Астанада жаңа қоғамдық этика мәселесі талқыланды. Ұлттық академиялық кітапханада «Egemen Qazaqstan» газетінің «Санаткер ұлт» жобасы аясында «Жаңа қоғамдық сана: әдеп, тәртіп, жауапкершілік» тақырыбында дөңгелек үстел өтті. «Egemen Qazaqstan» газетінің бастамасымен ұйымдастырылған жиында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған қоғамдық құндылықтарды күнделікті өмірде орнықтыру мәселелері көтерілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Басқосуға Құрылтай депутаттары, мемлекет және қоғам қайраткерлері, Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері, сарапшылар мен ғалымдар қатысты. Олар заңға құрмет, жастар тәрбиесі, қоғамдық жауапкершілік, ұлттық құндылықтар және цифрлық ортадағы қарым-қатынас мәдениеті туралы пікір алмасты.
Бауыржан Омарұлы: жаңа қоғамға жаңа құндылықтар қажет
Дөңгелек үстелге Президент кеңесшісі Бауыржан Омарұлы модераторлық етті. Ол кіріспе сөзінде қоғам жаңарған сайын адамдардың мінез-құлқы мен өзара қарым-қатынасына қойылатын талаптар да өзгеретінін атап өтті.
Оның айтуынша, жаңа қоғамдық этика – Қазақстанда қалыптасып келе жатқан құндылықтар жүйесінің маңызды бөлігі.
«Бүгін тілімізге тиек болып отырған жаңа этика мәселесі де – соның құрамдас бөлігі. Өздеріңіз білесіздер, жаңа тұрпатты мемлекет, сапалы ұлт деген ұғымдар біздің өмірімізге дендеп ене бастады. Түркістандағы жиында Мемлекет басшысы: «Елімізде жаңа қоғамдық этика қалыптасуы керек. Онда елдің бірлігі мен тұрақтылығы, азаматтардың өзара тілектестігі, әділдік, заң мен тәртіп, сенім мен жауапкершілік сияқты құндылықтар үстемдік құруы қажет», деп нақты міндет қойды. Мұны бағдарламалық міндет деуге болады».
Бауыржан Омарұлы Президенттің бұл ұстанымын қоғамдық өмірдің түрлі саласына қатысты маңызды міндет ретінде сипаттады.
Жаңа қоғамдық этика нені білдіреді?
Жиынның негізгі тақырыбы заң талаптарын орындаумен ғана шектелген жоқ. Қатысушылар қоғамдағы өзара құрмет, азаматтық жауапкершілік және күнделікті мінез-құлық мәдениетінің маңызына назар аударды.
Талқылауда бірнеше бағыт қамтылды:
- «Заң мен тәртіп» қағидатын қоғамдық өмірде орнықтыру.
- Әділдік, сенім және өзара жауапкершілік құндылықтарын нығайту.
- Жастардың тәрбиесі мен құқықтық мәдениетін дамыту.
- Ұлттық дәстүрлер мен қоғамдық әдепті сақтау.
- «Таза Қазақстан» идеясының қоғамдық маңызын арттыру.
- Цифрлық кеңістікте жауапты қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру.
Бұл мәселелердің ортақ тұсы – қоғамдық өзгерістердің нәтижесі азаматтардың күнделікті әрекетінен көрінуі керек деген ұстаным.
«Заң мен тәртіп» – тек құқықтық талап емес
Дөңгелек үстелде «Заң мен тәртіп» қағидаты жаңа қоғамдық сананы қалыптастырудың маңызды бағыттарының бірі ретінде қарастырылды.
Қоғамдық тәртіп заңдарды сақтаумен қатар, өзге адамдардың құқығын құрметтеу, ортақ мүлікке ұқыпты қарау және жеке жауапкершілікті сезіну сияқты күнделікті әрекеттермен де байланысты.
Осы тұрғыдан алғанда, жаңа этика мәселесі мемлекеттік органдардың қызметіне ғана емес, әр азаматтың қоғамдағы мінез-құлқына қатысты.
Жастар тәрбиесі неге ерекше назарда?
Қатысушылар талқылаған маңызды тақырыптардың бірі – жас ұрпақтың тәрбиесі.
Жаңа қоғамдық құндылықтардың орнығуы жастардың әділдік, жауапкершілік, өзара құрмет және заңға бағыну қағидаларын қалай қабылдайтынымен тығыз байланысты.
Бұл бағытта отбасы, білім беру ұйымдары және қоғамдық орта маңызды рөл атқарады.
Жиында көтерілген мәселелердің бірі – жастарға қоғамдық әдепті тек ережелер арқылы түсіндірумен шектелмей, оны күнделікті қарым-қатынас мәдениетінің бір бөлігіне айналдыру.
«Таза Қазақстан» идеясы қоғамдық мәдениетпен байланысты
Дөңгелек үстелде «Таза Қазақстан» бастамасының маңызы да сөз болды.
Бұл идея қоршаған ортаны таза ұстаумен қатар, қоғамдық кеңістікке жауапкершілікпен қарау және азаматтардың ортақ іске қатысу мәдениетімен байланысты қарастырылды.
Қоғамдық орындардағы тазалық, өзгенің еңбегін құрметтеу және ортақ мүлікті сақтау – азаматтық жауапкершіліктің күнделікті көріністері.
Осы себепті экологиялық мәдениет пен қоғамдық әдеп бір-бірінен бөлек емес, өзара байланысты құндылықтар ретінде талқыланды.
Цифрлық кеңістіктегі әдеп те назардан тыс қалмады
Жиын қатысушылары цифрлық қарым-қатынас мәдениеті туралы да пікір алмасты.
Әлеуметтік желілер мен онлайн платформалар қоғамдық пікір қалыптасатын маңызды ортаға айналғандықтан, ондағы жауапкершілік мәселесінің өзектілігі артып келеді.
Интернеттегі қарым-қатынас мәдениеті ақпаратқа жауапкершілікпен қарауды, өзге адамның ар-намысын құрметтеуді және пікірталас кезінде әдеп нормаларын сақтауды қамтиды.
Бұл мәселенің жастар тәрбиесімен де байланысы бар. Өйткені цифрлық ортадағы мінез-құлық күнделікті қоғамдық қатынастардың бір бөлігіне айналды.
Дөңгелек үстелге кімдер қатысты?
«Санаткер ұлт» жобасының кезекті басқосуына қоғамдық және саяси өмірдің түрлі саласында еңбек етіп жүрген тұлғалар шақырылды.
Қатысушылар қатарында:
- Үнзила Шапақ – Құрылтай депутаты.
- Жанарбек Әшімжан – Құрылтай депутаты.
- Дәулет Кәрібек – Құрылтай депутаты.
- Жабал Ерғалиев – жазушы-драматург, публицист.
- Табиғат Зейнұлқабден – Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі.
- Төлеген Күнәділов – Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі.
- Наталья Дементьева – Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі.
- Риззат Тасым – Қазақстан қоғамдық даму институтының Институционалды талдау және реформалар орталығының директоры.
- Жандар Асан – Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің бас сарапшысы.
- Рауан Кемербай – Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің философия кафедрасының профессоры.
Қатысушылар жаңа қоғамдық сананы қалыптастыруға қатысты ой-пікірлерін ортаға салып, талқыланған бағыттар бойынша ұсыныстар білдірді.
«Санаткер ұлт» жобасының басты мақсаты қандай?
«Egemen Qazaqstan» газетінің «Санаткер ұлт» жобасы қоғам үшін өзекті мәселелерді сарапшылар мен қоғамдық пікір өкілдерінің қатысуымен талқылауға арналған.
Бұл жолғы басқосуда жаңа қоғамдық этиканы қалыптастыру мәселесі негізгі тақырып болды.
Жиында көтерілген ойлардың түйіні – құқықтық мәдениет, азаматтық жауапкершілік, жастар тәрбиесі және қоғамдық әдеп бір-бірімен тығыз байланысты.
Дөңгелек үстел туралы толық ақпарат «Egemen Qazaqstan» газетінің бүгінгі санында жарияланған.
Бұған дейін біз Қазақстанның ішкі саясатындағы үш басымдық пен жаңа қоғамдық этиканы қалыптастыру міндеттері туралы жазған едік. Ол материалда «Заң және Тәртіп», «Адал азамат» және «Таза Қазақстан» бастамаларының қоғамдық құндылықтарды нығайтудағы орны қарастырылған.
