Қазақстан Орталық Азияда алғаш рет жасанды жаңбыр технологиясын пайдалануға кіріседі.
Бұл туралы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың БҰҰ Дүниежүзілік метеорология ұйымының президенті, БАӘ Ұлттық метеорология орталығының бас директоры Абдулла Әл-Мандуспен кездесуі кезінде белгілі болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесу жай ғана дипломатиялық форматтағы әңгіме емес, климаттық қауіпсіздік пен су тапшылығы мәселесіне қатысты нақты қадамдардың бастамасы болды. Әсіресе, Түркістан облысында іске қосылатын жаңа жоба қоғам назарын аудартпай қоймайды.
Қазақстан неге жасанды жаңбырға жүгінбек?
Соңғы жылдары Қазақстанда климаттың өзгеруі анық сезіле бастады. Қуаңшылық, су тапшылығы, егіннің күйіп кетуі – оңтүстік өңірлер үшін үйреншікті мәселеге айналып барады. Түркістан облысында су жетіспеушілігі әсіресе ауыл шаруашылығына ауыр әсер етіп отыр.
Осындай жағдайда Қазақстан БАӘ тәжірибесіне қызығушылық танытты. Біріккен Араб Әмірліктері бірнеше жылдан бері бұлттарды өңдеу арқылы жауын-шашын көлемін арттыру технологиясын қолданып келеді. Енді дәл осы тәжірибе Қазақстанда да сынақтан өтпек.
Жоба 17 мамырда Түркістан облысында ресми түрде іске қосылады. Негізгі мақсат – су қоймаларын толықтыру және егістік жерлерге су жеткізу.
Жасанды жаңбыр қалай жасалады?
Көпшілік бұл технологияны фантастика сияқты қабылдайды. Бірақ мамандар үшін бұл – бұрыннан қолданылып келе жатқан ғылыми әдіс.
Арнайы ұшақтар немесе дрондар бұлт құрамына белгілі бір реагенттерді шашады. Соның нәтижесінде бұлттағы су тамшылары ауырлап, жауын түрінде жерге түседі. Бұл процесті “бұлттарды себу” деп атайды.
Әрине, технология жаңбырды “қолдан жасап шығару” емес. Ол тек атмосферада бар ылғалды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
Тоқаев қандай мәселелерді көтерді?
Кездесу барысында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев климаттық қауіпсіздік Қазақстан үшін стратегиялық маңызы бар бағыт екенін айтты.
Мемлекет басшысы бірнеше маңызды мәселеге тоқталды:
- ерте хабарлау жүйесін дамыту;
- метеорологиялық инфрақұрылымды жаңғырту;
- ғылыми деректер алмасу;
- су қауіпсіздігін күшейту.
Президент Дүниежүзілік метеорология ұйымының климат, су ресурстары және табиғи апаттардың алдын алу бағытындағы рөлі ерекше екенін атап өтті.
Сонымен қатар Қазақстанның БҰҰ аясында Халықаралық су ұйымын құру жөніндегі бастамасына да назар аударылды. Сарапшылардың пікірінше, бұл бастама алдағы жылдары Орталық Азия үшін аса маңызды болуы мүмкін.
Бұл жоба сәтті болса не өзгереді?
Егер Түркістандағы тәжірибе оң нәтиже берсе, технологияны басқа өңірлерде де қолдану мәселесі қарастырылуы мүмкін.
Себебі Қазақстан су тапшылығы күшейіп келе жатқан елдердің қатарына кіріп отыр. Сарапшылардың айтуынша, алдағы онжылдықта су мәселесі мұнайдан да маңызды ресурсқа айналуы ықтимал.
Жасанды жаңбыр технологиясы бұл проблеманы толық шешпесе де, ауыл шаруашылығына үлкен көмек болуы мүмкін.
Қазақстан жаңа климаттық кезеңге кірді ме?
Соңғы уақытта әлем елдері климатпен күрестен климатқа бейімделу кезеңіне өте бастады. Қазақстан да осы бағыттағы нақты қадамдарға көшкендей.
Бұрын тек ғылыми конференцияларда айтылатын мәселелер енді нақты жобаларға айналып жатыр. Түркістандағы бастама – соның айқын мысалы.
