Негізгі әуе дәлізі күрт жеделдеді. Шілдеде әлемдік жолаушылар сұранысы небәрі 0,2%-ға өскенде, Еуропа мен Азия арасындағы тасымал бірден 12,1%-ға артты. Бұл ірі халықаралық бағыттар арасындағы ең жоғары өсім болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа деректерді 31 тамызда Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы IATA жариялады. Қазақстан үшін бұл айырмашылық ерекше қызық: ел Еуропа мен Азияға тікелей рейстер санын көбейтіп, Астана мен Алматыны транзиттік авиациялық торап ретінде дамытуға күш салып жатыр.
Әлемде +0,2%, ал Еуропа – Азия бағытында +12,1%
Шілде әлемдік авиация үшін іс жүзінде тоқырауға жақын ай болды.
RPK, яғни жолаушы-километрмен өлшенетін жалпы сұраныс өткен жылдың шілдесімен салыстырғанда небәрі 0,2%-ға өсті.
Ұсынылған орын сыйымдылығы 0,3%-ға артты, ал орындардың орташа толу коэффициенті сәл төмендеп, 85,2%-ды құрады.
Халықаралық бағыттардағы жағдай бұдан да әлсіз болды: сұраныс 0,1%-ға төмендеді.
Бірақ орташа көрсеткіш нақты бағыттар арасындағы үлкен айырмашылықты жасырады.
Еуропа мен Азия арасындағы жолаушылар ағыны 12,1%-ға өсті. IATA бұл дәлізді шілдедегі негізгі халықаралық бағыттар арасындағы ең жылдам өскен маршрут деп атады.
Салыстыру үшін, еуропалық әуе тасымалдаушыларының халықаралық рейстеріне жалпы сұраныс 3,1%-ға артқан.
Яғни Еуропа – Азия бағыты шамамен төрт есе жылдам өскен.
Қазақстан екі өсіп жатқан нарықтың дәл ортасында орналасқан
Мұнда географияның тікелей экономикалық маңызы бар.
Қазақстан Еуропа мен Азияның ірі нарықтарының арасында орналасқан. Ел билігі бірнеше жылдан бері транзиттік авиацияны дамытуға басымдық беріп келеді.
21 тамызда Премьер-министр Олжас Бектенов Астананы ірі авиациялық орталық ретінде дамыту мәселесін Changi Airport Group басшылығымен талқылады. Үкімет Қазақстанның Азия мен Еуропа арасындағы транзиттік жолаушыларды тарту әлеуетін бөлек атап өтті.
Алайда әлемдік бағыттағы 12,1%-дық өсім бұл жолаушылар автоматты түрде Қазақстан арқылы ұшады дегенді білдірмейді.
Транзиттік ағыннан үлес алу үшін ыңғайлы түйісулер, рейстердің жеткілікті жиілігі, бәсекеге қабілетті тарифтер, дамыған әуежай инфрақұрылымы және Қазақстаннан екі бағытқа да кең маршруттық желі қажет.
2026 жыл бұл тұрғыда ел үшін белсенді кезең болып отыр.
Қазақстан жеті айда 9,2 млн әуе жолаушысын тасымалдады
Ішкі нарықта да өсім сақталды.
Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылдың қаңтар–шілде айларында Қазақстанның әуе көлігі 9,2 млн жолаушыны тасымалдады.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 2,8%-ға көп.
Ал жолаушылар айналымы әлдеқайда жылдам өсіп, бірден 8,1%-ға, 19 млрд жолаушы-километрге жетті.
Жолаушылар саны мен жолаушылар айналымының өсуі арасындағы айырма ұшу қашықтығының жалпы көлемі жолаушылар санына қарағанда жылдам артқанын көрсетеді.
Авиациялық хаб үшін бұл маңызды көрсеткіш: халықаралық және алыс бағыттар қысқа ішкі рейстерге қарағанда көбірек жолаушы-километр береді.
Алматы дәліздің екі жағын да күшейтіп жатыр
Стратегияны Алматы мысалынан анық көруге болады.
Маусымнан бастап польшалық LOT Polish Airlines Варшава – Алматы бағыты бойынша аптасына төрт рейс орындайды.
Астана – Варшава рейстерін қоса есептегенде, Қазақстан мен Польша арасындағы тұрақты рейстер саны аптасына сегізге жетті.
Азия жағында да жаңа бағыттар пайда болды.
2 маусымнан бастап Air Astana Астана – Гуанчжоу бағыты бойынша аптасына екі рет тұрақты рейс орындай бастады.
Көктемде Қазақстанның Қытай бағытындағы маршруттық желісі де кеңейді.
Сонымен бірге China Eastern Airlines Астана – Шанхай тікелей бағытын іске қосуға коммерциялық қызығушылық білдірді. Алғашқы кезеңде аптасына үш рейс, кейін жиілікті күнделікті рейске дейін арттыру мүмкіндігі талқыланды.
Қазақстан Еуропа – Азия дәлізінің екі шетіне де бір мезгілде рейстер санын көбейтіп отыр.
Алматының халықаралық терминалы 10%-ға өсті
Сұраныс елдің ең ірі әуежайында да көрініп отыр.
2026 жылдың алғашқы бес айында Алматы әуежайының халықаралық терминалы шамамен 2,2 млн жолаушыға қызмет көрсетті.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 10%-ға көп.
Халықаралық рейстер саны 20,6 мыңға жетіп, 8,6%-ға артқан.
Әуежай одан әрі өсуге де дайындалып жатыр.
2029 жылға дейінгі жаңғырту жоспары шамамен 362 млн доллар инвестицияны көздейді, ал 2030 жылға қарай өткізу қабілетін жылына 19 млн жолаушыға дейін ұлғайту жоспарланған.
Қазақстан үшін негізгі міндет айқын: Еуропа мен Азия арасындағы өсіп жатқан жолаушылар ағынын тек елдің әуе кеңістігінен өткізу емес, оны қазақстандық әуежайларға қондырып, транзиттік ағынға айналдыру.
Таяу Шығыста халықаралық сұраныс 9,5%-ға төмендеді
Еуропа – Азия бағытының жоғары өсімі Таяу Шығыстағы күрделі жағдай аясында байқалып отыр.
Шілдеде Таяу Шығыс тасымалдаушыларының халықаралық жолаушылар сұранысы өткен жылмен салыстырғанда 9,5%-ға төмен болды.
Ұсынылған орын көлемі 5,8%-ға қысқарды, ал орындардың толу коэффициенті 3,3 пайыздық тармаққа төмендеп, 80,9%-ды құрады.
Егер Таяу Шығыс тасымалдаушыларын әлемдік статистикадан алып тастаса, халықаралық сұраныс 0,1%-ға төмендемей, 1,5%-ға өсер еді.
IATA Парсы шығанағы хабтары арқылы өтетін ағын біртіндеп қалпына келіп жатқанын айтады.
Сондықтан жолаушылардың ұзақ мерзімде Таяу Шығыстан Қазақстанға жаппай ауысуы туралы айтуға әлі ерте.
Бірақ геосаяси тәуекелдер Еуропа мен Азия арасындағы балама маршруттардың маңызын тағы да көрсетіп отыр.
Қымбат жанармай билет бағасына қысым жасай береді
Өсімді шектейтін тағы бір фактор бар.
«Жанармай бағасының жоғары болуы, экономикалық белгісіздік және геосаяси шиеленіс сақталғанымен, тасымалдаушылар жылдың соңғы бөлігіне сұранысқа сенім білдіріп отыр және қыркүйекте орын сыйымдылығын шамамен 3%-ға арттыруды жоспарлап отыр», — деді IATA-ның тұрақты даму жөніндегі аға вице-президенті және бас экономисі Мари Оуэнс Томсен.
AFP
IATA мәліметінше, әуе компаниялары қыркүйекте ұсынылатын орындар санын өткен жылмен салыстырғанда шамамен 3%-ға арттыруға дайындалып отыр.
Бірақ жанармайдың қымбат болуы негізгі тәуекелдердің бірі болып қала береді.
Жолаушы үшін бұл билет бағасына әсер етеді. Ал авиациялық хаб үшін маршруттың бәсекеге қабілеттілігіне ықпал етеді: Қазақстан арқылы транзит тек географиясымен ғана емес, сапардың жалпы құнымен де тартымды болуы керек.
Негізгі сыйлық — транзиттік жолаушылар ағыны
IATA-ның шілдедегі есебіндегі Қазақстан үшін ең қызықты көрсеткіш әлемдік +0,2% емес.
Ол — Еуропа – Азия бағытындағы +12,1%.
Солтүстік Америкада жалпы сұраныс 1,2%-ға, Таяу Шығыста 10%-ға төмендеген кезде, Еуропа мен Азия арасындағы жолаушылар дәлізі айтарлықтай өсіп жатыр.
Қазақстан қазірдің өзінде Варшаваны Астана және Алматы арқылы байланыстырып, Қытай бағытындағы рейстерді көбейтіп, әуежай инфрақұрылымына инвестиция салып келеді.
Бірақ нәтиже Қазақстанның өзін авиациялық хаб деп атауымен емес, Астана немесе Алматыны екі құрлық арасындағы ауысу нүктесі ретінде таңдаған жолаушылар санымен өлшенеді.
Бұған дейін біз Қазақстанның Еуразиядағы авиациялық хабты қалай қалыптастырып жатқанын егжей-тегжейлі жазған едік. Сол кезде ел әуежайларындағы жолаушылар ағыны, жаңа халықаралық бағыттар және инфрақұрылымның кеңеюі өсім көрсетіп отырған.
Енді сыртқы нарықтан тағы бір белгі келді: Еуропа – Азия бағыты шілдеде ең жылдам өскен ірі халықаралық әуе дәлізіне айналды.
