Астанадағы Ақордада өткен келіссөздер Қазақстан мен Сербия қарым-қатынасының жаңа парағын ашқандай әсер қалдырды.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Сербия Президенті Александр Вучичті ресми сапармен қарсы алып, екі елдің стратегиялық серіктестігін тереңдетуге бағытталған нақты қадамдарды жария етті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл сапар жай ғана хаттамалық кездесу емес. Биыл Қазақстан мен Сербия арасындағы дипломатиялық қатынастарға 30 жыл толып отыр. Ал мерейлі межеге тұспа-тұс келген кездесу символдық мәнге ие.
«Сенімді серіктес» және жоғары марапат
Тоқаев Сербияны Балқан түбегіндегі маңызды әрі сенімді серіктес деп атады. Президент Вучичтің екіжақты байланыстарды нығайтуға қосқан үлесін ерекше атап өтіп, оны Қазақстанның ең жоғары наградасы – «Алтын Қыран» орденімен марапаттады.
Бұл тек ресми рәсім емес, Астана мен Белград арасындағы саяси сенімнің айқын белгісі.
Вучич те Қазақстанның даму қарқынына жоғары баға беріп, көпвекторлы саясаттың тиімділігін атап өтті. Оның айтуынша, Сербия Қазақстаннан үйренетін тұстар аз емес.
Экономика: 60 компания және үлкен әлеует
Қазір Қазақстанда 60-қа жуық серб компаниясы жұмыс істейді. Бірақ екі ел басшылары экономикалық мүмкіндіктер бұдан әлдеқайда жоғары екенін жасырмады.
Келіссөздер барысында:
- Сауда айналымын ұлғайту
- Жаңа инвестициялық жобаларды іске қосу
- Үкіметаралық комиссия жұмысын жандандыру
- Көлік-логистика байланысын кеңейту
сияқты нақты бағыттар айқындалды.
Астана мен Белград арасында тікелей әуе рейсінің ашылуы да – осы ынтымақтастықтың практикалық нәтижесі. Енді бизнес үшін де, туризм үшін де жол ашық.
Транскаспий дәлізі мен жаңа бағыттар
Транскаспий халықаралық көлік дәлізі – бүгінгі геосаяси жағдайда ерекше мәнге ие бағыт. Қазақстан бұл дәліздің транзиттік мүмкіндіктерін Сербиямен бірге тиімді пайдалануға ниетті.
Бұл нені білдіреді?
Еуропа мен Азия арасындағы жаңа логистикалық тораптарда Сербия да белсенді ойыншы бола алады деген сөз.
Энергетика, сирек металдар және атом
Келіссөздердің маңызды бөлігі энергетикаға арналды. Әсіресе:
- Аса маңызды минералдарды өндіру
- Қосылған құны жоғары өндіріс
- Бейбіт атом энергетикасы бойынша тәжірибе алмасу
мәселелері қозғалды.
Яғни, бұл жай ғана шикізат саудасы емес – технологиялық серіктестікке қадам.
Жасанды интеллект пен цифрландыру
Президенттер жасанды интеллектіні стратегиялық бағыт деп атады. Бұл жерде әңгіме жай цифрландыру туралы емес, экономиканың барлық саласына жаңа технологияларды енгізу жайында болып отыр.
Қазақстан да, Сербия да ІТ саласын дамытуды басты басымдықтардың бірі ретінде қарастырады.
Ауыл шаруашылығы: нақты жоба бар
Агроөнеркәсіп кешенінде де келісім бар. Сербиялық «Mambikom Agrar» компаниясы Қазақстанда мұздатылған өнім шығаратын зауыт ашуға ниетті.
Бұл – агросектордағы нақты инвестиция. Сонымен қатар тұқым шаруашылығы мен өсімдік өсіру бағытында да ынтымақтастық күшеймек.
EXPO 2027 Belgrade: Қазақстан қатысады
EXPO 2027 Belgrade көрмесіне Қазақстан қатысуға дайын. Тоқаев Сербияға көрмені табысты өткізуге тілектестік білдіріп, өз тәжірибесін бөлісуге дайын екенін айтты.
Бұл – тек көрме емес, елдер арасындағы имидждік және технологиялық әріптестік алаңы.
Қауіпсіздік және UAE SWAT Challenge-2026
UAE SWAT Challenge жарысы да кездесуде сөз болды. Вучич Қазақстанның арнайы жасақтарының кәсіби деңгейіне тәнті болғанын айтып, серб сарбаздарын даярлау ісінде көмек сұрады.
Бұл Қазақстанның қауіпсіздік саласындағы халықаралық беделінің артып келе жатқанын көрсетеді.
Халықаралық саясат: ортақ ұстаным
Екі ел басшылары жаһандық геосаяси ахуалдың күрделеніп отырғанын атап өтті. Қазақстан мен Сербия:
- БҰҰ Жарғысын сақтау
- Қақтығыстарды дипломатиялық жолмен шешу
- Халықаралық құқық нормаларын құрметтеу
қағидаттарын қолдайды.
Бұл ұстанымдар – екі елдің сыртқы саясаттағы ұқсастығын айқындайды.
Бұл сапар нені өзгертеді?
Сарапшылардың айтуынша, Астанадағы келіссөздер бірнеше бағытта серпін беруі мүмкін:
- Балқан мен Орталық Азия арасындағы экономикалық көпір күшейеді
- Логистикалық және транзиттік әлеует кеңейеді
- Аграрлық және ІТ саласында нақты жобалар іске асады
- Қауіпсіздік саласындағы тәжірибе алмасу артады
30 жылдық дипломатиялық тарих енді жаңа мазмұнға ие болғалы тұр.
«Жұмыла көтерген жүк жеңіл» деген Тоқаевтың сөзі – бүгінгі келіссөздердің түйіні іспетті. Егер жарияланған уағдаластықтар нақты жобаларға айналса, Қазақстан мен Сербия серіктестігі тек саяси диалог деңгейінде емес, нақты экономикалық нәтиже деңгейінде көрінуі мүмкін.
Ал бұл – екі ел үшін де жаңа мүмкіндіктер кезеңі.
