Қазақстандағы құны шамамен 1,8 миллиард доллар болатын Ақтоғай мыс балқыту зауытының құрылысына қатысатын қытайлық CNMC компаниясы жұмысты белгіленген мерзімде аяқтап, өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтауға міндеттеме алды. Бұл мәселе 2026 жылғы 20 қазанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев пен China Nonferrous Metal Mining тобы директорлар кеңесінің төрағасы Вэнь Ганның кездесуінде талқыланды. Ақорданың ресми хабарлауынша, тараптар жаңа зауыттың құрылысы, озық технологияларды пайдалану, жергілікті мамандарды даярлау және Қазақстан мен Қытай арасындағы өнеркәсіптік ынтымақтастықты кеңейту мәселелеріне назар аударды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесу Ақтоғай кен орнында ірі металлургиялық кешеннің құрылысы ресми басталған күні өтті. Жаңа кәсіпорын жылына 300 мың тонна катодты мыс өндіруге есептелген, ал алғашқы өнімді 2030 жылы алу жоспарланып отыр.
Бұл жобаның маңызы тек жаңа зауыт салумен шектелмейді. Қазақстан үшін негізгі мақсат – өз жерінде өндірілген шикізатты терең өңдеу, дайын металл шығару, жаңа жұмыс орындарын ашу және халықаралық технологиялық тәжірибені пайдалану.
Тоқаев пен Вэнь Ган қандай мәселелерді талқылады?
Қасым-Жомарт Тоқаев China Nonferrous Metal Mining тобының Қазақстанның индустриялық әлеуетін дамытуға қосып отырған үлесін жоғары бағалады.
Мемлекет басшысы компанияның халықаралық тау-кен және металлургия салаларындағы мол тәжірибесіне назар аударды.
Кездесудің басты тақырыбы Абай облысындағы Ақтоғай кен орнында салынып жатқан мыс балқыту зауыты болды.
Президент бұл кәсіпорынның құрылысы өңір экономикасы мен еліміздің өңдеу өнеркәсібіне жаңа серпін беретінін атап өтті.
Ақтоғай жобасы Қазақстанда шикізатты өндіруден дайын металл шығаруға дейінгі өндірістік тізбекті кеңейтуге бағытталған.
Бұл тәсіл ел ішінде қалыптасатын қосылған құнды арттыруға және металлургия саласындағы технологиялық мүмкіндіктерді дамытуға жағдай жасайды.
Сонымен қатар тараптар Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда-инвестициялық байланыстардың маңызын талқылады.
Қытайлық CNMC Қазақстанға қандай уәде берді?
Кездесу барысында CNMC басшысы Вэнь Ган Президентке ауқымды жобаны жүзеге асыруға сенім білдіргені үшін алғыс айтты.
Ол Қасым-Жомарт Тоқаевтың зауыт құрылысын бастау рәсіміне қатысуын да ерекше атап өтті.
Вэнь Ган компанияның құрылыс жұмыстарын жоғары деңгейде жүргізетінін және белгіленген мерзімде аяқтайтынын жеткізді.
Бұл ретте озық технологияларды қолдану көзделіп отыр.
CNMC басшысы өнеркәсіптік және экологиялық қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтау мәселесіне де тоқталды.
Мұндай міндеттемелер ірі металлургиялық өндіріс үшін ерекше маңызды.
Өйткені мыс балқыту зауытын салу күрделі технологиялық жабдықтарды орнатуды, инженерлік жүйелерді іске қосуды және өндірістік процестердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуді талап етеді.
Әзірге Ақорданың хабарламасында құрылыс кезеңдерінің егжей-тегжейлі кестесі немесе қолданылатын технологиялардың нақты атаулары көрсетілмеген.
Сондықтан компания басшысының мәлімдемесі жобаны жүзеге асыру барысында орындалуға тиіс міндеттемелер ретінде қарастырылады.
$1,8 миллиардтық жоба: Ақтоғайда қандай кәсіпорын пайда болады?
Ақтоғай мыс балқыту зауыты Қазақстандағы ірі металлургиялық инвестициялық жобалардың бірі саналады.
Жобаны KAZ Minerals тобы жүзеге асырады. Қытайлық NFC компаниясы инженерлік серіктес ретінде қатысады.
Инвестиция көлемі шамамен 1,8 миллиард долларды құрайды.
Кәсіпорынның жобалық қуаты жылына 300 мың тонна катодты мыс өндіруге есептелген.
Катодты мыс – жоғары дәрежеде тазартылған металл. Ол электр энергетикасында, кабель өндірісінде, машина жасауда және басқа да өнеркәсіптік салаларда қолданылады.
Жаңа кешен Ақтоғайдағы қолданыстағы тау-кен өндірісімен байланысты болады.
Кен орнынан алынған мыс концентраты жаңа зауытта өңделіп, дайын металлға айналады.
Бұл Қазақстанда өндірілген шикізаттың бір бөлігін ел ішінде тереңірек өңдеуге мүмкіндік береді.
Кәсіпорында мыстан бөлек, алтын, күміс, күкірт қышқылы және басқа да ілеспе өнімдер шығару жоспарланған.
Неліктен Қазақстан үшін мысты терең өңдеу маңызды?
Қазақстан пайдалы қазбаларға бай мемлекеттердің қатарына жатады.
Алайда шикізат қорының мол болуы экономикалық тиімділіктің автоматты түрде жоғары болатынын білдірмейді.
Маңызды мәселе – өндірілген ресурстардың қаншалықты терең өңделетіні және дайын өнімнің қандай бөлігі ел ішінде шығарылатыны.
Мыс өндірісінде бірнеше негізгі технологиялық кезең бар.
Алдымен кен өндіріледі, кейін байыту фабрикаларында мыс концентраты алынады, одан соң металлургиялық өңдеу арқылы тазартылған мыс шығарылады.
Әр кезең қосымша жабдықтарды, инженерлік шешімдерді, мамандарды және өндірістік қызметтерді қажет етеді.
Сондықтан өңдеу деңгейінің жоғарылауы ел ішінде қосымша экономикалық қызметтің қалыптасуына мүмкіндік береді.
Ақтоғайдағы жаңа кәсіпорын осы бағыттағы маңызды өндірістік буынға айналуға тиіс.
Оның іске қосылуы Қазақстанның мыс өндірісіндегі мүмкіндіктерін кеңейтіп, дайын металл шығаруды арттыруға жағдай жасайды.
Алғашқы мыс 2030 жылы өндіріледі
Ақтоғай мыс балқыту зауытында алғашқы катодты мысты 2030 жылы алу жоспарланған.
Бұл мерзім жобаның негізгі өндірістік межесі болып отыр.
Оған дейін құрылыс жұмыстары жүргізіліп, технологиялық жабдықтар орнатылып, инженерлік инфрақұрылым дайындалуы қажет.
Сонымен бірге өндірістік жүйелерді сынақтан өткізу және қызметкерлерді болашақ жұмысқа дайындау міндеттері тұр.
Металлургиялық кәсіпорындарда технологиялық процестердің өзара байланысы өте жоғары.
Сондықтан бір жүйенің жұмысы екіншісінің тиімділігіне әсер етуі мүмкін.
Құрылыс сапасы мен жабдықтардың сенімділігі болашақ өндірістің тұрақтылығын анықтайтын негізгі факторлардың қатарында.
Осы тұрғыдан алғанда, CNMC басшысының мерзім мен сапаға қатысты міндеттемелері жобаның алдағы кезеңдері үшін маңызды.
Абай облысында мыңнан астам жұмыс орны ашылады
Жаңа зауыттың құрылысы мен іске қосылуы өңірдің еңбек нарығына да әсер етеді.
Жоба аясында мыңнан астам жаңа жұмыс орнын құру көзделген.
Бұл Абай облысының тұрғындары үшін өнеркәсіп саласында еңбек ету мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Заманауи металлургиялық кәсіпорындарға технологиялық жабдықтарды басқаратын операторлар, инженерлер, энергетиктер, автоматтандыру мамандары, жөндеу қызметкерлері және өндірістік қауіпсіздік саласының мамандары қажет.
Мұндай өндірісте кәсіби дайындық ерекше маңызға ие.
Өйткені күрделі технологиялық процестерді басқару теориялық біліммен қатар тәжірибелік дағдыларды да талап етеді.
Сондықтан жергілікті кадрларды даярлау мәселесі жобаның әлеуметтік және өндірістік нәтижелеріне тікелей байланысты.
CNMC жергілікті мамандарды даярлауға қатыспақ
Вэнь Ганның айтуынша, жаңа зауыттың құрылысы Қазақстан мен Қытай арасындағы кадр даярлау және тәжірибе алмасу салаларындағы ынтымақтастықты кеңейтеді.
Бұл – жобаның ұзақ мерзімді маңызын арттыратын бағыттардың бірі.
Шетелдік инженерлік компаниялардың қатысуы күрделі өндірістік технологияларды игеру барысында жергілікті мамандар үшін тәжірибе жинақтауға мүмкіндік береді.
Мұндай ынтымақтастық өндірістік жабдықтарды пайдалану, техникалық қызмет көрсету, технологиялық процестерді басқару және қауіпсіздік талаптарын орындау салаларын қамтуы мүмкін.
Алайда нақты қандай оқу бағдарламалары ұйымдастырылатыны, қанша маман даярланатыны және олардың қай жерде оқытылатыны әзірге жарияланған жоқ.
Жобаның кадрлық нәтижесі осы бағыттағы жоспарлардың қалай жүзеге асырылатынына байланысты болады.
Экологиялық қауіпсіздікке неге ерекше назар аударылды?
Кездесудегі маңызды мәселелердің бірі – жаңа металлургиялық кешеннің экологиялық қауіпсіздігі.
CNMC басшысы құрылыс барысында өнеркәсіптік және экологиялық талаптардың қатаң сақталатынын жеткізді.
Мыс балқыту өндірісі күрделі технологиялық процестерге негізделеді.
Мұндай кәсіпорындарда газдарды тазарту, өндірістік қалдықтарды басқару, су ресурстарын пайдалану және технологиялық процестерді бақылау жүйелері маңызды рөл атқарады.
Қоршаған ортаға ықпалды азайту үшін тиісті технологиялық шешімдер мен тұрақты мониторинг қажет.
Сонымен қатар еңбек қауіпсіздігі талаптарының орындалуы қызметкерлердің денсаулығын қорғау және өндірістік тәуекелдерді төмендету үшін маңызды.
Дегенмен Ақорданың хабарламасында зауыттың нақты экологиялық көрсеткіштері, шығарындылар көлемі немесе қолданылатын тазарту жүйелерінің сипаттамалары келтірілмеген.
Бұл деректер жобаның тиісті техникалық және экологиялық құжаттарында нақтылануы мүмкін.
Қазақстан мен Қытайдың өнеркәсіптік байланысы кеңейіп келеді
Қасым-Жомарт Тоқаев Қытайдың Қазақстан үшін маңызды стратегиялық және экономикалық серіктес екенін атап өтті.
Екі елдің ынтымақтастығы сауда, инвестиция, өнеркәсіп және инфрақұрылым бағыттарын қамтиды.
Ақтоғай мыс балқыту зауыты осы байланыстардың металлургия саласындағы нақты жобаларының бірі болып отыр.
Қазақстан үшін халықаралық серіктестердің қатысуы күрделі инженерлік шешімдерді іске асыруға және өндірістік тәжірибені кеңейтуге мүмкіндік береді.
Қытайлық компаниялар үшін мұндай жобалар өз технологиялық және инженерлік мүмкіндіктерін халықаралық нарықта қолдануға жағдай жасайды.
Сонымен қатар өнеркәсіптік ынтымақтастықтың тиімділігі ұзақ мерзімді нәтижелермен өлшенеді.
Олардың қатарында өндірістің тұрақты жұмыс істеуі, технологиялық тәжірибенің берілуі, жергілікті мамандардың даярлануы және жаңа өндірістік байланыстардың қалыптасуы бар.
Жаңа зауыт өңір экономикасына қалай әсер етуі мүмкін?
Ақтоғай жобасының Абай облысы үшін бірнеше ықтимал экономикалық әсері бар.
Біріншіден, өңірде жаңа өнеркәсіптік өндіріс қалыптасады.
Екіншіден, тұрақты жұмыс орындарының ашылуы тұрғындардың еңбек нарығындағы мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Үшіншіден, ірі зауыттың жұмысы көлік, логистика, жабдықтау және техникалық қызмет көрсету салаларына қосымша сұраныс тудыруы мүмкін.
Төртіншіден, жергілікті мамандардың күрделі металлургиялық технологиялармен жұмыс істеу тәжірибесі артады.
Алайда бұл әсерлердің нақты ауқымы кәсіпорынның іске қосылу мерзіміне, өндірістік қуатына және жергілікті компаниялардың жобаға қатысу деңгейіне байланысты болады.
Сондықтан өңір үшін негізгі міндеттердің бірі – жаңа өндірістің мүмкіндіктерін ұзақ мерзімді экономикалық дамуға пайдалану.
Қытайлық компанияның уәдесі қалай бағаланады?
CNMC басшысы құрылыс сапасы, белгіленген мерзімдер және қауіпсіздік талаптары бойынша міндеттемелерін растады.
Бұл мәлімдемелер жобаның болашақтағы орындалуын бағалау үшін маңызды бағдар бола алады.
Алдағы уақытта құрылыс жұмыстарының нақты ілгерілеуі, жабдықтарды орнату, өндірістік инфрақұрылымның дайындық деңгейі және алғашқы өнімнің алынуы негізгі көрсеткіштерге айналады.
Сонымен бірге кадр даярлау және технологиялық тәжірибе алмасу салаларындағы нақты нәтижелер де маңызды болады.
Жобаның табысты жүзеге асуы Қазақстанның металлургиялық өндірісін кеңейтіп қана қоймай, өңдеу өнеркәсібіндегі халықаралық кооперацияны нығайтуға мүмкіндік береді.
Кездесудің басты нәтижесі қандай?
Қасым-Жомарт Тоқаев пен Вэнь Ганның кездесуі Ақтоғай мыс балқыту зауытының құрылысы басталған маңызды кезеңде өтті.
Президент жаңа кәсіпорынның Қазақстан экономикасы үшін стратегиялық маңызын атап өтті.
Ал CNMC басшысы құрылысты сапалы әрі белгіленген мерзімде жүргізуге, озық технологияларды қолдануға және қауіпсіздік талаптарын сақтауға дайын екенін жеткізді.
Тараптар жергілікті мамандарды даярлау мен тәжірибе алмасу бағытындағы ынтымақтастықты кеңейту мүмкіндіктеріне де назар аударды.
Кездесу қорытындысында Ақтоғай жобасы Қазақстан мен Қытай арасындағы өнеркәсіптік кооперацияның жаңа кезеңіне негіз бола алатыны атап өтілді.
Бұған дейін Қазақстандағы өнеркәсіптік жаңғырту және KAZ Minerals Smelting/NFC мыс балқыту зауытының стратегиялық жобалар қатарында тұрғаны туралы жазған едік. Енді Ақтоғайда құрылыс басталып, қытайлық серіктес жұмыстың сапасы мен мерзіміне қатысты міндеттемелерін растады. Жобаның келесі маңызды межесі – 2030 жылы алғашқы катодты мысты өндіру.
