Қорғануға берілетін уақыт қысқарып барады. 2026 жылдың екінші тоқсанында зерттеушілер аса қауіпті осалдықтарды бір жыл бұрынғыдан үштен бір бөлікке көп анықтады, ал қаскүнемдер жарияланған осал тұстарды нысаналы шабуылдарда бұрынғыдан жылдам пайдалана бастаған, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Касперский зертханасының» жаңа есебіне сәйкес, екінші тоқсанда анықталған аса қауіпті осалдықтар саны бір жылда 34%-ға өсіп, 2,7 мыңға жетті. Ал 2026 жылдың бірінші жартысында мұндай 5,2 мың осалдық табылған. Бұл 2025 жылдың қаңтар–маусым айларымен салыстырғанда 47%-ға көп.
Жарты жылда 5,2 мың аса қауіпті осалдық табылды
Статистиканың өсуіне бағдарламалық жасақтама әзірлеу мен киберқауіпсіздік зерттеулеріне жасанды интеллектінің кеңінен енгізілуі де әсер еткен.
AI мамандарға үлкен көлемдегі кодты, соның ішінде бұрын егжей-тегжейлі зерттелмеген бөліктерді де жылдам талдауға мүмкіндік береді. Соның арқасында зерттеушілер жаңа шабуыл беттерін және жылдар бойы көзден таса болып келген осалдықтардың тұтас класын анықтап жатыр.
Сондықтан анықталған осалдықтар санының 34%-ға өсуі бағдарламалық жасақтама бірден соншалықты қауіпті болып кетті дегенді білдірмейді. Өсімнің бір бөлігі іздеу құралдарының бұрыннан бар әлсіз тұстарды бұрынғыдан терең әрі жылдам таба бастауымен байланысты.
Бизнес үшін бұл технологиялық жарыстың кері жағы да бар: зерттеушілер осалдықты неғұрлым жылдам тапса, оған қатысты ашық техникалық мәліметтер де оны пайдаланғысы келетіндердің қолына соғұрлым тез түсуі мүмкін.
DirtyFrag ескі қателердің жылдар бойы жасырын қалатынын көрсетті
Мұның бір мысалы — Linux ядросындағы DirtyFrag осалдықтары.
Зерттеушілер операциялық жүйе ішінде пайдаланушының артықшылықтарын арттыруға мүмкіндік беретін осалдықтар класын анықтаған. Есепке сәйкес, мұндай жаңалықтар бұрын жеткілікті деңгейде зерттелмеген кодтың үлкен көлемін талдаудың арқасында мүмкін болған.
DirtyFrag Linux жүйесіндегі осалдықтармен байланысты. Оларды пайдалану кезінде құқықтары шектеулі пайдаланушы жүйеде жоғарырақ деңгейдегі қолжетімділікке ие болуы ықтимал.
Практикалық тәуекел түсінікті: сервер бірнеше жыл бойы қалыпты жұмыс істеп тұруы мүмкін, бірақ оның ішкі жүйелік компонентінде жасырын қалған қате бір күні зерттеушінің немесе қаскүнемнің назарына ілінеді.
Эксплойттар патч шықпай тұрып жариялана бастады
«Касперский зертханасы» әлдеқайда алаңдатарлық үрдіс ретінде осалдықтар туралы ақпараттың таралу жылдамдығын атап көрсетеді.
Қауіпсіздік зерттеушілері әзірлеуші түзету шығарып үлгермей тұрып, эксплойт сипаттамаларын жиі жариялай бастаған. Соның салдарынан шабуыл сценарийі белгілі болып қалады, ал жүйе иесінде дайын патч әлі болмайды.
2026 жылдың екінші тоқсанында мамандар жаңа жарияланған осалдықтардың күрделі нысаналы шабуылдарда ақпарат шыққаннан кейін бірден белсенді қолданылғанын да тіркеген.
Корпоративтік IT-командалар үшін бұл басымдықтардың өзгергенін білдіреді. Табылған осалдықтардың тізімі өздігінен мәселені шешпейді. Ең маңыздысы — осалдық анықталған сәттен оның нақты тәуекелі бағаланып, түзету орнатылғанға дейінгі уақыт.
Компанияларға түзету енгізуге уақыт аз қалып барады
«Касперский зертханасының» киберқауіпсіздік сарапшысы Александр Колесников жаңа тәуекелді дәл осы уақыт терезесінің қысқаруымен байланыстырады.
«Қазіргі динамика осалдықтарды жоюға берілетін мүмкіндік терезесінің қаншалықты күрт қысқарып жатқанын көрсетеді: зерттеушілер патчтар шықпай тұрып эксплойттарды жиі жариялайды, ал қаскүнемдер оларды күрделі нысаналы шабуылдарда дерлік бірден қолданады. Мұндай жағдайда осалдықтарды басқару маңызды қажеттілікке айналады — оларды жай ғана анықтау жеткіліксіз, қайсысын бірінші кезекте жою керектігін білу қажет», — деді Александр Колесников.
Бұл әсіресе бір уақытта мыңдаған сервер, қосымша, виртуалды машина және пайдаланушы құрылғысы жұмыс істейтін ірі компаниялар үшін өзекті.
Барлық осалдықты бір мезетте жою мүмкін емес. Сондықтан сырттан қолжетімді, критикалық жүйелерге әсер ететін немесе дайын эксплойты жарияланған осалдықтар бірінші кезекке шығады.
Қазақстандық ұйымдар да күрделі нысаналы шабуылдарға тап болған
Қазақстан үшін бұл қауіп теориялық мәселе емес.
2026 жылдың екінші тоқсанындағы өнеркәсіптік ұйымдарға жасалған шабуылдарға арналған жеке шолуда Kaspersky ICS CERT Қазақстандағы ұйымдар да нысана болғанын хабарлаған.
Зерттеушілер Қазақстан, БАӘ, Сирия және Мысыр секілді бірнеше елдегі компаниялар мен мекемелерге бағытталған шабуылдарды сипаттаған. Зардап шеккен секторлар қатарында мемлекеттік құрылымдар, медицина және авиация аталған.
Бұл шабуылдардың барлығы жаңа статистикадағы осалдықтармен тікелей байланысты деген сөз емес. Бірақ екі үрдіс бір уақытта байқалып отыр: күрделі киберкампаниялар Қазақстанға да жетіп жатыр, ал техникалық осалдық жарияланғаннан кейін оны пайдалануға дейінгі уақыт қысқарып барады.
Шілдеден бастап Қазақстан бизнесіне жаңа талаптар енгізілді
Жаһандық тәуекелдердің өсуі Қазақстандағы киберқауіпсіздік талаптарының күшеюімен тұспа-тұс келді.
2026 жылғы 12 шілдеден бастап елде Цифрлық кодекс пен «Киберқауіпсіздік туралы» заң күшіне енді. Жаңартылған талаптар ақпараттық жүйелер мен дерекқор иелерінің жауапкершілігін бекітіп, техникалық қорғаныс шараларын қолдануды көздейді.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің ресми түсіндірмесіне сәйкес, мұндай шараларға шифрлау, пайдаланушылар әрекеттерін журналдау, ақпараттық қауіпсіздік құралдары және көпфакторлы аутентификация жатады.
Жұмыс берушілер қызметкерлерді киберқауіпсіздік пен кибермәдениет мәселелері бойынша жыл сайын оқытуға да міндеттелген.
Реттеуші орган жеке деректер базаларының иелерінен олардың қорғалу деңгейін бағалауды, анықталған кемшіліктерді жоюды және деректерді сақтау мен өңдеу процестерін заңнама талаптарына сәйкестендіруді талап етеді.
Осалдықтар жөніндегі жаңа деректер аясында бұл талаптардың практикалық мәні айқындала түседі: компания әлсіз тұсты тек анықтап қана қоймай, жарияланған ақпарат шабуыл құралына айналмай тұрып оны жойып үлгеруі керек.
AI киберқауіпсіздік жарысының екі жағын да күшейтіп жатыр
Бірінші жартыжылдық статистикасындағы ең айқын көрсеткіш — 5,2 мың аса қауіпті осалдық. Бұл бір жыл бұрынғыдан 47%-ға көп.
AI зерттеушілерге ондаған жыл бойы код ішінде жасырын қалған проблемаларды табуға көмектеседі. Бірақ анықтау жылдамдаған сайын техникалық мәліметтерді жариялау, эксплойттарды талдау және осалдықты шабуылда қолдану әрекеттері де жеделдейді.
Сондықтан IT-командалар үшін негізгі тапшылық ақпарат емес, әрекет етуге берілетін уақытқа айналып барады.
Бұған дейін біз Қазақстанда компьютерлік вирустар, желілік құрттар мен трояндар тіркелген ақпараттық қауіпсіздік инциденттері арасында бірінші орынға шыққанын жазған едік. Енді әлемдік осалдықтар статистикасы бұл көрініске тағы бір тәуекел қосты: жаңа анықталған брештер жарияланған сәттен нақты шабуыл құралына дейін бұрынғыдай ұзақ үзіліссіз жетуі мүмкін.
