Қазақстан Цифрлық қоғамдық игіліктер альянсына (Digital Public Goods Alliance, DPGA) қосылды. Бұл туралы Парижде өткен ұйым мүшелерінің жыл сайынғы кездесуінде жарияланды. Елдің Альянс аясындағы ресми жол картасында жасанды интеллект, ашық бастапқы код және халықаралық тәжірибе алмасу негізгі басымдықтар ретінде белгіленген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанның Альянсқа қатысуын ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ (ҰАТ) қолдайды.
Еліміз мемлекеттік басқаруды цифрландыру тәжірибесімен бөлісуді, халықаралық зерттеулерге қатысуды және басқа мемлекеттерде қолданылып жүрген ашық технологиялық шешімдерді зерделеуді жоспарлап отыр.
Қазақстан үшін бұл шешім нені білдіреді?
Цифрлық қоғамдық игіліктер альянсы елдерге мемлекеттік қызметтер мен цифрлық инфрақұрылымды дамытуда дайын технологиялық шешімдерді бірлесіп пайдалануға мүмкіндік береді.
Мұндағы негізгі қағида – әр мемлекетке бірдей цифрлық жүйені жаңадан әзірлеудің орнына, ашық бастапқы кодқа негізделген шешімдерді өз қажеттілігіне бейімдеу.
Мұндай тәсіл технологияларды қайта пайдалануға, әзірлеушілер арасындағы ынтымақтастықты кеңейтуге және мемлекеттік цифрлық сервистерді жетілдіруге бағытталған.
ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкин Қазақстанның Альянсқа қосылуы халықаралық әріптестікті нығайтатынын атап өтті.
«Цифрлық қоғамдық игіліктер альянсына қосылу Қазақстанға мемлекеттік басқаруда цифрлық шешімдердің қолжетімділігін арттыру және оларды қайта пайдалануды кеңейту жөніндегі халықаралық күш-жігерге өз үлесін қосуға мүмкіндік береді. Біз ашық бастапқы кодқа негізделген технологиялар елдердің бір-бірінің жетістіктерін пайдалануына және мемлекеттік қызметтердің сапасын арттыруына жол ашады деп сенеміз. Қазақстан мемлекеттік басқаруды цифрландыру тәжірибесімен бөлісуге және қоғам игілігі үшін ашық бастапқы кодқа негізделген шешімдерді ілгерілету бағытында серіктестермен ынтымақтасуға дайын. Сонымен қатар, Альянс халықаралық тәжірибені зерделеп, мемлекеттік қызметтерді азаматтар үшін барынша қарапайым, қауіпсіз әрі қолайлы етуге мүмкіндік беретін озық тәжірибелерді қолдануға жол ашады», – деп атап өтті Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму бірінші вице-министрі Ростислав Коняшкин.
Қазақстан үш негізгі бағытқа басымдық береді
DPGA бекіткен жол картасына сәйкес, Қазақстанның Альянс аясындағы жұмысы үш бағытты қамтиды:
- Жасанды интеллект саласындағы зерттеулер. Ашық қолжетімді ЖИ жүйелерін әзірлеу, тарату және қолдану тәсілдерін зерттеу.
- Ашық бастапқы кодты ілгерілету. Қазақстандық цифрлық шешімдерді халықаралық стандарттарға сәйкес цифрлық қоғамдық игілік ретінде тарату мүмкіндіктерін қарастыру.
- Білім және тәжірибе алмасу. Мемлекеттік цифрлық жүйелерді әзірлеу мен пайдалануда жинақталған тәжірибені халықаралық серіктестермен бөлісу.
Бұл бағыттар Қазақстанның тек дайын технологияларды пайдаланушы емес, халықаралық цифрлық бастамаларға үлес қосушы мемлекет ретінде қатысуын көздейді.
Жасанды интеллект бойынша қандай зерттеулер жүргізіледі?
Бірінші бағыт аясында Қазақстан Азия даму банкімен және БҰҰ университетімен бірлесіп жұмыс істейді.
Тараптар жасанды интеллект жүйелерін цифрлық қоғамдық игілік ретінде әзірлеу және тарату тәсілдерін зерттеуге қатысады. Сондай-ақ осы саладағы ұсынымдарды тәжірибе жүзінде сынақтан өткізу жоспарланған.
Зерттеу барысында ұлттық тәжірибе мен жасанды интеллектіні нақты қолдану мысалдары ескеріледі.
Бұл жұмыстың мақсаты – ашық ЖИ шешімдерін мемлекеттік басқаруда және қоғамдық маңызы бар қызметтерде жауапты әрі тиімді пайдаланудың тәсілдерін анықтау.
Әзірге сөз зерттеу және ұсынымдарды сынақтан өткізу туралы болып отыр. Нақты жаңа жасанды интеллект өнімдерінің іске қосылатыны жөнінде хабарланған жоқ.
Қазақстан өз технологияларын басқа елдерге ұсына ала ма?
Альянс аясындағы екінші бағыт қазақстандық цифрлық шешімдерді халықаралық деңгейде тарату мүмкіндіктерін зерделеуге арналған.
Ол үшін технологиялар Цифрлық қоғамдық игіліктер стандартының (DPG Standard) талаптарына сәйкес келуі қажет.
Бұл стандарт ашықтықты, қауіпсіздікті, дербес деректерді қорғауды және қоғамдық пайда қағидаларын ескереді.
Қазақстан өз цифрлық өнімдерін осы талаптарға сәйкестендіру мүмкіндігін қарастырады. Алайда Альянсқа мүшелік барлық мемлекеттік ақпараттық жүйелердің бастапқы коды автоматты түрде ашылады дегенді білдірмейді.
Қандай шешімдерді халықаралық деңгейде ұсынуға болатыны олардың техникалық, құқықтық және қауіпсіздік талаптарына сәйкестігіне байланысты болады.
«50-in-5» бастамасымен байланысы қандай?
Үшінші бағыт Қазақстанның цифрлық мемлекеттік инфрақұрылымды дамыту тәжірибесін халықаралық серіктестермен бөлісуіне негізделген.
Бұл жұмыста елдің «50-in-5» халықаралық бастамасына қатысу тәжірибесі пайдаланылады.
Аталған бастама мемлекеттерге цифрлық сәйкестендіру, деректер алмасу және цифрлық төлемдер сияқты қоғамдық инфрақұрылымның негізгі элементтерін дамытуға көмектесуге бағытталған.
Қазақстан оқыту бағдарламалары мен тәжірибе алмасу арқылы басқа мемлекеттердің қауіпсіз, инклюзивті және өзара үйлесімді цифрлық жүйелер құруына қолдау көрсетуді жоспарлап отыр.
Мұндай ынтымақтастық елдерге технологиялық шешімдерді өз жағдайына бейімдеп, мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік беруі мүмкін.
Ұлттық ақпараттық технологиялар компаниясы қандай рөл атқарады?
Қазақстанның Альянстағы бастамаларын іске асыруға «Ұлттық ақпараттық технологиялар» АҚ техникалық және практикалық тұрғыдан қатысады.
Компания электрондық үкімет инфрақұрылымы мен Ұлттық жасанды интеллект платформасының ұлттық операторы болып саналады.
ҰАТ мемлекеттік цифрлық қызметтерді ұсыну, деректерді пайдалану және жасанды интеллект технологияларын мемлекеттік басқаруға енгізу саласында жинақталған тәжірибеге сүйенеді.
Осы тәжірибе халықаралық зерттеулерге, технологиялық стандарттарды талқылауға және серіктес елдермен білім алмасуға негіз болмақ.
DPGA Қазақстанның қосылуын қалай бағалады?
Цифрлық қоғамдық игіліктер альянсы Хатшылығының бас директоры Лив Марте Нордхауг Қазақстанның ұйымға қосылуын құптады.
«Қазақстан Республикасын Цифрлық қоғамдық игіліктер альянсының мүшесі ретінде қарсы алуға қуаныштымыз. Елдің Альянсқа қосылуы азаматтардың мүддесіне бағдарланған цифрлық мемлекеттік басқаруды дамытуға ықпал етіп, халықаралық ынтымақтастыққа бейілділігін растайды. Цифрлық қоғамдық игіліктер стандартын ілгерілету, серіктес елдердің әлеуетін арттыруға қолдау көрсету және жасанды интеллектіні цифрлық қоғамдық игілік ретінде зерттеуге қатысу арқылы Қазақстан бүкіл әлемде қолжетімді әрі тиімді мемлекеттік қызметтерді қалыптастыру жолындағы ортақ күш-жігерімізді нығайтады», – деп атап өтті Цифрлық қоғамдық игіліктер альянсы Хатшылығының бас директоры Лив Марте Нордхауг.
Альянс Қазақстанның цифрлық мемлекеттік басқару саласындағы тәжірибесі халықаралық ынтымақтастыққа қосымша үлес қоса алады деп есептейді.
Цифрлық қоғамдық игіліктер дегеніміз не?
Цифрлық қоғамдық игіліктер – қоғамның кең ауқымды қажеттіліктерін шешуге арналған, ашықтық пен қайта пайдалану қағидаларына негізделген технологиялық ресурстар.
Олардың қатарына мыналар жатады:
- Ашық бастапқы кодқа негізделген бағдарламалық қамтамасыз ету.
- Ашық деректер жиынтықтары.
- Ашық қолжетімді жасанды интеллект модельдері.
- Ашық технологиялық стандарттар.
- Ашық контент пен цифрлық білім ресурстары.
Мұндай шешімдер БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етуі, дербес деректерді қорғау талаптарына сәйкес келуі және пайдаланушыларға зиян келтірмеуі тиіс.
DPGA – Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен құрылған көпжақты халықаралық бастама. Оның мақсаты – цифрлық қоғамдық игіліктерді анықтауға, дамытуға және мемлекеттер арасында таратуға жәрдемдесу.
Бұл қадам Қазақстан азаматтарына не береді?
Қазақстанның Альянсқа қосылуы мемлекеттік қызметтерді бірден өзгертпейді. Дегенмен халықаралық ынтымақтастық цифрлық сервистерді жетілдіру үшін жаңа технологиялар мен тәжірибелерді пайдалануға мүмкіндік береді.
Ел үшін негізгі міндеттердің бірі – мемлекеттік цифрлық жүйелердің тиімділігін арттыру, оларды өзара үйлесімді ету және азаматтардың дербес деректерін қорғау.
Ал ашық технологияларды қолдану мүмкіндігі нақты жобалар, халықаралық стандарттар және қауіпсіздік талаптары негізінде қарастырылатын болады.
Бұған дейін біз Қазақстанның «50-in-5» жаһандық бастамасына қосылып, цифрлық қоғамдық инфрақұрылымды дамытудағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейткені туралы жазған едік. Жаңа мүшелік осы бағыттағы жұмысты ашық технологиялар мен жасанды интеллект саласына кеңейтеді.