Бюджет қысқарса да, балаға көмек үзілмеуі керек. Самарқандта ашылған дүниежүзілік саммитте балалардың еміне, білімі мен қауіпсіздігіне қажетті қызметтерді қаржы тапшылығы кезінде де сақтау ұсынылып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Балалардың әл-ауқатына инвестиция салу» саммиті 21–22 қазанда өтеді. Ұйымдастырушылардың мәліметінше, оған 100-ден астам елден 600-ден аса адам қатысады деп күтілуде. Қорытынды декларация жобасындағы ұсыныстардың бірі — бюджет мүмкіндігі шектелген кезде балаларға қажетті қызметтерді қаржыландыруды қорғау.
investinchildren.uz
Әр отбасы үшін мұның мәні түсінікті. Баланың емі жалғаса ма? Оңалтуға қолы жете ме? Мүгедектігі бар оқушы мектепте өзіне қажетті қолдауды ала ма?
Декларация жобасы мемлекеттік міндеттемелерді қаржыландырумен, нақты мерзімдермен және есептілікпен байланыстыруды ұсынады. Құжатты 22 қазанда қабылдау жоспарланған.
Әлеуметтік қорғау мен балалар онкологиясы бір алаңда талқыланады
Самарқандта саммит пен балалар онкологиясы жөніндегі II халықаралық конгрестің бірлескен ашылу рәсімі өтті. Өзбекстан Сыртқы істер министрлігінің «Дунё» ақпарат агенттігі хабарлағандай, рәсімге Өзбекстанның бірінші ханымы Зироат Мирзиёева, БҰҰ Бас хатшысының балаларға қатысты зорлық-зомбылық мәселелері жөніндегі арнайы өкілі Наджат Маалла М’жид және Ұлттық әлеуметтік қорғау агенттігі директорының бірінші орынбасары Шахноза Мирзиёева қатысқан. БҰҰ Бас хатшысының орынбасары Амина Мохаммед бейнебайланыс арқылы қосылған.
Екі бағдарламаның тоғысуы баланың аурухана қабырғасынан тыс өмірін де қамтуға мүмкіндік береді. Ұзақ ем оның оқуына, қатарластарымен араласуына және ата-анасының жұмысына әсер етеді.
Сондықтан диагностика мен дәрі-дәрмектің қолжетімділігімен бірге отбасын қолдау, білім беру және оңалту мәселелері қаралып жатыр.
Саммит Өзбекстанның бастамасымен, БҰҰ Бас хатшысының балаларға қатысты зорлық-зомбылық мәселелері жөніндегі арнайы өкілімен, ЮНИСЕФ-пен, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен және Дүниежүзілік банкпен бірлесіп ұйымдастырылған.
Дүниежүзілік банк ерте жастан қолдау көрсетудің мәнін атады
Кездесудің негізгі бағыттарының бірі — бала мектепке барғанға дейін көрсетілетін көмек. Дұрыс тамақтану, ананың денсаулығы, қауіпсіз орта мен ерте даму баланың оқуға қандай дайындықпен келетінін айқындайды.
Дүниежүзілік банктің Орталық Азия бойынша өңірлік директоры Наджи Бенхассин саммит алдындағы үндеуінде ерте балалық шаққа салынған инвестицияның адам өміріне ұзақ мерзімді әсерін атап өтті.
«Балаларға, әсіресе олардың өмірінің алғашқы жылдарына салынған инвестициядан артық инвестиция жоқ», — деді Наджи Бенхассин.
Ол Өзбекстанда мектепке дейінгі біліммен қамту деңгейінің 30 пайыздан 75 пайызға өскеніне де тоқталды. Балабақшаның қолжетімді болуы балаға сөйлеу, қарым-қатынас жасау және өздігінен әрекет ету дағдыларын ертерек дамытуға жағдай жасайды.
«Имконда» балабақша мен оңалту біріктірілген
Саммит аясындағы әңгіме мекемелердің жұмысымен танысу арқылы жалғасып жатыр. Басқосу қарсаңында халықаралық сарапшылар мен журналистер Самарқандтағы «Имкон» орталығына барды.
investinchildren.uz
Орталық 2026 жылғы қазанда ашылған. Мұнда он топқа бөлінген 150 орын бар. Бұған қоса, ай сайын үш жастан 18 жасқа дейінгі 100 балаға дейін амбулаториялық оңалту көмегін ала алады.
Мектепке дейінгі білім медициналық, психологиялық және педагогикалық қолдаумен ұштастырылған. Мамандар балалардың қимыл-қозғалысын, сөйлеуін, қарым-қатынас жасау және өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларын дамытуға көмектеседі.
Отбасы үшін мұндай орталықтың артықшылығы — мамандардың өзара келісіп жұмыс істеуі. Білім беру мен оңалту бір мекемеде өтіп, баланың қажетіне қарай бірін-бірі толықтыра алады.
Әлеуметтік қызметкерлер көмек сұрап келмеген отбасыларды да анықтайды
Тағы бір мысал — «Инсон» орталықтары мен махаллалардағы әлеуметтік қызметкерлердің жұмысы. Махалла Өзбекстанда жергілікті қауымдастық әрі азаматтардың өзін-өзі басқару органы ретінде қызмет етеді.
Әлеуметтік қызметкерлер қолдауға мұқтаж адамдарды анықтап, олардың қажеттілігін бағалайды және тиісті көмекті ұйымдастырады.
Ұйымдастырушылар жариялаған дерекке сәйкес, Өзбекстанда 208 «Инсон» орталығы бар, махаллаларда 9 мың әлеуметтік қызметкер жұмыс істейді. Үш жылда көмекке мұқтаж 600 мыңнан астам адам мен отбасы қосымша анықталған.
Мұндай тәсіл ата-ана қай мекемеге жүгіну керегін өз бетінше анықтағанша күтпей, қолдау көрсетуге мүмкіндік береді. Әсіресе баланың дертіне табыс тапшылығы мен тұрақты күтім қажеттілігі қатар қосылғанда, көмектің дер кезінде жетуі маңызды.
Ұйымдастырушылардың мәліметінше, мәселелердің 80 пайызы махалла деңгейінде шешіледі. Әлеуметтік қызметтер мен көмек түрлерінің саны 2023 жылғы 23-тен 2026 жылы 140-қа жеткен.
Елдерден нақты мерзім мен нәтиже туралы есеп күтіледі
Самарқанд декларациясының жобасында ұлттық мақсаттарға мерзім белгілеу, жауапты мекемелерді айқындау және көмектің қолжетімділігі, қызмет сапасы мен нәтижелері туралы тұрақты есеп беру ұсынылған.
Бұл бөлінген қаржының көлемімен шектелмей, қанша бала қажетті қолдау алғанын және соның арқасында оның өмірінде не өзгергенін бағалауға мүмкіндік береді.
Бұған дейін біз Қазақстанда ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар қандай кедергілерге тап болатынын жазған едік. Олардың арасында педагогтердің даярлығы мен мектептердегі арнайы ресурстардың жеткіліксіздігі бар. Баланың білім алуға құқығы болғанымен, отбасы күнделікті өмірде осы қиындықтармен бетпе-бет келеді.
