Қазақстан Каспийді қорғауға халықаралық қолдау іздеп отыр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қазандағы халықаралық кездесулерде инвестиция, энергетика және табиғатты қорғау мәселелерін көтерді. Ақорданың ресми мәліметіне сәйкес, 16 қазанда Ереванда өткен COP17 аясындағы Биоалуантүрлілік бойынша көшбасшылар саммитінде Мемлекет басшысы сирек жануарларды сақтау нәтижелерін таныстырып, Каспий экожүйесіне төніп тұрған қауіпке назар аударды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұған дейін, 15 қазанда Бакуде Президент Қатар Әмірі шейх Тәмим бен Хамад Әл Тәнимен және Израиль Президенті Ицхак Герцогпен кездескен еді. Бұл келіссөздерде Қазақстанның сауда-экономикалық және инвестициялық мүдделері талқыланды.
Қатармен инвестиция және энергетика, Израильмен сауда талқыланды
Бакуде өткен кездесуде Қасым-Жомарт Тоқаев пен Қатар Әмірі екіжақты ынтымақтастықты нығайтуға назар аударды. Негізгі тақырыптардың бірі бірлескен инвестициялық және энергетикалық жобаларды жүзеге асыру перспективасы болды.
Тараптар халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі мәселелер, соның ішінде Таяу Шығыстағы ахуал жөнінде де пікір алмасты.
Израиль Президенті Ицхак Герцогпен келіссөзде сауда-экономикалық және инвестициялық байланыстарды кеңейту мүмкіндіктері қаралды. Мемлекет басшылары екі ел арасындағы ынтымақтастықтың қазіргі жағдайын және оны одан әрі дамыту перспективаларын талқылады.
Алайда осы кездесулердің қорытындысы бойынша нақты жаңа инвестициялық келісімдерге қол қойылғаны немесе қосымша қаржы көлемі туралы мәлімет жарияланған жоқ. Сондықтан әзірге сөз экономикалық серіктестікті дамыту бағытындағы келіссөздер туралы болып отыр.
Экологиялық мәдениет Конституцияда бекітілді
Еревандағы COP17 саммитінде Президент Қазақстанның табиғатты қорғау саясатына тоқталды. Ол экологиялық жауапкершілікті мемлекеттік деңгейде нығайтудың маңызын атап өтті.
«Ел тарихында алғаш рет жоғары экологиялық мәдениет қалыптастыру мемлекеттіліктің негізін құрайтын қағидаттардың бірі ретінде Ата заңымызда бекітілді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы «Таза Қазақстан» бастамасына да назар аударды. Оның айтуынша, бұл қозғалыс қоршаған ортаны тазарту шараларымен шектелмей, азаматтардың дүниетанымы мен күнделікті өмір салтына ықпал ететін жалпыұлттық құндылыққа айналып келеді.
Қазақстандағы киік саны 4,7 миллионға жетті
Президент табиғатты қорғау саласындағы нәтижелерді нақты көрсеткіштермен таныстырды. Соның бірі – киік популяциясының қалпына келуі.
2003 жылы Қазақстанда небәрі 21 мың киік болған. Ал 2026 жылдың көктемінде олардың саны 4,7 миллионға жетті.
Мемлекет басшысының мәліметінше, бүгінде әлемдегі киіктердің шамамен 98 пайызы Қазақстан аумағында мекендейді.
Қар барысының саны да қалпына келіп жатыр. Өткен ғасырдың 1990-жылдарында жойылып кету қаупіне жақындаған жануардың популяциясы шамамен 190 басқа дейін өскен.
Қазақстанда қар барысы мекендейтін аумақтың 70 пайызға жуығы ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға тиесілі. Президент бұл нәтижені мемлекеттік органдардың, ғалымдардың және халықаралық серіктестердің ұзақ жылғы жұмысының нәтижесі ретінде атады.
Тұран жолбарысы мен Пржевальский жылқысы қайта жерсіндірілуде
Қазақстан сирек жануарларды қорғаумен қатар, бұрын мекендеген табиғи ортасына қайта қайтару жобаларын да жүзеге асырып жатыр.
Олардың қатарында Тұран жолбарысын қайта жерсіндіру және Пржевальский жылқысының популяциясын қалпына келтіру жұмыстары бар.
Бұл бастамалардың мақсаты жануарлар санын көбейтумен ғана шектелмейді. Жобалар олардың табиғи мекендеу ортасын қалпына келтіруді және экожүйелердің тұрақтылығын сақтауды да көздейді.
Каспий итбалығының саны бір ғасырда 730 мыңға азайды
Саммиттегі ең өзекті мәселелердің бірі Каспий теңізінің болашағы болды.
Президенттің мәліметінше, соңғы жүз жылда Каспий итбалығының саны 1 миллионнан 270 мыңға дейін азайған. Яғни популяция шамамен 73 пайызға қысқарған.
Қазақстанда Каспий итбалығы сирек кездесетін және жойылу қаупі төнген жануарлар қатарына ресми түрде енгізілген.
«Каспий теңізінің Арал тағдырын қайталауына жол бермеуіміз қажет», – деді Мемлекет басшысы.
Тоқаев Каспий маңындағы бес мемлекетті және халықаралық қоғамдастықты теңіздің бірегей экожүйесін қорғау үшін бірлескен шараларды күшейтуге шақырды.
Қазақстан Каспийдің су ресурстарын сақтауға бағытталған халықаралық бағдарлама қабылдау бастамасын да көтеріп отыр. Мұндай құжатты жүзеге асыру үшін теңіз жағалауындағы мемлекеттердің келісілген әрекеті қажет.
Қазақстан халықаралық экологиялық қор құруды ұсынды
COP17 аясында Қазақстан табиғатты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған бірқатар бастама таныстырды.
Негізгі ұсыныстар:
- Биоалуантүрлілікті сақтауға арналған халықаралық қор құру.
- Ұлттық генетикалық биоалуантүрлілік банкін дамыту.
- Алматыда Биоалуантүрлілік жөніндегі конвенция хатшылығының өңірлік кеңсесін орналастыру.
- Каспий экожүйесін қорғау жөніндегі мемлекетаралық ынтымақтастықты күшейту.
Бұл бастамалар ғылыми зерттеулерді, табиғатты қорғау жобаларын және мемлекеттер арасындағы тәжірибе алмасуды дамытуға бағытталған.
Дегенмен халықаралық қордың құрылуы, өңірлік кеңсенің ашылуы және жаңа бағдарламалардың қабылдануы әзірге ұсыныс деңгейінде. Оларды іске асыру халықаралық серіктестердің келісімі мен кейінгі шешімдерге байланысты.
Экономикалық даму мен табиғатты қорғау қалай ұштасады?
Қазандағы кездесулер Қазақстанның халықаралық күн тәртібіндегі екі маңызды бағытты көрсетті. Біріншісі – инвестиция тарту, энергетикалық жобаларды дамыту және экономикалық серіктестікті кеңейту. Екіншісі – биоалуантүрлілікті сақтау, сирек жануарларды қорғау және экологиялық қауіптердің алдын алу.
Бұл бағыттардың өзара байланысы бар. Экономикалық жобалар ұзақ мерзімді нәтижеге бағытталса, табиғи ресурстарды сақтау да тұрақты даму үшін маңызды шарттардың бірі болып қала береді.
Сонымен бірге келіссөздер мен халықаралық бастамалардың нақты нәтижесін олардың орындалу барысы көрсетеді. Жаңа инвестиция көлемі, экологиялық жобаларды қаржыландыру және мемлекетаралық келісімдердің жүзеге асуы әзірге қосымша шешімдерді қажет етеді.
Бұған дейін біз Каспий итбалығы санының күрт азаюы және теңіз экожүйесін қорғау жөніндегі Қазақстанның ұсыныстары туралы жазған едік. Бұл мәселе COP17 саммитінде де халықаралық ынтымақтастықты қажет ететін маңызды бағыттардың бірі ретінде көтерілді.
