Оның ерлігі майданмен шектелген жоқ. 15 қарашада Кеңес Одағының Батыры, жазушы, ғалым әрі әдебиет зерттеушісі Мәлік Ғабдуллиннің туғанына 111 жыл толды. Соғыста ерлігімен танылған тұлға бейбіт өмірде қазақ халқының рухани мұрасын зерттеуге, ұлттық әдебиет пен фольклорды сақтауға бар ғұмырын арнады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мәлік Ғабдуллин музейінің өмірбаяндық деректеріне сәйкес, ол 1915 жылы 15 қарашада қазіргі Ақмола облысының Зеренді ауданында дүниеге келген. Оның өмір жолында екі үлкен кезең тоғысты: Екінші дүниежүзілік соғыстың қанды шайқастары мен қазақ ғылымының дамуына арналған ұзақ жылдар.
Мәлік Ғабдуллин Кеңес Одағының Батыры атағын қалай алды?
Мәлік Ғабдуллиннің есімі Мәскеуді қорғау шайқастарындағы ерлігі арқылы тарихта қалды. Ол әйгілі Панфилов дивизиясының құрамында соғысып, кеңес астанасына бағытталған жау шабуылына қарсы тұрған жауынгерлердің бірі болды.
1943 жылғы 30 қаңтарда майданда көрсеткен батылдығы мен қаһармандығы үшін Мәлік Ғабдуллинге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Ол Ленин орденімен және «Алтын Жұлдыз» медалімен марапатталды.
Алайда оның өмірі тек әскери ерліктермен шектелмеді.
Соғысқа дейін Мәлік Ғабдуллин Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында білім алған. Әдебиетке, тарихқа және халық ауыз әдебиетіне деген қызығушылығы кейін оның ғылыми қызметінің негізгі бағытына айналды.
Майданнан оралған батыр қазақтың рухани мұрасын зерттеді
Соғыстан кейін Мәлік Ғабдуллин ғылым мен ұстаздық қызметке ден қойды. Ол қазақ халқының ауыз әдебиетін зерттеп, әдеби мұраны жүйелеуге және жас мамандар даярлауға үлес қосты.
Ғалымның еңбектерінің арасында «Қазақ халқының ауыз әдебиеті» ерекше орын алады.
Қазақ халқының ғасырлар бойы қалыптасқан рухани қазынасы көбіне ауызша тараған. Батырлар жыры, аңыз-әңгімелер, ертегілер мен дастандар ұрпақтан ұрпаққа жетіп, халықтың тарихын, дүниетанымын және салт-дәстүрін сақтап келді.
Мәлік Ғабдуллин осы мол мұраны ғылыми тұрғыдан зерттеп, оның әдеби және мәдени құндылығын танытуға еңбек сіңірді.
Оның шығармашылығында майдан тақырыбы да маңызды орын алды. «Менің майдандас достарым» еңбегінде жазушы соғыс жылдарындағы қаруластарының өмірі мен ерлігін суреттеді.
Осылайша, оның шығармашылық мұрасында қазақтың дәстүрлі әдебиеті мен соғыс тарихы қатар көрініс тапты.
Мәлік Ғабдуллин педагогикалық институтты 10 жыл басқарды
Соғыстан кейін Мәлік Ғабдуллин ғылыми қызметін жалғастырып, қазақ әдебиетін зерттеуші ретінде танылды.
1953–1963 жылдары ол Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының ректоры қызметін атқарды.
Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің деректерінде Мәлік Ғабдуллиннің филология ғылымдарының докторы, профессор және КСРО Педагогика ғылымдары академиясының толық мүшесі болғаны көрсетілген.
Оның оқу орнын он жыл басқаруы ғылыми-педагогикалық қызметіндегі маңызды кезеңдердің бірі болды.
Ғабдуллин тек зерттеу жұмыстарымен шектелмей, болашақ мұғалімдерді даярлауға және педагогикалық білім беру ісінің дамуына атсалысты.
Бұл қызметі қазақ тілі мен әдебиетін оқыту, ұлттық әдеби мұраны келесі ұрпаққа жеткізу тұрғысынан да мәнге ие болды.
Мәлік Ғабдуллиннің есімі 111 жылдан кейін де неге ұмытылмайды?
Мәлік Ғабдуллин 1973 жылғы 2 қаңтарда 57 жасында дүниеден өтті.
Ол Қазақстан тарихында бірнеше қырымен танылды. Бір жағынан, майдан даласында ерлік көрсеткен Кеңес Одағының Батыры болса, екінші жағынан, қазақ әдебиетінің дамуына үлес қосқан ғалым, жазушы және ұстаз болды.
Бүгінде оның есімі білім беру мекемелері мен көшелерге берілген. Ақмола облысында батырдың өмірі мен шығармашылығына арналған музей жұмыс істейді.
Мәлік Ғабдуллиннің өмір жолындағы ерекшелік — майдандағы ерлік пен ғылымдағы еңбектің қатар өрілуі.
Ол 1943 жылы әскери ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атанды. Ал соғыстан кейінгі жылдары халық ауыз әдебиетін зерттеп, қазақтың рухани қазынасын ғылыми айналымға енгізуге күш салды.
Бүгінде оның еңбектері қазақ әдебиеті мен фольклортану тарихының құнды бөлігі болып саналады.
Тарихта қалған бір дерек: Мәлік Ғабдуллин Кеңес Одағының Батыры атанғаннан кейін де ғылым жолын жалғастырып, докторлық дәрежеге жетті және еліміздегі жетекші педагогикалық жоғары оқу орындарының бірін он жыл басқарды.
