Қазақстан авиаотынмен қамтамасыз ету жүйесін жаңартуға дайындалып жатыр. Елде халықаралық Jet A-1 авиаотынын кеңінен қолдану, ұлттық стандарттарды жаңарту және жанармай сапасына бақылауды күшейту мәселелері көтерілді. Алайда әуежайлардың жаңа отын түрін қабылдауға қаншалықты дайын екені әлі де өзекті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселелер Астанада Қазақстанның Авиациялық әкімшілігінде (ҚАӘ) өткен «Қазақстан Республикасын авиаотынмен қамтамасыз етудің өзекті мәселелері» атты салалық семинарда талқыланды. Жиынға мемлекеттік органдардың, мұнай өңдеу кәсіпорындарының, әуежайлардың, авиаотын жеткізуші ұйымдардың өкілдері мен тәуелсіз сарапшылар қатысты.
Jet A-1 авиаотыны: Қазақстан әуежайлары нені өзгертуі керек?
Кездесудің басты тақырыбы халықаралық азаматтық авиацияда қолданылатын Jet A-1 маркалы авиациялық керосинді Қазақстанда кеңінен пайдалану болды.
Қазір елімізде ТС-1 және РТ маркалы авиаотын түрлері де қолданылады. Сондықтан Jet A-1 отынына көшу кезінде қолданыстағы өндіріс, сақтау және жеткізу жүйесінің ерекшеліктерін ескеру қажет.
Семинарда әуежай инфрақұрылымының дайындығына ерекше назар аударылды. Мәселе тек отынның жеткілікті көлемде болуында емес. Оны қабылдау, сақтау, сапасын тексеру және әуе кемелеріне құю талаптары да халықаралық стандарттарға сай болуы тиіс.
Бұл әуежайлар үшін қолданыстағы инфрақұрылымның Jet A-1 талаптарына сәйкестігін бағалау қажеттігін білдіреді. Ал әуе компаниялары үшін отынның тұрақты жеткізілуі, қолжетімділігі және техникалық талаптарға сай болуы шешуші мәнге ие.
Қазақстанда авиация инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары да күн тәртібінде тұр. Бұған дейін еліміздегі әуежайларды дамыту және олардың техникалық мүмкіндіктерін кеңейту мәселелері көтерілген болатын.
Майкл Дэниел жаңа авиаотынға көшудегі қауіптерді атады
Қазақстанның Авиациялық әкімшілігінің бас атқарушы директоры Майкл Дэниел авиаотынмен қамтамасыз ету жүйесін дамыту ұшу қауіпсіздігіне нұқсан келтірмеуі тиіс екенін мәлімдеді.
«Қазақстанның Авиациялық әкімшілігі үшін ұшу қауіпсіздігі — ең жоғары басымдық. Отынның жаңа спецификациялары мен технологияларын енгізу сапаны тиімді бақылаумен, тиісті инфрақұрылыммен, білікті мамандармен және тәуекелдерді дұрыс басқарумен қатар жүруі тиіс. Біз авиаотынмен қамтамасыз ету жүйесінің дамуы авиация саласының өсуіне ықпал етіп, сонымен бірге ұшу қауіпсіздігіне нұқсан келтірмейтініне кепілдік беруіміз керек», — деді Майкл Дэниел.
Оның айтуынша, жаңа отын стандарттарын енгізу тек техникалық өзгерістермен шектелмеуі керек. Бұл жұмыс мамандарды даярлауды, инфрақұрылымды жетілдіруді және тәуекелдерді басқарудың тиімді жүйесін қалыптастыруды талап етеді.
Авиациялық әкімшілік басшысы халықаралық талаптарға сай келетін сапалы авиаотынның үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз ету қажеттігіне де тоқталды.

Авиаотын сапасы зауыттан ұшаққа дейін бақыланбақ
Семинарда көтерілген тағы бір мәселе — авиациялық керосиннің бүкіл жеткізу тізбегіндегі сапасы.
Мамандар бақылауды күшейту қажет бағыттарды талқылады:
- авиаотын өндірісі және оның белгіленген талаптарға сәйкестігі;
- тасымалдау мен сақтау шарттары;
- зертханалық тексерулер;
- отынды әуе кемесіне құюға дайындау;
- ұшақтарға жанармай құю кезіндегі қауіпсіздік.
Авиацияда жанармай сапасы әр кезеңде маңызды. Зауыттан талапқа сай шыққан өнім тасымалдау немесе сақтау барысында да белгіленген сапа көрсеткіштерін сақтауы қажет.
Сондықтан қатысушылар зертханалық бақылаумен қатар, тәуекелдерді басқару және қызметкерлердің кәсіби біліктілігін арттыру мәселелеріне назар аударды.
Қазақстанда авиациялық жанар-жағармай материалдарын сақтау мен олардың сапасын бақылауға қатысты талаптар қолданылады. Енді Jet A-1 отынын кеңінен енгізу аясында ұлттық стандарттарды қайта қарап, жаңарту қажеттігі талқыланып жатыр.
Қазақстанға авиаотынның тұрақты жеткізілімі қажет
Кездесу барысында ТС-1 және РТ маркалы авиаотын өндірісінің қазіргі жағдайы, сондай-ақ Jet A-1 отынын пайдалануды кеңейту мүмкіндіктері қаралды.
Қазақстан үшін бұл мәселе халықаралық әуе қатынасын дамытуға тікелей қатысты. Әуежайлар тасымалдаушыларды қажетті техникалық талаптарға сай отынмен қамтамасыз етуі керек. Ал жеткізушілер өнім сапасын өндірістен бастап ұшаққа құйылғанға дейін сақтауға міндетті.
Авиаотын өндірісін арттыру мәселесі де елдің салалық күн тәртібінде тұр. Алайда өндіріс көлемін ұлғайту мен халықаралық стандарттарға көшу бірдей жұмыс емес.
Жаңа отын түрін кеңінен қолдану үшін мұнай өңдеу зауыттарының, жеткізушілердің және әуежайлардың жұмысы өзара үйлесуі қажет.
Семинар қатысушылары осы мәселеге назар аударды. Өйткені отын жеткілікті болған күннің өзінде оны қабылдауға инфрақұрылым дайын болмаса, жаңа стандарттарды толық енгізу қиынға соғады.

Экологиялық таза авиаотын да назардан тыс қалмады
Жиында тұрақты авиациялық отынды — SAF (Sustainable Aviation Fuel) қолдану мүмкіндіктері де қаралды.
Бұл бағыт халықаралық авиациядағы көміртегі шығарындыларын азайту мәселесімен байланысты. Дегенмен семинарда Қазақстанда SAF отынын жаппай енгізудің нақты мерзімі немесе жаңа өндіріс орындарын іске қосу кестесі жарияланған жоқ.
Мамандар авиаотынмен қамтамасыз ету саласындағы халықаралық тәжірибені енгізу және ұлттық нормативтік базаны жетілдіру мәселелерін де талқылады.
Бұл жұмыс Jet A-1 отынымен ғана шектелмейді. Болашақта авиация саласында қолданылатын жаңа отын түрлеріне қойылатын талаптар да назарда болуы керек.
Жанармай құю талаптары мен жеткізушілердің жауапкершілігі қаралды
Семинардың жеке бөлігі Қазақстан заңнамасының талаптарын сақтауға арналды.
Қатысушылар авиаотын сапасына, оны сақтауға және әуе кемелеріне құюға қойылатын талаптарды, сондай-ақ белгіленген ережелерді бұзғаны үшін жауапкершілік мәселелерін талқылады.
Бұл талаптар авиаотын өндірушілерге ғана қатысты емес. Оны тасымалдайтын, сақтайтын және ұшақтарға құятын ұйымдар да тиісті ережелерді орындауы қажет.
Мамандарды кәсіби даярлау да маңызды бағыттардың бірі ретінде аталды. Әсіресе авиациялық жанар-жағармай материалдарымен тікелей жұмыс істейтін қызметкерлердің біліктілігіне назар аударылды.
Семинарды Қазақстанның Авиациялық әкімшілігінің қолдауымен «ORGANIC мұнай өнімдерін сараптаудың тәуелсіз орталығы» ЖШС ұйымдастырды.
Әзірге Jet A-1 отынын кеңінен қолдануға көшудің нақты мерзімі жарияланған жоқ. Қазақстан әуежайларының инфрақұрылымы мен ұлттық стандарттары жаңа талаптарға қашан толық сәйкестендірілетіні де нақтыланбады.