Қазақстанда 1,3 млн гектар жер мемлекетке қайтарылды: енді кімге беріледі?

378
Анастасия Ким Редактор
Фотосурет: коллаж DKNews.kz/AI-generated

Қазақстанда пайдаланылмай жатқан ауыл шаруашылығы жерлері мемлекет меншігіне қайтарылып жатыр. 2026 жылдың басынан бері 1,3 млн гектар жер қайтарылды. Ал 2027 жылдан бастап жер учаскелерін бөлу тәртібі өзгеріп, конкурстар электронды форматқа көшеді, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл туралы Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі хабарлады. Ведомствоның мәліметінше, басты мақсат – жерді мемлекетке қайтарумен шектелмей, оны қайтадан ауыл шаруашылығы айналымына енгізу.

Мыңнан астам тексеру жүргізілді: қанша жер қайтарылды?

2026 жылдың басынан бері Ауыл шаруашылығы министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің аумақтық бөлімшелері мыңнан астам жоспардан тыс тексеру жүргізген.

Тексеру жұмыстары 1 млн гектардан астам аумақты қамтыды. Соның нәтижесінде 1,3 млн гектар ауыл шаруашылығы жері мемлекет меншігіне қайтарылды.

Негізгі назар мақсатты түрде пайдаланылмай жатқан немесе заң талаптарын бұза отырып игеріліп жатқан жер учаскелеріне аударылған.

Бұл жер пайдаланушылар үшін бақылаудың күшейгенін білдіреді. Учаскені иелену немесе пайдалану құқығы болғанымен, заң талаптары бұзылған жағдайда жер мемлекетке қайтарылуы мүмкін.

Алайда жерді қайтарып алу мәселені толық шешпейді. Оның ауыл шаруашылығы айналымына қайта енгізіліп, нақты пайдаланылуы да маңызды.

13,5 млн гектар жер қайта бөлінді: оның қаншасы халыққа берілді?

Қазақстанда қайта бөлінген жер көлемі биыл мемлекетке қайтарылған учаскелерден әлдеқайда көп.

2026 жылғы қыркүйектің басындағы мәлімет бойынша, елде 13,5 млн гектар ауыл шаруашылығы жері қайта бөлінген.

Оның ішінде:

  • 5,5 млн гектар жер ауыл тұрғындарының мал жаюына арналған ортақ пайдаланудағы жайылым ретінде берілді.
  • 8 млн гектар жер агроөнеркәсіп кешені субъектілеріне ауыл шаруашылығы қызметін жүргізу және кеңейту үшін конкурс арқылы ұсынылды.

Ауыл тұрғындары үшін бұл, ең алдымен, жайылым тапшылығын азайтуға бағытталған шара.

Мал ұстайтын ауыл халқы үшін жайылымның қолжетімділігі күнделікті шаруашылыққа тікелей әсер етеді. Сондықтан мемлекетке қайтарылған жердің бір бөлігін ортақ пайдалануға беру ауылдық жерлердегі маңызды мәселелердің бірін шешуге арналған.

Ал фермерлер мен ауыл шаруашылығы кәсіпорындары үшін 8 млн гектар жер өндірісті жүргізуге және шаруашылық көлемін ұлғайтуға қосымша ресурс бола алады.

Бұған дейін біз Қазақстанда жайылым тапшылығының 6 млн гектарға қысқарғаны туралы жазған едік.

2027 жылдан бастап жер электронды конкурс арқылы бөлінеді

Жер қатынастары саласындағы келесі ірі өзгеріс 2027 жылғы 1 қаңтарға жоспарланған.

Осы күннен бастап Қазақстанда ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін бөлу электронды форматқа көшеді.

Конкурстар арнайы цифрлық платформа арқылы өткізіледі. Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, мұндай тәсіл жер бөлу рәсімдерінің ашықтығын арттырып, адам факторының ықпалын азайтуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар қолданыстағы жер комиссияларының жұмыс тетігінен бас тарту көзделіп отыр.

Бұл ауыл шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлер үшін жер алу тәртібінің өзгеретінін білдіреді. Учаскелерді бөлу конкурстары цифрлық жүйе арқылы ұйымдастырылады.

Дегенмен жаңа платформа бірден бүкіл ел бойынша іске қосылмайды.

Алдымен жүйе екі өңірде пилоттық режимде сыналады:

  • Ақмола облысында;
  • Жетісу облысында.

Осы өңірлерде жаңартылған платформаның жұмысы кешенді сынақтан өтеді. Содан кейін жаңа тетікті толық іске қосу көзделген.

Жерді тиімді пайдаланатын шаруаларға қандай жеңілдік жасалады?

Бақылауды күшейтумен қатар, мемлекет заң талаптарын сақтайтын және жерді тиімді пайдаланатын шаруашылықтарға қолайлы жағдай жасауды да көздеп отыр.

Осы мақсатта құрылған арнайы жұмыс тобы әдістемелік ұсынымдарды бекітті.

Құжатта бірнеше өзгеріс қарастырылған:

  • жер пайдаланушылардың адалдығын бағалаудың бірыңғай өлшемдерін енгізу;
  • мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимыл мерзімдерін нақты реттеу;
  • жер учаскелеріне құқықтарды ұзарту рәсімдерін жеңілдету.

Бұл өзгерістер әсіресе жерді ұзақ мерзімге пайдаланып отырған ауыл шаруашылығы кәсіпорындары үшін өзекті.

Өйткені жер пайдалану құқығын ұзарту мәселесі шаруашылықтың алдағы жұмысын жоспарлауымен тікелей байланысты.

Алайда министрлік рәсімдердің нақты қаншалықты жеңілдейтінін және қандай мерзімдер қысқаратынын әзірге көрсеткен жоқ.

Мемлекетке қайтарылған жерлерді игеру қалай жалғасады?

Ауыл шаруашылығы министрлігі пайдаланылмай жатқан жерлерді анықтау, мемлекет меншігіне қайтару және қайта бөлу жұмыстарын жалғастырады.

Ведомство жер заңнамасының сақталуын бақылаумен қатар, жер ресурстарын басқару жүйесін цифрландыруды көздеп отыр.

Бұл жұмыстың екі негізгі бағыты бар: ауыл тұрғындарын жайылыммен қамтамасыз ету және аграрлық кәсіпорындарға қосымша жер ресурстарын беру.

Қыркүйектің басындағы жағдай бойынша қайта бөлінген 13,5 млн гектардың 5,5 млн гектары халықтың ортақ пайдалануына берілсе, 8 млн гектары агроөнеркәсіп кешені субъектілеріне ұсынылған.

Ал 2027 жылдан бастап жер бөлу процесіне электронды конкурстар қосылады.

Жаңа жүйенің алғашқы сынағы Ақмола және Жетісу облыстарында өтеді. Осы пилоттық жобалар жер учаскелерін бұрынғы комиссиялық тетіксіз бөлудің іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін көрсетуі тиіс.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -