алғашқы көмектің учаскелік қызметінде жұмыс істейтін 77 мыңнан астам маманға үздіксіз еңбек өтілі үшін қосымша төлемдер қарастырылған.
Бұл шара алғашқы медициналық көмек көрсететін мамандарды қолдауға бағытталған. Алайда қосымша төлемнің нақты мөлшері ұсынылған ақпаратта көрсетілмеген.
Әлназарова: медициналық шешім адамның игілігіне қызмет етуі тиіс
Халықаралық конгресте министр денсаулық сақтау жүйесінің дамуы азаматтардың құқықтарын қорғау қағидаттарымен тығыз байланысты екенін атап өтті.
Ол 15 наурыздағы республикалық референдумда қабылданған жаңа Конституцияда азаматтардың денсаулығын сақтау құқығы бекітілгенін еске салды.
«Жаңа Конституцияның негізінде Заң мен тәртіп қағидаты, адам құқықтары мен бостандықтарын құрметтеу және қорғау жатыр. Бұл біз, медицина қызметкерлері үшін айқын бағдар. Денсаулық сақтау саласындағы әрбір шешім адамның игілігіне қызмет етуі тиіс», – деп атап өтті Ақмарал Әлназарова.
Министрдің айтуынша, медициналық инфрақұрылымды жаңарту, заманауи технологияларды енгізу және медицина қызметкерлерін қолдау бір мақсатқа – халыққа көрсетілетін көмектің сапасы мен қолжетімділігін арттыруға бағытталған.
«Бұл шаралардың барлығы медициналық көмектің уақтылы көрсетілуіне, қолжетімді болуына және пациенттердің нақты қажеттіліктеріне бағдарлануына бағытталған», – деді Денсаулық сақтау министрлігінің басшысы.
Астанада сегіз елдің сарапшылары бас қосты
12–13 қараша күндері Астанада «Цифрлық кеңістіктегі қоғамдық денсаулық және МСАК тиімділігі» халықаралық конгресі өтіп жатыр.
Іс-шараға Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының өкілдері, 95 шетелдік маман және сегіз елден келген сарапшылар қатысуда.
Конгрестің негізгі тақырыбы – алғашқы медициналық көмектің тиімділігін арттыру және денсаулық сақтау жүйесін цифрлық өзгерістерге бейімдеу.
Қатысушылар медициналық көмектің қолжетімділігі, мамандар даярлау, профилактика және жаңа технологияларды қолдану мәселелерін талқылап жатыр.
Ауыл медицинасының келесі міндеті қандай?
Қазақстанда 655 медициналық нысанның салынуы ауылдық денсаулық сақтау инфрақұрылымын жаңартудағы маңызды кезең болды.
Ендігі міндет – жаңа медициналық ұйымдардың мүмкіндіктерін тиімді пайдалану, оларды білікті мамандармен қамтамасыз ету және тұрғындарға көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру.
Бұл бағытта телемедицина, ерте диагностика, профилактикалық бақылау және медициналық көмектің командалық моделі маңызды рөл атқарады.
Бұған дейін біз Қазақстан ауылдарында 655 медициналық нысанның құрылысы аяқталып, миллионнан астам ауыл тұрғынына медициналық көмек қолжетімді болғаны туралы жазған едік. Сол материалда аудандық ауруханаларды жаңғырту, медициналық кадрлармен қамтамасыз ету және ауыл тұрғындарына мамандандырылған көмекті жақындату мәселелері де қарастырылған.
