Оңай табыс қылмыстық іске ұласуы мүмкін. Қазақстанда алаяқтар SIM-карта тіркеп, WhatsApp аккаунтын ашып берген адамдарға ақша ұсынады. Алайда мұндай аккаунттар кейін азаматтарды алдау, ақшасын жымқыру және басқа да заңсыз әрекеттер үшін пайдаланылуы ықтимал, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстанның Ішкі істер министрлігі ескертті. Polisia.kz мәліметінше, алаяқтар мұндай әрекеттерге көбіне жасөспірімдер мен жастарды тартуға тырысады. Олар бірнеше қарапайым тапсырманы орындағаны үшін ақшалай сыйақы беруге уәде етеді.
WhatsApp тіркегені үшін ақша: алаяқтық схема қалай жұмыс істейді?
Сырттай қарағанда, бұл кәдімгі қосымша табыс табудың жолы сияқты көрінеді.
Адамға SIM-карта сатып алып, оны өз атына рәсімдеу ұсынылады. Кейін сол нөмір арқылы WhatsApp аккаунтын ашып, растау кодын және аккаунтқа кіруге қажетті мәліметтерді тапсыруы керек.
Осының бәрі үшін ақша төлеуге уәде беріледі.
Алайда мұндай ұсыныстың артында қауіпті мақсат жатуы мүмкін. Аккаунтқа қол жеткізген бөгде адамдар оны алаяқтық хабарламалар таратуға, зиянды сілтемелер жіберуге, жалған профильдер ашуға және азаматтардың ақшасын иемденуге пайдалануы ықтимал.
Ал телефон нөмірі SIM-картаны өз атына рәсімдеген адамның атына тіркелген күйінде қалады.
ІІМ мәліметінше, бұл осындай ұсынысқа келіскен азаматтардың өзіне де қауіп төндіреді. Адам алаяқтыққа тікелей қатыспаса да, оның жеке деректері құқыққа қайшы әрекеттерге қатысты материалдарда кездесуі мүмкін.
SIM-карта иесі неге заң алдында жауап беруі мүмкін?
Негізгі қауіп — өз атыңызға тіркелген телефон нөмірі мен мессенджерді басқа адамның бақылауына беру.
Алаяқтарға әлеуетті құрбандарымен байланысу үшін жұмыс істеп тұрған WhatsApp аккаунттары қажет. Ал өз атына нөмір тіркеп, оны бөгде адамға берген азамат мұндай әрекеттерге пайдаланылуы мүмкін құралды ұсынған болып шығады.
Ішкі істер министрлігі осындай схемаларға қатысқан адамдардың да құқықтық жауапкершілікке тартылу қаупі бар екенін ескертеді.
Дегенмен SIM-картаны тіркеудің өзі адамды автоматты түрде кінәлі етпейді. Оның қандай мақсатпен әрекет еткені, заңсыз ниеттен хабардар болған-болмағаны және жауапкершілік мәселесі заңда белгіленген тәртіппен анықталуы тиіс.
Қазақстанда телефон нөмірлерін алаяқтық мақсатта пайдалану деректері бұған дейін де тіркелген.
Мәселен, Polisia.kz бұған дейін Шымкентте алаяқтарға SIM-карта тіркеумен байланысты арнаның жолы кесілгенін хабарлаған. Полиция мәліметінше, осы арна арқылы интернет-алаяқтыққа пайдаланылған үш мыңнан астам абоненттік нөмір белсендірілген.
Неліктен алаяқтар жасөспірімдерді нысанаға алады?
ІІМ жасөспірімдер мен жастарға ерекше назар аударып отыр.
Аккаунт тіркегені үшін ақша алу туралы ұсыныс оларға зиянсыз қосымша жұмыс болып көрінуі мүмкін. Клиент іздеудің, тауар сатудың немесе күрделі тапсырма орындаудың қажеті жоқ.
SIM-карта рәсімдеп, WhatsApp ашып, растау кодын жіберсе жеткілікті.
Бірақ аккаунтқа кіру деректерін тапсырғаннан кейін адам оның кімге хабарлама жіберетінін және қандай мақсатта қолданылатынын бақылай алмайды.
Сондықтан министрлік ата-аналарды балаларымен осындай ұсыныстардың салдары туралы сөйлесуге шақырады.
Әңгіме жеке деректерді қорғаумен ғана шектелмеуі керек. Жасөспірімдер бірнеше минуттық тапсырма үшін берілетін ақша оларды заңсыз әрекеттерге араластырып жіберуі мүмкін екенін түсінгені жөн.
ІІМ қандай әрекеттерден сақ болуға шақырады?
Полиция бөтен адамдар үшін телефон нөмірі мен мессенджер аккаунтын тіркеу арқылы ақша табу ұсыныстарынан бас тартуға кеңес береді.
Әсіресе бейтаныс адамдар мынадай әрекеттерді сұраса, сақ болған дұрыс:
- SIM-картаны өз атыңызға рәсімдеп, басқа адамға беру;
- Бөтен адам үшін WhatsApp аккаунтын тіркеу;
- SMS немесе мессенджер арқылы келген растау кодын жіберу;
- Аккаунтқа кіруге қажетті мәліметтер мен құпиясөздерді тапсыру;
- Ақшалай сыйақы үшін жеке деректеріңізді ұсыну.
Растау кодын бөгде адамға беру аккаунтты бақылаудан айырылуға әкелуі мүмкін.
Егер мұндай ұсыныс жасөспірімге түссе, ІІМ ата-аналарға оның қауіпті салдарын түсіндіруге кеңес береді.
Алаяқтар телефон нөмірлеріне деген сенімді пайдаланады
WhatsApp аккаунттары азаматтарды алдау үшін пайдаланылуы мүмкін. Алаяқтар өздерін басқа адам ретінде таныстырып, ақша аударуды сұрауы немесе зиянды сілтемелер жіберуі ықтимал.
Мұндай жағдайдағы қауіптің бірі — хабарламаның кәдімгі телефон нөмірінен келуі. Ал оны қабылдаған адам аккаунтты шын мәнінде кім басқарып отырғанын білмеуі мүмкін.
Бұған дейін де Қазақстанда алаяқтардың туыстардың атынан хабарлама жіберіп, азаматтарды ақша аударуға көндірген жағдайлары туралы ақпарат тараған.
Ал ІІМ-нің қазіргі ескертуі алаяқтық схеманың бастапқы кезеңіне қатысты. Яғни қылмыстық мақсатта пайдаланылуы мүмкін телефон нөмірлерін тіркеу және WhatsApp аккаунттарына қол жеткізу мәселесі көтеріліп отыр.
Сондықтан күмәнді ұсыныстардан бас тарту, бейтаныс адамдар үшін SIM-карта рәсімдемеу және WhatsApp растау кодын ешкімге бермеу қажет.
Өйткені бірнеше минутта табылған ақша кейін полиция алдында түсініктеме беруге себеп болуы мүмкін.
