Қазақстанда биыл 1,3 млн гектар ауыл шаруашылығы жері мемлекет меншігіне қайтарылды. Пайдаланылмай жатқан және заң талаптары бұзылып игерілген алқаптарды анықтау жұмыстары жалғасып жатыр. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің мәліметінше, басты мақсат – жерді қайтарумен шектелмей, оны ауыл тұрғындары мен аграрлық кәсіпорындардың игілігіне беру, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жыл басынан бері комитеттің аумақтық бөлімшелері мыңнан астам жоспардан тыс тексеру жүргізген. Тексерулер 1 млн гектардан астам аумақты қамтыды.
Мемлекетке қайтарылған жерлерді қайта бөлу, жайылым тапшылығын азайту және жер қатынастарын цифрландыру жұмыстары да қатар жүргізілуде.
13,5 млн гектар жер қайта бөлінді
2026 жылғы қыркүйек айының басындағы жағдай бойынша Қазақстанда бұрын мемлекетке қайтарылған 13,5 млн гектар ауыл шаруашылығы жері қайта бөлінген.
Бұл алқаптар екі негізгі бағытқа пайдалануға берілді:
- 5,5 млн гектар – ауыл тұрғындарының мал жаюы және ортақ пайдаланылатын жайылым тапшылығын азайту үшін берілді.
- 8 млн гектар – агроөнеркәсіптік кешен субъектілеріне ауыл шаруашылығы қызметін жүргізу және кеңейту үшін конкурстық негізде ұсынылды.
Бұл жерде екі көрсеткішті ажырата білу маңызды. Биыл қайтарылған 1,3 млн гектар – 2026 жылдың басынан бергі нәтиже. Ал қайта бөлінген 13,5 млн гектар – бұған дейін мемлекет меншігіне қайтарылған жерлерді де қамтитын жинақталған көрсеткіш.
Министрліктің ұстанымы бойынша, жерді мемлекет меншігіне қайтарудың түпкі нәтижесі оның нақты шаруашылық айналымына енгізілуімен бағалануы тиіс.
Ауыл тұрғындары үшін не өзгереді?
Қайтарылған жерлерді қайта бөлудің маңызды бағыттарының бірі – елді мекендер маңындағы жайылым тапшылығын азайту.
Ауыл тұрғындары үшін ортақ пайдаланылатын жайылымдардың қолжетімді болуы мал шаруашылығын жүргізуге тікелей әсер етеді. Әсіресе жеке қосалқы шаруашылық ұстайтын азаматтар үшін мал жаятын жердің жеткілікті болуы маңызды.
Осы мақсатта 5,5 млн гектар жер жергілікті халықтың ортақ пайдалануына берілді.
Ал 8 млн гектардың аграрлық секторға конкурстық негізде ұсынылуы шаруашылықтардың жер ресурстарына қол жеткізуіне және өндірістік қызметін кеңейтуіне бағытталған.
Адал жер пайдаланушылар үшін рәсімдер жеңілдетілмек
Жер заңнамасының сақталуын бақылаумен қатар, жерді тиімді әрі заңды пайдаланатын азаматтар мен кәсіпорындарға қолайлы жағдай жасау мәселесі де қарастырылып жатыр.
Осы мақсатта құрылған арнайы жұмыс тобы әдістемелік ұсынымдарды бекітті.
Құжат бірнеше бағытты қамтиды:
- Жер пайдаланушылардың адалдығын бағалаудың бірыңғай өлшемшарттарын белгілеу.
- Мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимыл мерзімдерін нақты реттеу.
- Жер учаскелеріне құқықтарды ұзарту рәсімдерін жеңілдету.
Бұл шаралар жер қатынастарындағы рәсімдерді біріздендіруге және заң талаптарын сақтайтын жер пайдаланушылар үшін әкімшілік үдерістерді түсініктірек етуге бағытталған.
2027 жылдан бастап жер электронды түрде бөлінеді
Жер қатынастары саласындағы маңызды өзгерістердің бірі 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді.
Осы күннен бастап ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін бөлу электрондық форматқа көшіріледі.
Жаңа тетік бойынша жер беру конкурстары цифрлық платформа арқылы өткізіледі. Мұндай тәсіл конкурстық рәсімдердің ашықтығын арттыруға және шешім қабылдаудағы адами фактордың ықпалын азайтуға бағытталған.
Сонымен қатар қолданыстағы жер комиссияларының жұмыс тетігінен бас тарту көзделіп отыр.
Бұл өзгеріс ауыл шаруашылығы жерлерін алуға ниетті азаматтар мен кәсіпкерлер үшін маңызды. Конкурстарды электрондық форматқа көшіру өтінімдерді қарау және жер бөлу рәсімдерін жаңаша ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Жаңа жүйе алдымен екі облыста сыналады
Электрондық конкурстар бүкіл ел бойынша енгізілгенге дейін жаңартылған цифрлық платформа пилоттық режимде тексеріледі.
Сынақ жүргізілетін өңірлер:
- Ақмола облысы.
- Жетісу облысы.
Пилоттық жобаның мақсаты – цифрлық платформаның техникалық дайындығын тексеру, оның функционалдық мүмкіндіктерін бағалау және жаңа рәсімдерді ресми іске қосуға дайындық жүргізу.
Осылайша, электрондық жүйені енгізу бірден барлық өңірде басталмайды. Алдымен оның жұмысы екі облыста кешенді сынақтан өткізіледі.
Жерді қайтару жұмыстары жалғасады
Ауыл шаруашылығы министрлігі пайдаланылмай жатқан және заң талаптары бұзылып игерілген жерлерді анықтау мен мемлекет меншігіне қайтаруды жалғастырады.
Сонымен бірге жерді қайта бөлу және мемлекеттік бақылау жүйесін жетілдіру жұмыстары жүргізіледі.
Алдағы кезеңдегі негізгі міндет – қайтарылған алқаптардың бос жатпауын қамтамасыз ету. Жер ресурстары ауыл тұрғындарының қажеттілігіне және аграрлық өндірісті дамытуға қызмет етуі тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстанда жайылым тапшылығы 6 млн гектарға қысқарғаны туралы жазған едік. Онда мемлекетке қайтарылған жерлерді қайта бөлу және ауыл тұрғындарын жайылыммен қамтамасыз ету нәтижелері қарастырылған.