Қытайдың Хайнань провинциясы төмен көміртекті экономика құру жөніндегі тәжірибесін кеңейтіп келеді: мұнда тұрмыстық қалдықтар электр энергиясына айналдырылып, бір реттік пластик биологиялық ыдырайтын материалдармен алмастырылуда, ал тұтас қалалық аудандар көміртек шығарындылары іс жүзінде нөлдік деңгейге жеткізілетін жүйеге көшірілуде.
Ең ауқымды жобалардың бірі қалдықтарды қайта өңдеу саласында жүзеге асырылуда. Жергілікті зауыт күн сайын шамамен 4,2 мың тонна тұрмыстық қоқыс қабылдап, 1,7 миллион киловатт-сағатқа жуық электр энергиясын өндіреді. Бұл 200 мыңнан астам үй шаруашылығының бір тәулікте тұтынатын электр энергиясына шамалас.
2021 жылдан бері Хайнаньда тұрмыстық қалдықтарға арналған 16 полигон жабылып, қалдықтарды энергетикалық кәдеге жарататын сегіз кәсіпорын пайдалануға берілді. Соның нәтижесінде провинция өңделмеген тұрмыстық қалдықтарды полигондарға көмуден толық бас тартты. Бұл жер ресурстарын үнемдеуге және метан шығарындыларын азайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Хайнань қалдықтардың түзілу көлемін азайтуға ұмтылуда. Провинция Қытайда алғаш болып биологиялық жолмен ыдырамайтын бір реттік пластик бұйымдарға заңнамалық деңгейде тыйым салды. Хайкоудағы базарлардың бірінде цифрлық бақылау жүйесі енгізілгеннен кейін толық биологиялық ыдырайтын пакеттердің үлесі бірнеше айдың ішінде 18 пайыздан 81 пайызға дейін өсті. 2025 жылдың соңына қарай мектептерде, ауруханаларда, супермаркеттерде және азық-түлік базарларында тыйым салынған пластиктің баламаларын пайдалану үлесі орта есеппен 80,2 пайызға жетті.
Тағы бір тәжірибе Хайкоудан шамамен 100 шақырым жерде орналасқан Боаода жүргізілуде. Мұнда бұрыннан бар қалалық ауданды жаңғырту арқылы Қытайдағы көміртек шығарындылары нөлдік деңгейдегі алғашқы демонстрациялық аймақ құрылды.
Дунъюй аралындағы қонақ үйлер мен конференц-орталықтар «жасыл» жаңғыртудан өтті, қонақ үйлердің асүйлері толығымен электр энергиясына көшірілді, ал көлік құралдары мен кемелер жаңа энергия көздерін пайдаланатын болды. Мамандардың бағалауынша, бір ғана асүй блогын электрлендіру көмірқышқыл газының шығарындыларын тәулігіне 7,5 тоннаға азайтуға мүмкіндік береді.
Жобаның нәтижелері қазірдің өзінде айқын байқалады: демонстрациялық аймақтағы ғимараттар мен коммуналдық инфрақұрылымның энергия тұтынуына байланысты көмірқышқыл газының шығарындылары 2019 жылғы шамамен 11,35 мың тоннадан 2025 жылы 14,6 тоннаға дейін, яғни 99,9 пайызға қысқарды. Қазір бұл аймақ өзі тұтынатын мөлшерден де көп экологиялық таза электр энергиясын өндіреді.
Хайнань мұндай шешімдерді бүкіл провинция аумағына таратуды жоспарлап отыр. Төмен көміртекті арал құру жоспарына сәйкес, 2045 жылға қарай көмірқышқыл газының жылдық шығарындылары ең жоғары деңгеймен салыстырғанда 70 пайызға қысқаруға тиіс. Өзгерістер энергетика, өнеркәсіп, көлік және құрылыс салаларын қамтиды.
Жаңа модельдің бір бөлігі ретінде табиғи экожүйелердің мүмкіндіктері де пайдаланылуда. Линьгао уезінің Хэгуй ауылындағы шамамен 48 гектар мангр орманы, есептеулер бойынша, жеті жыл ішінде 3,2 мың тоннадан астам көміртекті сіңіре алады. Тиісті көміртек квоталарымен сауда жасау жергілікті ұжымға 320 мың юаньнан астам табыс әкелуі мүмкін.
Осылайша, Хайнань қалдықтарды қайта өңдеу мен бір реттік пластиктен бас тартудан бастап, «жасыл» энергетикаға және табиғи экожүйелердің көміртекті сіңіру қабілетін экономикалық тұрғыдан пайдалануға дейінгі түрлі төмен көміртекті шешімдерді сынақтан өткізетін ауқымды алаңға айналып келеді.
