Женевада өткен бір қарағанда «техникалық» көрінетін брифинг шын мәнінде қазіргі әлемнің ең өзекті тақырыптарының бірін қозғады.
Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымы жанындағы Тұрақты өкілдігі Халықаралық электр байланысы одағымен (ХЭО) бірлесіп ұйымдастырған жиында телекоммуникациялық инфрақұрылым мен киберқауіпсіздік арасындағы тығыз байланыс талқыланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бірақ бұл жай ғана дипломатиялық кездесу емес. Бұл – цифрлық дәуірде мемлекеттердің қауіпсіздігі қалай қамтамасыз етілетінін түсінуге мүмкіндік беретін алаң.
Интернет жылдамдығы ғана емес, қауіпсіздік те маңызды
Қазіргі таңда интернет тек байланыс құралы емес. Ол – экономика, мемлекеттік қызметтер, бизнес, тіпті күнделікті өмірдің негізі. Сондықтан телекоммуникациялық инфрақұрылымның сапасы тек жылдамдықпен өлшенбейді.
Қазақстанның Женевадағы Тұрақты өкілі Қайрат Төребаев атап өткендей, сенімді инфрақұрылым – цифрлық экономиканың тірегі. Егер байланыс жүйелері әлсіз болса, кибершабуылдарға қарсы тұру да қиынға соғады.
Қарапайым тілмен айтқанда:
жақсы интернет = қауіпсіз цифрлық орта.
Әлемдік тренд: кибершабуылдар күрделеніп барады
Брифинг барысында ХЭО сарапшылары бір маңызды жайтқа тоқталды – киберқауіптер жыл сайын күрделеніп келеді.
Бүгінде:
- хакерлік шабуылдар тек жеке адамдарға емес, тұтас мемлекеттерге бағытталуда
- инфрақұрылымға (байланыс, энергетика, банк жүйесі) жасалатын шабуылдар көбейген
- жасанды интеллект те кибершабуыл құралына айнала бастады
Сондықтан қауіпсіздік мәселесі тек ІТ мамандардың емес, ұлттық саясаттың бір бөлігіне айналды.
Қазақстан цифрлануда: нақты нәтижелер бар
Жиында Қазақстанның цифрлық дамуы да кеңінен таныстырылды. Телекоммуникациялар комитетінің төрағасы Дамир Сейсембеков елдегі өзгерістерге нақты мысалдар келтірді.
Бүгінде:
- 1300-ден астам мемлекеттік қызмет онлайн қолжетімді
- Қазақстан БҰҰ-ның электрондық үкімет индексінде 24-орында
- соңғы 3 жылда телеком саласына 2,5 млрд доллардан астам инвестиция тартылған
Бұл сандар жай статистика емес. Бұл – цифрлық мемлекет құрудағы нақты қадамдар.
«Қолжетімді интернет»: амбициялы мақсат
Қазақстанның басты жобаларының бірі – «Қолжетімді интернет» ұлттық бастамасы. Оның мақсаты – 2027 жылға қарай ел аумағын толық интернетпен қамту.
Бұл нені білдіреді?
- ауыл мен қала арасындағы цифрлық алшақтық азаяды
- онлайн білім мен медицина қолжетімді болады
- бизнес пен стартаптарға жаңа мүмкіндіктер ашылады
Ең бастысы – бұл киберқауіпсіздіктің де күшеюіне әсер етеді. Себебі жүйе неғұрлым дамыған әрі тұрақты болса, соғұрлым қорғаныс та мықты болады.
Неге бұл тақырып қарапайым адамдарға да маңызды?
Киберқауіпсіздік көбіне күрделі термин сияқты көрінеді. Бірақ ол әрқайсымызға қатысты.
Мысалы:
- банк картасындағы ақшаңыздың қауіпсіздігі
- жеке деректеріңіздің қорғалуы
- мемлекеттік қызметтерді қауіпсіз пайдалану
Осының бәрі телеком инфрақұрылымға тікелей байланысты.
Қорытынды: қауіпсіз интернет – ортақ жауапкершілік
Женевадағы брифинг бір нәрсені анық көрсетті:
цифрлық қауіпсіздік – тек технология емес, бұл халықаралық ынтымақтастықтың нәтижесі.
Қазақстан бұл бағытта белсенді позиция ұстанып отыр. Инфрақұрылымды дамыту, инвестиция тарту, халықаралық ұйымдармен жұмыс – мұның бәрі елдің цифрлық болашағын нығайтуға бағытталған.
Ал болашақ бір нәрсені талап етеді:
жылдам интернет қана емес, қауіпсіз интернет.
