Қазақстан өзінің материалдық емес мәдени мұрасын халықаралық деңгейде жаңа қырынан танытуға кірісті.
Биыл еліміз ИСЕСКО тізімдеріне енгізу үшін қазақ халқының төл дәстүрлері мен мәдени құндылықтарына арналған жаңа номинациялық досьелерді әзірлейді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл бастама ұлттық мұраны сақтау ғана емес, Қазақстанның мәдени дипломатиясын күшейтуге бағытталған маңызды қадам болмақ.
Бұл жұмыстарды 2024 жылдан бері Қазақстан Республикасының материалдық емес мәдени мұрасын сақтау, дәріптеу және халықаралық деңгейде ілгерілету жөніндегі мемлекеттік саясат аясында Қазақстандық қоғамдық даму институты жүзеге асырып келеді.
ИСЕСКО-ға қандай мұралар ұсынылады?
Биылғы номинациялық тізімге қазақ халқының рухани өмірі мен тұрмысын айқын көрсететін он мәдени элемент енді:
- алтыбақан;
- бата беру;
- бәйге;
- бесік жыры;
- жарапазан;
- жеті ата және шежіре тарқату;
- кимешек;
- құрақ құрау;
- сал-серілік;
- шапан мен қамзол кию дәстүрі.
Бұл тізім қазақ қоғамының ғасырлар бойы қалыптасқан дүниетанымын, отбасылық құндылықтарын, өнері мен ұлттық болмысын көрсететін маңызды мәдени мұраларды қамтиды.
Неге бұл маңызды?
Көпшілік халықаралық ұйымдардың мұра тізімдері тек тарихи ескерткіштерге қатысты деп ойлайды. Алайда материалдық емес мәдени мұра — халықтың бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқан тірі дәстүрлері.
Бата беру — ұрпақ сабақтастығының белгісі болса, бесік жыры — ұлттық тәрбиенің бастауы. Ал құрақ құрау, кимешек, сал-серілік немесе шапан кию дәстүрі қазақ халқының мәдени кодының ажырамас бөлігі саналады.
Осындай элементтердің халықаралық деңгейде танылуы олардың болашақ ұрпаққа сақталуына да ықпал етеді.
Досье қалай дайындалады?
ИСЕСКО талаптарына сәйкес әрбір мәдени элемент бойынша толыққанды номинациялық досье әзірленеді.
Бұл жұмыс бірнеше кезеңнен тұрады:
- ғылыми зерттеулер жүргізу;
- элементтердің қазіргі жай-күйін құжаттау;
- фото және бейнематериалдар әзірлеу;
- дәстүрді сақтап жүрген тасымалдаушылардың келісімін алу;
- халықаралық сарапшылардың қарауына ұсынылатын толық құжаттар топтамасын рәсімдеу.
Яғни бұл тек құжат рәсімдеу емес, мәдени мұраны ғылыми тұрғыдан зерделеп, оның өміршеңдігін дәлелдеуді талап ететін ауқымды жұмыс.
Қазақстан үшін қандай мүмкіндік береді?
Сарапшылардың айтуынша, материалдық емес мәдени мұраның халықаралық деңгейде танылуы бірнеше бағытқа оң әсер етеді.
Біріншіден, Қазақстанның әлемдік мәдени кеңістіктегі беделі артады.
Екіншіден, мәдени дипломатияның жаңа мүмкіндіктері қалыптасады.
Үшіншіден, халықаралық ғылыми және мәдени ынтымақтастық кеңейіп, бірлескен жобаларды жүзеге асыруға жол ашылады.
Сонымен қатар ұлттық дәстүрлерге деген қызығушылықтың артуы ішкі туризмнің дамуына және жастардың тарихи-мәдени мұраға деген қызығушылығының күшеюіне ықпал етуі мүмкін.
Ұлттық мұраны сақтаудың жаңа кезеңі
Номинациялық досьелерді әзірлеу — Қазақстанның материалдық емес мәдени мұрасын сақтау, зерттеу және халықаралық деңгейде ілгерілету жөніндегі жүйелі жұмысының кезекті кезеңі.
Ғасырлар бойы ұрпақтан ұрпаққа жеткен дәстүрлер енді халықаралық деңгейде кеңінен таныстырылып, олардың тарихи және мәдени құндылығы әлемдік қауымдастыққа ұсынылады.
ИСЕСКО (Білім, ғылым және мәдениет мәселелері жөніндегі Ислам әлемі ұйымы) — ислам әлемінің 53 мемлекетін біріктіретін мамандандырылған халықаралық ұйым. Ұйым білім, ғылым, мәдениет және мұраны қорғау салаларындағы халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, мәдени әралуандылықты сақтауға және халықтар арасындағы диалогты нығайтуға бағытталған бағдарламаларды жүзеге асырады.
