Астанада өткен Берн одағының пленарлық отырысы жай ғана халықаралық форум емес, Қазақстанның жаһандық инвестициялық картадағы рөлін айқын көрсеткен маңызды алаңға айналды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Әлемнің 70-тен астам елінен келген 240-қа жуық делегат – экспорттық-кредиттік агенттіктердің, халықаралық банктердің, сақтандыру корпорацияларының және қаржы институттарының басшылары Қазақстанның мүмкіндігін өз көзімен көруге келді.
Бұл – Орталық Азия үшін де тарихи оқиға. Себебі Берн одағының мұндай деңгейдегі кездесуі өңірде алғаш рет ұйымдастырылып отыр.
Қазақстан енді тек шикізат елі емес
Форум барысында Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан экономикасы жаңа кезеңге өткенін айтты. Ел бүгінде тек мұнай мен металға тәуелді мемлекет ретінде емес, өндіріс, логистика, цифрлық технология және экспорт бағытында өсіп келе жатқан нарық ретінде қарастырыла бастады.
Соңғы көрсеткіштер де соны дәлелдейді:
- тікелей шетелдік инвестициялар 20,5 миллиард долларға жеткен;
- негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі 43,5 миллиард долларға дейін өскен;
- сыртқы сауда айналымы 144 миллиард доллар болған;
- қазақстандық өнімдер қазір 127 елге экспортталады.
Бұрын Қазақстан көбіне шикізат экспорттаушы ретінде танылса, қазір экспортталатын өнім түрлері 4 мыңға жуықтаған.
Сарапшылар мұны экономиканың баяу болса да құрылымдық өзгеріске түсе бастағанының белгісі деп бағалайды.
Әлем Қазақстанға не үшін қызығып отыр?
Бүгінгі геосаяси жағдайда әлем жаңа логистикалық бағыттар іздеп жатыр. Осы жерде Қазақстанның рөлі күшейе түсті.
Әсіресе Транскаспий халықаралық көлік бағытына қызығушылық өте жоғары. Бұл дәліз Қытай мен Еуропаны Ресей аумағын айналып өтіп байланыстыратын маңызды маршрутқа айналып келеді.
Яғни Қазақстан тек шикізат өндіруші емес, Еуразиядағы транзиттік хаб ретінде де қарастырыла бастады.
Берн одағы президенті Юичиро Акита Қазақстанды “жаһандық сауда ағындарының тоғысқан жері” деп атады.
Оның сөзінде символизм де бар. Ұлы Жібек жолы дәуірінде маңызды көпір болған Қазақстан қазір де жаңа экономикалық бағыттардың ортасына айналып келеді.
“Алтын виза”, цифрлық экономика және жаңа инвесторлар
Форумда инвесторлар үшін жасалып жатқан жаңа мүмкіндіктер де айтылды.
Қазақстан шетелдік кәсіпкерлер мен жоғары білікті мамандарға арналған “Алтын виза” режимін енгізіп жатыр. Бұл халықаралық инвесторларды тартудың әлемдік тәжірибеде жиі қолданылатын құралы.
Сонымен қатар Үкімет цифрлық экономиканы дамытуға ерекше басымдық беріп отыр.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев тапсырмасымен жүзеге асырылып жатқан Digital Qazaqstan стратегиясы жасанды интеллект, цифрлық сервис және технологиялық инфрақұрылымды дамытуға бағытталған.
Соңғы жылдары Қазақстан IT экспортын арттыруға да белсенді кірісті. Астанадағы халықаралық қаржы орталығы ағылшын құқығына негізделген ерекше юрисдикция ұсынып, шетелдік инвесторлар үшін түсінікті әрі қауіпсіз орта қалыптастыруға тырысып жатыр.
$170 миллиардтық жобалар: Қазақстан қандай жоспар дайындап отыр?
Форумдағы ең маңызды мәлімдемелердің бірі “Бәйтерек” холдингінің жоспарларына қатысты болды.
Холдинг басшысы Рустам Қарағойшин Қазақстанда 2032 жылға дейін жалпы құны шамамен 170 миллиард доллар болатын инвестициялық жобалар пулы жасалғанын айтты.
Бұл жобалар инфрақұрылым, өндіріс, логистика, энергетика және өнеркәсіп салаларын қамтиды.
Енді негізгі мәселе – сол жобаларға халықаралық капитал тарту.
Дәл осы жерде Берн одағы мүшелерінің рөлі маңызды. Себебі олар халықаралық мәмілелерді сақтандырумен және ірі жобаларды бірлесіп қаржыландырумен айналысады.
Қарапайым тілмен айтқанда, әлемдік қаржы институттары Қазақстандағы жобаларға сенім білдірсе, шетелдік инвесторлар да белсендірек келе бастайды.
Әлемдегі сауданың 13 пайызы осы ұйым арқылы сақтандырылады
Көпшілік үшін Берн одағы аса танымал ұйым болмауы мүмкін. Бірақ оның әлемдік экономикадағы ықпалы өте үлкен.
2025 жылдың қорытындысы бойынша ұйым мүшелері жылына 3,7 триллион доллар көлеміндегі сауданы сақтандырған. Бұл әлемдік трансшекаралық сауданың шамамен 13 пайызына тең.
Сондықтан мұндай ұйымның Қазақстанда форум өткізуі – жай символикалық қадам емес, халықаралық қаржы нарығының Қазақстанға деген қызығушылығының нақты сигналы.
Қазақстан үшін басты сынақ енді басталады
Алайда форумдар мен әдемі цифрлардың өзі жеткіліксіз.
Сарапшылардың айтуынша, Қазақстан үшін ендігі басты міндет – айтылған жоспарларды нақты іске айналдыру.
Инвесторлар үшін ең маңыздысы:
- тұрақты заң;
- ашық экономика;
- әділ сот;
- болжамды саясат;
- бюрократияның азаюы.
Егер осы бағыттағы реформалар жалғасса, Қазақстан Орталық Азиядағы басты инвестициялық орталыққа айналу мүмкіндігін сақтап қалады.
Ал Астанада өткен Берн одағының жиыны әлемнің Қазақстанға бұрынғыдан әлдеқайда мұқият қарай бастағанын көрсетті.
