Қазақстан Париждегі Халықаралық ғарыш саммитінде көршілес елдерге спутник жасап беруге және Жерді ғарыштан бақылау жобаларын бірлесіп дамытуға дайын екенін мәлімдеді. Бұл туралы ел атынан қатысқан Премьер-Министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев айтты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Саммит 9–10 қыркүйекте Гран-Пале сарайында өтіп жатыр. Франция Президенті Эмманюэль Макронның шақыруымен ұйымдастырылған жиынға 120-ға жуық шетелдік делегация келген. Қатысушылар қатарында мемлекет және үкімет басшылары, ғарыш агенттіктерінің жетекшілері, ғалымдар, ғарышкерлер, әскери қызметшілер мен бизнес өкілдері бар.
Спутник құрастырудан ортақ жобаларға дейін
Қазақстан әріптестеріне спутниктік деректерді пайдалану және ғарыш аппараттарын жасау бағытында ынтымақтасуды ұсынды. Бұған қажетті өндірістік базаның бірі – Астанада жұмыс істейтін ғарыш аппараттарын құрастыру-сынау кешені.
Жаслан Мәдиев елдің ғарыш саласындағы мақсатын былай түсіндірді:
«Қазақстанның ғарыш саласының тарихы өте бай. Дәл осы Байқоңырдан адамзаттың ғарышты игеру дәуірі басталды. Бүгінде біздің міндетіміз – осы мұраны негізге ала отырып, заманауи әрі технологиялық тұрғыдан дербес ғарыш саласын дамыту. Біз Жерді қашықтан зондтау спутниктерін әзірлеуден бастап, ғарыш техникасын құрастыру мен сынауға дейінгі бағыттарда өз құзыреттерімізді жүйелі түрде күшейтіп келеміз. Сонымен қатар біз өзара тиімді әрі тең дәрежедегі әріптестікке дайынбыз. Бұл Жерді қашықтан зондтау бойынша бірлескен жобалардан бастап, өңірдегі көршілес елдер үшін спутниктер жасауға дейінгі ауқымды қамтиды».
Алдағы жоспарлардың бірі – 2030 жылға қарай Жерді қашықтан зондтайтын тоғыз спутниктен халықаралық топ құру. Мұндай аппараттар орбитадан жер бетін түсіріп, оның жағдайы туралы деректер жинайды.
Жоспар бойынша топқа Қазақстанның алты спутнигі және Моңғолия, Конго Республикасы мен Нигерияның бір-бір аппараты кіреді. Кейін олардың санын 14-ке дейін жеткізу көзделген.
KazSat-3 орнына жаңа аппарат дайындалады
Министрліктің мәліметінше, қазір орбитада Жерді қашықтан зондтауға арналған үш қазақстандық спутник жұмыс істейді: KazEOSat-1, KazEOSat-2 және KazSTSat.
Ал KazSat-2 мен KazSat-3 басқа міндет атқарады: олар ел аумағын спутниктік байланыс және хабар тарату қызметтерімен қамтиды. Осы ұлттық жүйені жаңғырту аясында KazSat-3 аппаратын KazSat-3R спутнигімен ауыстыру жоспарланған.
Республикалық ғарыштық байланыс орталығының хабарламасына сәйкес, KazSat-3 аппаратының есептік пайдалану мерзімі 2029 жылдың соңына дейін белгіленген. Жаңа спутник ұлттық байланыс жүйесінің одан әрі жұмысын қамтамасыз етуге тиіс.
Ғарыш инфрақұрылымындағы тағы бір оқиға – «Сұңқар» («Союз-5») зымыран-тасығышының алғашқы сынақ ұшырылымы. Министрлік дерегінше, ол 2026 жылғы 30 сәуірде Байқоңырдағы «Бәйтерек» кешенінен сәтті ұшырылды.
Орбитадағы қауіпсіздік те талқыланып жатыр
Париж саммитінің күн тәртібінде ғарыштағы қақтығыстардың алдын алу, орбиталардың шамадан тыс жүктелуі, ғарыш қоқысының көбеюі және ғарыш кеңістігін жауапты пайдалану мәселелері бар. Сондай-ақ қатысушылар жаңа технологиялар үшін бәсекені, Ай мен Марсты зерттеуді және жастарды ғарыш жобаларына тартуды талқылап жатыр.
Қазақстан делегациясы шетелдік әріптестермен технология алмасу және бірлескен жобалар жөнінде кездесулер өткізуді жоспарлаған. Министрлік хабарламасында жаңа келісімдерге қол қойылғаны немесе олардың қаржылық шарттары туралы мәлімет келтірілмеген.
Ғарыштан алынған деректердің күнделікті қолданысы туралы Қазақстанда спутниктік мониторинг арқылы егін мен табиғи апат тәуекелдерін бағалау жөніндегі материалымыздан оқуға болады.
