Экспорттық бағыт қайта тоқтады.
20 шілде күні таңертең Каспий құбыр консорциумының теңіз терминалында мұнай тиеліп жатқан NELSA танкеріне ұшқышсыз ұшу аппараты соққы жасады. Кеме №1 сыртқы айлақ құрылғысының — ВПУ-1 жанында тұрған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Соққыдан кейін танкерде өрт шықты. КҚК мұнай тиеу жұмыстарын тоқтатты.
Оператордың мәліметінше, мұнайдың теңізге төгілуіне және жүк танктеріндегі шикізаттың тұтануына жол берілмеді. Оқиға туралы Reuters пен Anadolu агенттіктері де хабарлады.
NELSA танкеріне не болды?
Дрон кеменің оң жақ бортындағы артқы бөлікке, қондырма мен машиналық-қазандық бөлімінің арасына түскен. Өрт палуба мен бірнеше ішкі бөлікке тарады.
Танкердің тиеу бригадалары мен КҚК-ның жүзу құралдарындағы жедел әрекет ету қызметтері өртті бірнеше сағат бойы сөндірді.
«Мұнай тиеу тоқтатылды, мұнайдың төгілуіне және оның танктерде тұтануына жол берілмеді».
Танкер су бетінде қалды. Кеме корпусының аса ауыр зақымданғаны туралы ақпарат түскен жоқ.
Экипаж туралы не белгілі?
Танкер бортында 22 адамнан тұратын халықаралық экипаж болған. Теңізшілер КҚК буксирлерімен эвакуацияланды.
Кемеде капитан мен оның аға көмекшісі қалды. Қазақстан Энергетика министрлігінің мәліметінше, зардап шеккендер жоқ.
Экипаж мүшелерінің азаматтығы жарияланған жоқ.
Мұнай тиеу бірнеше сағатқа ғана қайта жанданды
NELSA танкеріне жасалған шабуыл терминал жұмысы қалпына келтірілгеннен кейін көп ұзамай болды.
Мұнай тиеу операциялары ASIA және NISSOS IOS танкерлеріне жасалған алдыңғы шабуылдардан кейін 19 шілде кешінде қайта басталған еді. Жаңа оқиғадан соң мұнай жөнелту тағы тоқтатылды.
КҚК тиеу жұмыстарының қашан жалғасатынын хабарлаған жоқ.
Қазақстан үшін мұндай үзілістің тікелей экономикалық салдары бар. Елдің экспорттық мұнайының негізгі бөлігі КҚК жүйесі арқылы өтеді — Reuters бұл бағыттың үлесін шамамен 80 пайыз деп бағалайды.
Қазақстан қалай жауап берді?
Қазақстанның Сыртқы істер және Энергетика министрліктері бұған дейін КҚК инфрақұрылымы арқылы мұнай тасымалдаған азаматтық кемелерге жасалған шабуылдарды айыптады.
Ведомстволар мұндай әрекеттерді Қазақстанның экономикалық мүдделері мен жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке төнген қатер деп бағалады.
«Мұндай шабуылдарды Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделеріне жасалған жол берілмейтін қол сұғушылық деп қарастырамыз».
Сыртқы істер министрлігі шабуылдарды дереу тоқтатып, экспорттық инфрақұрылымның қауіпсіздігін қамтамасыз етуді талап етті. Қазақстан серіктестерін мұндай оқиғалардың қайталануына жол бермейтін нақты шаралар әзірлеуге шақырды.
Астана өз мүдделерін қорғау үшін халықаралық құқықта көзделген тетіктерді, соның ішінде келтірілген залалды өтеу талабын пайдалану құқығын сақтап қалды. СІМ мен Энергетика министрлігінің ұстанымы қазақстандық БАҚ жариялаған ресми мәлімдемелерде келтірілген.
Шабуылға кім жауапты?
КҚК өз хабарламасында болған оқиғаны террорлық шабуыл деп атады. Бұл — оператордың ұстанымы, ал сот немесе халықаралық тергеу бекіткен құқықтық қорытынды емес.
Қазақстандық ведомстволар жарияланған мәлімдемелерінде NELSA танкеріне жасалған шабуылға жауапты мемлекет немесе ұйымды атамады.
Тергеудің расталған нәтижелері шыққанға дейін редакция шабуылды нақты бір тарапқа телімейді.
КҚК Қазақстан үшін неге маңызды?
Теңіз – Новороссийск мұнай құбырының ұзындығы 1 511 шақырымды құрайды. Ол Қазақстандағы кен орындарын Қара теңіз жағалауындағы КҚК теңіз терминалымен байланыстырады.
Терминалда танкерлерді жағалаудан едәуір қашықтықта жүктеуге мүмкіндік беретін сыртқы айлақ құрылғылары жұмыс істейді.
Мұнай тиеу кезінде жасалған соққы өрттің ұлғаюы, шикізаттың төгілуі және теңіз инфрақұрылымының зақымдануы секілді экологиялық әрі техногендік тәуекелдер туғызды. Алайда КҚК мұнайдың теңізге төгілуіне жол берілмегенін хабарлады.
Жобаның акционерлері кімдер?
КҚК халықаралық акционерлік құрылымға ие. Ресей Федерациясының үлесі — 24 пайыз, «ҚазМұнайГаздікі» — 19 пайыз, Chevron компаниясынікі — 15 пайыз.
Lukoil құрылымы 12,5 пайызға, Mobil Caspian Pipeline Company және Rosneft-Shell Caspian Ventures Limited компаниялары 7,5 пайыздан иелік етеді.
Акционерлер құрамына Eni, BG Overseas Holdings, Kazakhstan Pipeline Ventures және Oryx Caspian Pipeline компаниялары да кіреді.
Сондықтан терминал жұмысының тоқтауы Қазақстанмен қатар шетелдік инвесторлар мен халықаралық мұнай сатып алушылардың мүдделеріне әсер етеді.
Енді не болады?
Мамандар NELSA танкерінің жағдайы мен шабуыл салдарын бағалап жатыр. КҚК терминалдағы мұнай тиеу жұмыстарының қашан қайта басталатынын жариялаған жоқ.
Азаматтық кеме қатынасының қауіпсіздігі, сыртқы айлақтарды қорғау және Қазақстан мұнайының үздіксіз экспорты негізгі мәселеге айналып отыр.
Әрбір жаңа тоқтау өндіруші компанияларға, мемлекеттік кірістерге және халықаралық жеткізу тізбектеріне қосымша тәуекел туғызады.
