Қазақстандықтар ақшасын бұрынғыдан да көп көлемде банктерге салып жатыр.
Оның үстіне халықтың таңдауы барған сайын теңгелік депозиттерге ауып келеді. 2026 жылдың алғашқы үш айындағы көрсеткіштер дәл осы үрдістің күшейгенін көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бір қарағанда бұл қарапайым статистика сияқты көрінуі мүмкін. Алайда оның артында халықтың қаржыға деген көзқарасының өзгеруі, инфляцияның баяулауы және теңгенің нығаюы секілді маңызды факторлар жатыр.
Қазақстандықтардың депозиттері 28 трлн теңгеге жетті
2026 жылдың бірінші тоқсанының соңында жеке тұлғалардың банктердегі депозиттері 28 трлн теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 16,1%-ға жоғары.
Жыл басында халықтың бір бөлігі дәстүрлі түрде жинақтарын шешіп алатыны белгілі. Бірақ биыл банктер бұл қаражатты өте жылдам қайтара алды. Тоқсан соңына қарай депозиттік портфель толық қалпына келіп қана қоймай, жаңа рекордтарға жақындады.
Сарапшылар мұны бірнеше фактормен байланыстырады:
- инфляцияның 11%-ға дейін баяулауы;
- базалық мөлшерлеменің жоғары деңгейде сақталуы;
- депозиттер бойынша тартымды сыйақы мөлшерлемелері;
- теңге бағамының нығаюы.
Нәтижесінде депозит енді тек ақшаны сақтайтын құрал емес, нақты табыс әкелетін қаржы өніміне айналып отыр.
Қазақстандықтар доллардан бас тартып жатыр ма?
Бірінші тоқсандағы ең қызықты өзгерістердің бірі – долларлану деңгейінің тағы да төмендеуі.
2026 жылдың басында халық депозиттерінің долларлануы 20,9%-ға дейін қысқарды. Бір тоқсан ішінде көрсеткіш 1 пайыздық тармаққа азайды.
Бұл – соңғы он жылдағы үлкен өзгерістің жалғасы.
2015 жылы қазақстандықтардың валюталық депозиттері барлық жинақтардың шамамен 80%-ын құраған еді. Бүгінде бұл көрсеткіш төрт есеге жуық азайған.
Теңгелік депозиттердің көлемі тоқсан ішінде тағы 1%-ға өсіп, бір жылда 22,3%-ға артты.
Нарық қатысушыларының айтуынша, жоғары табыстылық пен мемлекеттік кепілдіктер теңгелік салымдарды тәуекелі төмен әрі кірісі жоғары құралға айналдырды.
Бірақ бай клиенттер әлі де долларға сенеді
Дегенмен барлық салымшы бірдей әрекет етіп жатқан жоқ.
Ең ауқатты клиенттер арасында валюталық депозиттердің үлесі әлі де жоғары болып отыр. Ірі салымшылар сегментінде долларлану деңгейі 40,3%-ды құрайды.
Бұл құбылыс түсінікті. Ірі капитал иелері тәуекелдерді әртараптандыруға және жинақтарын әртүрлі валюталарда сақтауға тырысады.
Алайда дәл осы санаттағы клиенттер қазіргі жағдайда көбірек табыстан айырылып қалуы мүмкін. Өйткені теңгелік депозиттердің табыстылығы валюталық салымдардан айтарлықтай жоғары.
Сарапшылардың пікірінше, егер қазіргі үрдіс сақталса, Қазақстандағы жалпы долларлану деңгейі жақын жылдары 20%-дан да төмен түсуі ықтимал.
Банктер үшін ең маңызды клиенттер кім?
Қазақстан депозит нарығында тағы бір қызық ерекшелік байқалады.
Қазіргі уақытта барлық депозиттердің:
- 49,5%-ы бұқаралық сегментке;
- 31,6%-ы ірі салымшыларға;
- небәрі 18,9%-ы орта сегментке тиесілі.
Ал әлемнің дамыған елдерінде жағдай басқаша.
Қаржы жүйесінің негізгі тірегі ретінде әдетте орта тап саналады. Өйткені олардың жинақтары кең таралған, тұрақты және нарықтағы күйзелістерге азырақ тәуелді.
Қазақстанда да дәл осы сегмент ең жоғары өсімді көрсетіп отыр.
Соңғы бір жыл ішінде орта табысты клиенттердің депозиттері 20,5%-ға өсті. Ал бірінші тоқсанда өсім көрсеткен жалғыз санат та осы болды.
Бұл тренд елде қаржылық тұрғыдан тұрақты орта таптың біртіндеп қалыптасып келе жатқанын көрсетуі мүмкін.
Қазақстандықтар ұзақ мерзімге ақша жинай бастады
2026 жылдың басты жаңалықтарының бірі – мерзімді депозиттердің күрт өсуі.
Бірінші тоқсанда олардың көлемі екі есеге жуық артқан. Ал жылдық өсім 12 еседен асты.
Бұған банктердің жаңа депозиттік саясаты әсер етті. Мерзімді салымдардың сыйақы мөлшерлемелері жинақ депозиттеріне жақындады.
Сондықтан қазақстандықтар жоғары табыс алу үшін қаражатын ұзақ мерзімге орналастыруға көбірек дайын бола бастады.
Нәтижесінде банктердің тұрақты ресурс базасы да күшейіп келеді.
Қазір депозиттен қанша табыс табуға болады?
Бірінші тоқсанның соңында нарықтағы орташа мөлшерлемелер мынадай болды:
- мерзімсіз депозиттер – шамамен 15%;
- толықтыру мүмкіндігі бар мерзімді және жинақ депозиттер – 19,8%;
- толықтыру мүмкіндігі жоқ депозиттер – 19%.
Қызығы, ең жоғары табыстылық қысқа мерзімді өнімдерде қалыптасқан.
Бұл нарықтың алдағы уақытта базалық мөлшерлеменің төмендеуін күтіп отырғанын білдіреді. Банктер ұзақ жылдарға жоғары мөлшерлемені бекітіп қоюға асықпайды.
Алдағы айларда не болады?
2026 жылдың алғашқы тоқсаны Қазақстан депозит нарығының тұрақтылығын тағы бір мәрте дәлелдеді.
Халықтың теңгеге деген сенімі күшейіп келеді. Долларлану төмендеуде. Орта таптың жинақтары өсіп жатыр. Ал банктер ұзақ мерзімді қаражат тартуға көбірек көңіл бөле бастады.
Ендігі негізгі сұрақ – Ұлттық Банктің келесі қадамдары қандай болмақ?
Егер базалық мөлшерлеме жоғары деңгейде сақталса, теңгелік депозиттер қазақстандықтар үшін ең тартымды инвестициялық құралдардың бірі болып қала беруі мүмкін.
