Қазақстан FATF тарапынан маңызды баға алды

Түрікменстан астанасы Ашхабадта өткен Еуразиялық топтың (ЕАТ) 44-пленарлық апталығы Қазақстан үшін жай ғана халықаралық жиын болған жоқ, деп хабарлайды DKNews.kz.

Бұл — елдің қаржы жүйесіне, инвестициялық беделіне және халықаралық сенім деңгейіне тікелей әсер ететін маңызды алаң.

Кездесуге ЕАТ-қа мүше елдердің делегациялары, FATF сарапшылары, халықаралық ұйымдар мен бақылаушылар қатысты. Басты тақырып — жаһандық қаржылық қатерлерге қарсы жаңа тәсілдер.

Әлемді алаңдатқан жаңа қауіп — жасанды интеллект

Биылғы отырыста ерекше назар жасанды интеллект технологияларына ауды.

Сарапшылардың айтуынша, AI бүгінде тек экономиканы дамытатын құрал емес, сонымен қатар көлеңкелі қаржы операцияларын жасырудың жаңа мүмкіндігіне айналып барады.

Әңгіме:

• жалған қаржы операциялары,
• цифрлық активтер арқылы қаражат жасыру,
• халықаралық ақша аударымдарын бүркемелеу,
• терроризмді қаржыландыру схемалары туралы болды.

Сонымен бірге 2026–2027 жылдарға арналған трансұлттық тәуекелдерді бағалау мәселесі де талқыланды.

Қазақстан қандай өзгерістер жасады?

2023 жылғы өзара бағалау нәтижесінен кейін Қазақстан FATF стандарттарына сәйкестену үшін заңнаманы ауқымды түрде қайта қарауға кірісті.

Соңғы екі жылда:

• 6 кодекске,
• 10 заңға,
• ондаған нормативтік-құқықтық актіге өзгерістер енгізілді.

Бұл өзгерістердің негізгі мақсаты — ақшаны жылыстату мен терроризмді қаржыландыруға қарсы жүйені күшейту.

Қазақстанның рейтингі көтерілді

Ашхабадтағы пленарлық отырыста Қазақстан делегациясы ұлттық жүйенің алғашқы прогресс есебін ұсынды.

Нәтижесінде елдің FATF ұсынымдары бойынша рейтингі бірнеше бағытта “едәуір сәйкестік” деңгейіне дейін көтерілді.

Әңгіме мына бағыттар туралы:

• терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл;
• жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландырудың алдын алу;
• компанияларды қылмыстық мақсатта пайдалануға тосқауыл қою;
• бенефициарлық меншік иелерінің ашықтығы;
• қаржы ұйымдарын бақылау.

Неліктен бұл маңызды?

Көпшілік FATF рейтингін техникалық мәселе деп қабылдайды. Бірақ шын мәнінде оның экономикаға әсері өте үлкен.

Егер мемлекет халықаралық талаптарға сай болмаса:

• шетелдік банктер операцияларды шектей алады;
• инвесторлар тәуекелден қорқады;
• халықаралық төлемдер қымбаттайды;
• елдің инвестициялық тартымдылығы төмендейді.

Сондықтан Қазақстан үшін бұл — имидждік емес, экономикалық қауіпсіздік мәселесі.

Сарапшылар Қазақстандағы қандай өзгерістерді ерекше атап өтті?

Халықаралық делегациялар бірнеше бастамаға ерекше назар аударды.

Соның бірі — бенефициарлық меншік иелерінің тізілімі

Бұл жүйе компанияның артында нақты кім тұрғанын анықтауға мүмкіндік береді.

Сарапшылардың пікірінше, дәл осындай ашықтық:

• көлеңкелі капиталды азайтады;
• жалған компаниялармен күреседі;
• халықаралық инвесторлардың сенімін арттырады.

“Номинал” мәселесі де бақылауға алынды

Пленарлық отырыста Қазақстанның номиналды тұлғаларды заңсыз пайдалану тәуекелдерін азайту шаралары да оң бағаланды.

Мұндай схемалар көбіне:

• компанияның шынайы иесін жасыру,
• күмәнді активтерді бүркемелеу,
• заңсыз капитал қозғалысын жасыру үшін қолданылады.

Соңғы жылдары әлемде дәл осындай механизмдер арқылы миллиардтаған доллар көлеңкелі айналымға кеткені анықталған.

Қазақстан енді не істейді?

Қазақстанның толық прогресс есебі FATF стандарттарына сәйкестік бойынша сапалық талдаудан өткеннен кейін ЕАТ-тың ресми платформасында жарияланады.

Ал билік ұлттық жылыстатуға қарсы жүйені әрі қарай күшейтуді жоспарлап отыр. Себебі цифрлық экономика дамыған сайын қаржылық қылмыстардың да форматы өзгеріп жатыр.

Келесі пленарлық апта қайда өтеді?

ЕАТ-тың 45-пленарлық апталығы 2026 жылғы қарашада Тәжікстанда өтеді.