Қазақстан мен Бельгия ынтымақтастықты кеңейтуге келісті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен Бельгиялықтар Королі Филипп 12 қазанда қабылдаған бірлескен мәлімдемеде сауда, инвестиция, аса маңызды минералдар, жасанды интеллект, көлік және білім беру салаларындағы әріптестікті дамытудың негізгі бағыттарын белгіледі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Құжат 19 тармақтан тұрады. Онда екі елдің экономикалық байланыстарын нығайту, технологиялық ынтымақтастықты кеңейту және халықаралық ұйымдар аясындағы саяси диалогты жандандыру мәселелері қамтылған.
Бірлескен мәлімдеме Бельгиялықтар Королі Филипп пен Патшайым Матильданың Қазақстанға алғашқы мемлекеттік сапары аясында қабылданды. Корольдік жұптың сапары 2026 жылғы 11–14 қазан аралығына жоспарланған.
Қазақстан мен Бельгия қандай бағыттар бойынша ынтымақтасады?
Мемлекет басшысы мен Бельгия Королі екіжақты қатынастардың қазіргі жағдайын және болашақтағы даму мүмкіндіктерін жан-жақты талқылады.
Тараптар Қазақстан мен Бельгия арасындағы ынтымақтастық өзара сенім мен құрмет негізінде дамып келе жатқанын атап өтті.
Екі ел 2015 жылғы 21 желтоқсанда қабылданған Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы Кеңейтілген әріптестік және ынтымақтастық туралы келісім шеңберіндегі жұмысты жалғастыруға дайын екенін білдірді.
Бірлескен мәлімдемеде мына бағыттарға басымдық берілген:
- сауда, инвестиция және кәсіпкерлік байланыстар;
- аса маңызды минералдар, мұнай-химия және машина жасау;
- көлік, логистика және жаңартылатын энергетика;
- жасанды интеллект және цифрлық инфрақұрылым;
- ауыл шаруашылығы, ғылым және білім беру;
- денсаулық сақтау, экология және халықаралық қауіпсіздік.
Бұл бағыттар екіжақты әріптестіктің ауқымын кеңейтуді көздейді. Алайда мәлімдемеде жаңа инвестициялық жобалардың нақты құны немесе оларды іске асыру мерзімдері көрсетілмеген.
Бельгия Қазақстанның аса маңызды минералдарына қызығушылық танытты
Келіссөздердің негізгі экономикалық тақырыптарының бірі аса маңызды минералдар болды.
Тараптар бұл саладағы ынтымақтастықтың стратегиялық маңызын атап өтіп, мемлекеттік сапар аясында Аса маңызды минералдар жөніндегі дөңгелек үстелдің өткізілуін құптады.
Мұндай шикізат түрлері заманауи өнеркәсіпте, энергетикада, электроника өндірісінде және жоғары технологиялық жабдықтар жасауда қолданылады.
Қазақстан мен Бельгия мұнай-химия, өнеркәсіп, машина жасау және жаңартылатын энергетика салаларындағы байланысты да тереңдетуге ниетті.
Қазақстан үшін бұл бағыттар шикізатты терең өңдеу, жаңа технологияларды тарту және өндірістік кооперацияны дамыту тұрғысынан маңызды.
Бірлескен мәлімдемеде Қазақстанда бельгиялық бизнестің орнықты жұмыс істеп келе жатқаны және өзара сауда мен инвестицияларды арттыруға мүмкіндік бар екені атап өтілді.
Қазақстан – Бельгия іскерлік кеңесінің рөлі қандай?
Екі ел кәсіпкерлерінің арасындағы байланыстарды нығайтуға ерекше назар аударылды.
Тараптар «Қазақстан – Бельгия» іскерлік кеңесінің қызметін жоғары бағалап, мемлекеттік сапар аясында оның төртінші отырысының өткізілуін құптады.
Бұл алаң бизнес өкілдеріне жаңа әріптестер табуға, инвестициялық мүмкіндіктерді талқылауға және бірлескен жобаларды қарастыруға жағдай жасайды.
Әсіресе өнеркәсіп, технология, энергетика және логистика салаларындағы компаниялар үшін өзара байланыстарды кеңейтудің маңызы зор.
Дегенмен іскерлік кеңестің отырысы өздігінен жаңа инвестициялардың тартылғанын білдірмейді. Нақты нәтижелер кейінгі келісімдер мен жобалардың іске асуына байланысты болады.
Транскаспий бағыты Еуропа мен Азияны байланыстырады
Қазақстан мен Бельгия көлік-логистика саласындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға келісті.
Бірлескен мәлімдемеде Транскаспий халықаралық көлік бағытының Еуропа мен Азия арасындағы сенімді әрі орнықты көлік дәлізі ретіндегі рөлі артып келе жатқаны атап өтілді.
Бұл бағыт Қазақстан арқылы өтетін халықаралық жүк тасымалын дамытуға мүмкіндік береді.
Қазақстан үшін Транскаспий дәлізі транзиттік әлеуетті арттыру және экспорттық нарықтарға шығу жолдарын әртараптандыру тұрғысынан маңызды.
Ал Бельгиямен ынтымақтастық еуропалық логистикалық жүйелермен байланысты кеңейтуге ықпал етуі мүмкін.
Екі елдің ортақ мақсаты — Азия мен Еуропа арасындағы көлік байланысының тұрақтылығын арттыру.
Жасанды интеллект пен суперкомпьютерлер: жаңа әріптестік бағыты
Келіссөздерде цифрландыру мен жасанды интеллект мәселелеріне де ерекше назар аударылды.
Қазақстан мен Бельгия заманауи технологиялардың экономикалық даму мен бәсекеге қабілеттілік үшін маңызы артып келе жатқанын атап өтті.
Тараптар мына салаларда ынтымақтастық орнатуға мүдделі:
- жасанды интеллект;
- үлкен деректерді өңдеу;
- бұлтты технологиялар;
- суперкомпьютер инфрақұрылымы;
- деректерді өңдеу орталықтары.
Бұл бағыттар Қазақстанның цифрлық экономиканы дамыту және жасанды интеллект технологияларын енгізу жоспарларымен үндеседі.
Бельгиямен ықтимал әріптестік ғылыми зерттеулер, технология алмасу және бірлескен цифрлық жобалар үшін жаңа мүмкіндіктер ашуы мүмкін.
Әзірге тараптар осы салалардағы ынтымақтастыққа қызығушылық білдірді. Нақты бірлескен суперкомпьютер немесе деректер орталығын салу туралы шешім жарияланған жоқ.
Ауыл шаруашылығы мен азық-түлік өндірісінде қандай жоспар бар?
Қазақстан мен Бельгия ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастықтың әлеуетін жоғары бағалады.
Екі ел ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасын кеңейтуге, тамақ өнеркәсібін дамытуға және заманауи агротехнологияларды енгізуге жәрдемдесуге ниетті.
Бұл бағыттағы байланыстар ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу, өндіріс тиімділігін арттыру және жаңа технологияларды қолдану мәселелерін қамтуы мүмкін.
Қазақстан үшін агроөнеркәсіп кешенін жаңғырту және экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту маңызды міндеттердің бірі болып қала береді.
Ал Бельгиямен ынтымақтастық осы бағыттағы халықаралық тәжірибені пайдалануға мүмкіндік бере алады.
Қазақстан мен Бельгия университеттері бірлескен бағдарламалар әзірлемек
Мемлекеттік сапар аясында Қазақстан-Бельгия ректорлар форумының өткізілуі де бірлескен мәлімдемеде көрініс тапты.
Тараптар жоғары білім мен ғылым саласындағы байланысты кеңейтуді қолдады.
Негізгі бағыттар ретінде бірлескен білім беру бағдарламалары, академиялық ұтқырлық, ғылыми зерттеулер және университеттер мен ғылыми орталықтар арасындағы әріптестік аталды.
Мұндай ынтымақтастық студенттер мен оқытушылардың халықаралық тәжірибе алмасуына, ғылыми жобаларға қатысуына және білім беру бағдарламаларын дамытуына жағдай жасай алады.
Екі елдің жоғары оқу орындары арасындағы нақты келісімдер осы бастамалардың іс жүзіндегі нәтижесін айқындайды.
Алматы декларациясы мен денсаулық сақтау неге маңызды?
Қазақстан мен Бельгия денсаулық сақтау саласындағы әріптестікті нығайтуға да дайын екенін растады.
Негізгі назар алғашқы медициналық-санитариялық көмекті дамытуға аударылды.
Бірлескен мәлімдемеде 1978 жылғы Алматы декларациясы мен 2018 жылғы Астана декларациясының қағидаттары ерекше аталды.
Бұл құжаттар халыққа қолжетімді алғашқы медициналық көмекті дамытуға бағытталған халықаралық бастамалармен байланысты.
Екі ел Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының алғашқы медициналық-санитариялық көмек жөніндегі Жаһандық коалициясы шеңберінде ынтымақтастықты жалғастыруға ниетті.
Сонымен қатар 2026 жылғы 14 қазанда Алматыда «Алматы декларациясының 50 жылдығы: болашақ ұрпақ үшін мықты алғашқы медициналық-санитариялық көмек қалыптастыру» атты конференция өткізу жоспарланған.
Тараптар осы конференция қорытындысында қол жеткізілетін уағдаластықтарға сәйкес бірлескен бастамаларды іске асырудың маңызын атап өтті.
Климат, су тапшылығы және экология мәселелері де талқыланды
Қазақстан мен Бельгия қоршаған ортаны қорғау мәселелерін де ынтымақтастықтың маңызды бағыты ретінде белгіледі.
Тараптар климаттың өзгеруіне, су ресурстарының тапшылығына және қоршаған ортаның тозуына қарсы бірлескен күш-жігер қажет екенін атап өтті.
Сонымен қатар орнықты даму қағидаттарын ілгерілетуге дайын екенін білдірді.
Қазақстан үшін су ресурстарын тиімді пайдалану, экологиялық тұрақтылық және климаттық өзгерістерге бейімделу ұзақ мерзімді экономикалық даму мәселелерімен тығыз байланысты.
Мәлімдемеде нақты экологиялық жобалар көрсетілмегенімен, бұл бағыттар алдағы ынтымақтастықтың күн тәртібіне енгізілді.
Қызметтік паспорттар мен дипломаттар отбасына қатысты не өзгереді?
Екі ел дипломатиялық қатынастардың практикалық мәселелерін де назардан тыс қалдырмады.
Тараптар Қазақстан мен Бенилюкс елдері арасындағы қызметтік паспорт иелерін визалық талаптардан босату туралы келісімге өзгерістер енгізетін 2024 жылғы 7 қарашадағы хаттаманың күшіне енуін құптады.
Бұл ереже қызметтік паспорт иелеріне қатысты. Ол Қазақстан мен Бельгияның барлық азаматтары үшін жалпы визасыз режим енгізілгенін білдірмейді.
Сондай-ақ дипломатиялық өкілдіктер, халықаралық ұйымдар жанындағы өкілдіктер және консулдық мекемелер қызметкерлерінің отбасы мүшелеріне ақылы еңбек қызметімен айналысуға мүмкіндік беретін екіжақты келісім бойынша келіссөздерді аяқтау жоспарланып отыр.
Тараптар бұл құжатқа қол қоюды 2027 жылы Қазақстан мен Бельгия арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнағанына 35 жыл толуына орай нақты нәтижелердің бірі ретінде қарастырады.
БҰҰ, ЕҚЫҰ және халықаралық қауіпсіздік
Қасым-Жомарт Тоқаев пен Король Филипп халықаралық күн тәртібіндегі мәселелер бойынша да пікір алмасты.
Екі ел көпжақты ынтымақтастыққа, халықаралық құқық қағидаттарына және Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтаудағы орталық рөліне бейілді екенін растады.
Тараптар БҰҰ мен ЕҚЫҰ аясында, сондай-ақ «Қазақстан – Еуропалық Одақ» және «Орталық Азия – Еуропалық Одақ» форматтарында саяси диалогты жандандыруға келісті.
Бұдан бөлек, 1972 жылғы биологиялық және уытты қаруға тыйым салу туралы халықаралық конвенцияны одан әрі нығайтуға мүдделілік білдірілді.
Бұл Қазақстан мен Бельгияның екіжақты экономикалық байланыстармен қатар халықаралық қауіпсіздік мәселелерінде де өзара іс-қимылды жалғастыруға ниетті екенін көрсетеді.
Король Филипптің алғашқы мемлекеттік сапары нені өзгертеді?
Бельгиялықтар Королі Филипп пен Патшайым Матильданың Қазақстанға алғашқы мемлекеттік сапары екі елдің дипломатиялық қатынастары үшін маңызды кезеңге айналды.
Бірлескен мәлімдеменің ерекшелігі — онда дәстүрлі сауда және саяси байланыстармен қатар болашақ экономиканың негізгі бағыттарына ерекше назар аударылуы.
Аса маңызды минералдар, жасанды интеллект, суперкомпьютер инфрақұрылымы, жаңартылатын энергетика және халықаралық логистика алдағы ынтымақтастықтың басым салалары ретінде белгіленді.
Сонымен бірге білім беру, медицина, экология және халықаралық қауіпсіздік мәселелері де ортақ күн тәртібінен орын алды.
Келіссөздер қорытындысында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Король Филипп Қазақстан-Бельгия әріптестігіне жаңа серпін беруге дайын екенін растады.
Ал бірлескен мәлімдемеде көрсетілген бастамалардың нақты нәтижесі алдағы келісімдерге, инвестициялық жобаларға және екі елдің практикалық ынтымақтастығына байланысты болады.
Бұған дейін біз Қасым-Жомарт Тоқаевтың Бельгия корольдік жұбының Қазақстанға сапарын тарихи маңызы бар оқиға деп атағаны туралы жазған едік. Мемлекет басшысы Король Филипп пен Патшайым Матильданы Астана әуежайында қарсы алып, бұл сапардың екіжақты қатынастарды нығайтудағы маңызын атап өткен болатын.
