Қазақстан әлемдік қауіпсіздік рейтингінде жоғарылады. Еліміз 143 мемлекет пен аумақтың арасында 41-орынға ие болып, Франция, Италия, Португалия және Ресейді артта қалдырды. Алайда заң үстемдігі бойынша жалпы рейтингтегі көрсеткіш әлдеқайда төмен болып шықты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы 21 қазанда жарияланған World Justice Project (WJP) ұйымының 2026 жылғы Заң үстемдігі индексінде айтылған. Халықаралық зерттеуде қоғамдық қауіпсіздік, заңдардың сақталуы, азаматтардың құқықтарын қорғау және мемлекеттік институттардың жұмысы бағаланады.
Қазақстан төрт жыл қатарынан қауіпсіздік рейтингінде жоғарылап келеді
Соңғы төрт жылда Қазақстан рейтингтегі орнын үш сатыға жақсартты. Осы уақыт аралығында ел көрсеткіші жыл сайын біртіндеп жоғарылаған.
2023 жылы Қазақстан 44-орында болса, 2024 жылы 43-орынға көтерілді. 2025 жылы 42-сатыға жайғасқан еліміз биыл 41-орынға жетті.
Бұл World Justice Project индексінің құрамына кіретін Order and Security, яғни «Қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздік» көрсеткіші бойынша нәтиже.
Осы бағытта Қазақстан Еуропа мен Азияның бірқатар елінен озып шықты. Олардың қатарында Франция, Италия, Португалия, Грузия, Түркия және Ресей бар.
Дегенмен қауіпсіздік рейтингіндегі жоғары орын елдегі құқықтық жүйенің барлық бағыты бірдей деңгейде дамығанын білдірмейді. Мұны жалпы рейтингтегі көрсеткіштен де байқауға болады.
Қазақстан Франция мен Италиядан қандай көрсеткіш бойынша озды?
World Justice Project қоғамдық қауіпсіздікті тек қылмыс санымен өлшемейді.
Зерттеу барысында үш негізгі бағыт ескеріледі:
- Халықтың қылмыстан қаншалықты қорғалғаны.
- Терроризм, қарулы қақтығыстар және саяси зорлық-зомбылық қаупі.
- Адамдар арасындағы жеке жанжалдарды шешу кезінде күш қолданудың таралуы.
Сондықтан Қазақстанның 41-орын алуы елімізде Франция немесе Италияға қарағанда қылмыс аз дегенді білдірмейді.
Бұл рейтинг қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке қатысты бірнеше көрсеткіштің жиынтық бағасын көрсетеді.
Тұрғындар үшін мұның айырмашылығы бар. Елдің халықаралық рейтингтегі орны белгілі бір қаладағы, аудандағы немесе көшедегі қауіпсіздік деңгейін жеке бағалауға мүмкіндік бермейді.
Қауіпсіздік бойынша 41-орын, заң үстемдігі бойынша 67-орын
World Justice Project ұйымының жалпы Заң үстемдігі индексінде Қазақстан 143 ел мен аумақтың арасында 67-орынға тұрақтады.
Яғни қоғамдық қауіпсіздік пен жалпы рейтингтегі орындарының айырмашылығы 26 сатыға жетеді.
Жалпы индекс сегіз бағытты қамтиды. Қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздіктен бөлек, зерттеушілер мемлекеттік билік өкілеттіктерінің шектелуін, сыбайлас жемқорлықтың болмауын, мемлекеттік органдардың ашықтығын, негізгі құқықтардың сақталуын, заңдардың орындалуын, азаматтық және қылмыстық сот төрелігін бағалайды.
Сондықтан бір бағыттағы жоғары көрсеткіш елдің жалпы рейтингте де дәл сондай орын алатынына кепіл бола алмайды.
Бұл айырмашылық бизнес үшін де өзекті. Қоғамдық қауіпсіздік елдегі кәсіпкерлік жағдайының бір қырын ғана сипаттайды. Ал құқықтардың қорғалуы, заңдардың орындалуы және сот жүйесінің тиімділігі бөлек бағаланады.
Демек Қазақстанның қауіпсіздік бойынша 41-орнын елдегі бүкіл инвестициялық немесе іскерлік ахуалға берілген баға ретінде қабылдау дұрыс емес.
Қазақстанның 143 ел арасындағы орны қалай анықталады?
World Justice Project индексі тұрғындар мен құқық саласында жұмыс істейтін мамандар арасында жүргізілген сауалнамалардың нәтижесіне сүйенеді.
Зерттеу сегіз бағытқа біріктірілген 44 көрсеткішті қамтиды.
Бұл әдістеме елдерді ортақ өлшемдер арқылы салыстыруға мүмкіндік береді. Алайда сауалнама нәтижелері мен кешенді бағалауларға негізделген халықаралық индексті қылмыс туралы ресми статистикамен теңестіруге болмайды.
2026 жылғы зерттеуге 143 мемлекет пен аумақ енгізілген.
Жалпы Заң үстемдігі индексінде Дания көш бастады. Одан кейін Норвегия, Финляндия, Швеция және Люксембург орналасқан.
Ал Қазақстан халықаралық рейтингтің екі түрлі бөлігінде тұр: қоғамдық қауіпсіздік бойынша үздік 50 елдің қатарына кіргенімен, заң үстемдігінің жалпы көрсеткіші бойынша алғашқы 60 елге ене алмады.
41 және 67-орын арасындағы айырмашылық Қазақстандағы қоғамдық қауіпсіздікті бағалағанда құқықтық жүйенің өзге көрсеткіштерін де назардан тыс қалдырмау керектігін көрсетеді.
Бұған дейін біз Қазақстанның қылмыс деңгейі бойынша халықаралық рейтингтердегі орны туралы да жазған едік. Әртүрлі зерттеулердің әдістемесі бірдей болмағандықтан, олардың нәтижелерін тікелей салыстыруға болмайды.
